Pellumbat

Pellumbi âsht zok qe shembellèn me turtullin. Trupi i 'tij âsht mâ i vogel sé i pules, koka rrumbullaké, syt te végjele, sqépthi i holle dhé i bute, gusha é shkurtune, krahet te végjele, majé holle é mé pende te denduna é te buta, bishti i shkurtun kâmbet édhè atô te shkurtuna é pa pende. Kâmbet kane katre gishta te rritune mire é jo ashtù si te pules, ca te medhânj é ca te végjele. Pellumbat jane shum te pastre, pendet é 'tyné shkelqéjen é atô te gushes sidomôs te cilat i japin emnin nje ngjyré, qe per kete shkak, quhét gushpellumbé.

Pellumbi âsht shum i bukur é i kandeshem; ka syt é âmbele, t’ujet, te ndritshme é te qarkuare mé pupla. Kur rrin mbi dége, mbétét si nusé, po kur fluturòn iken shum léhte é shpéjt.

Pendet é pellumbit jane te bardha, te zéza, ne ngjyre te hinit é ndryshé.

Pellumbat gjendén kudò t’égre é te bute; rrojen ndeper pyjé, ndeper ara, ndeper katundé, ndeper qytété. Bâjen foléen mbi dége te drunjevét, nde brima te shpéllavét, nde germadha é ndeper shtepia. Rritén shpéjt; pas gjashte muajsh jane te medhânj.

Pellumbat rrojen pale é pale, mashkull é fêmene. Fêmena bân, shume hére ne mot, nga dye véze te bardha, nga te cilat dalin nje fêmene é nje mashkull. Pellumbat i ngrohin vézet per shtatemedhéte dite, ne krye te te cilavét vézet çélén é dalin te végjelit.

Pellumbat haan bar, bime, fléte, é mâ téper koqé gruni é drithenash te tjéra; haan édhè kermij, rrajza, krimba. Fluturojen dhé écin mé kâmbe si pulat; duké écun mblédhin é sgjatin qafen. Kane shume anmiq: shkabat, sqiftéret, gjarpinjt, maçoket; dhé s’kane si te mbrohén.

Pellumbat kane shume zakoné te mira, perandaj njérezit i duan fort. Kane zêmere te mire, é mé nje hére i japin bésim njériut é i véne prane, psé s’pandéhin sé do t’u bâje ndonje te lige. Jane shume te bute; u pelqèn te rrijen afer njéresvét; écin pas 'tyné, u hypin mbi sup, u marrin nga duart dromsat é bukes.

Pellumbat s’munt te rrojen vétem, po ne shoqerie mé te tjéret. Mashkulli é fêmena nuke zihén kurre as nuke dahén; mashkulli s’é len fêmenen é édhè kejò s’é harròn mashkullin gjér sa te jéte gjall; kur cofe njeni préj 'tyné, tjatri mbétét i vétem é nuke kerkon shok tjater. Gjér sa te rrojen, mashkulli é fêmena rrijen gjithenje bashke; bashke fluturojen, bashke kullotin bashke sgjédhin vendin per foléen: mashkulli mban balte, kashte é ç’do gjâ qe lipsét per çerdhé, fêmena i ven ne vent é é nderdòn. Kane dashunie te madhé per femijen é 'tyné dhé é véshtrojen qe te dy; kur fêmena s’don mé râne mbi vézet mashkulli é shtyn mé pahir, pastaj vété é i kerkòn ushqimin te se shoqés; é kur lodhét kejô bié ai véte mbi véze. Si te dalin zoqt é végjele, mashkulli u gjén ushqimin, u a pertype é u a kon ne goje é fêmena i mbulòn gjér sa jane lakuriq; por, édhè kur rritén é nxjérrin pupulat, nuk’i debojen nga foléja, é u japin mé ngrâne gjér sa te bâhén te zotet t’ushqéhén véte.

Pellumbat é ndiéjen per se largu rrézikun é perandaj ikin lark qe te mprohén; po nuke é harrojen foléen sadò mije kute per tèj qe te kéne vajtun. Nga kejò vétie é mire é 'tyné, njérezit kane bere pellumbat udhetare, te cilet i perdorin mâ fort ne kohe te luftes per te shpune lajmé. Marrin pellumba nga nje qytèt i larget é i sjéllin nde nje qytèt tjater; pastaj, kur duan te dergojen lajmé ne qytétin nga i muaren, u lidhin létra dhé i leshojen. Pellumbi fluturòn é ngjitét perpjéte, é, kur âsht ngritun téper lart, atehéré zen é fluturòn per qark é bân shume rrathe gjér sa é véshgòn qytétin ku ka per te vajtun; leshohét si rrufée mbi 'tê é hyn mbrenda. Atjè é zâan, i marrin létren, é kendojen, i lidhin prape pergjigjén é é leshojen te kethéhét nga érdhi.