Skanimi i faqes
(majtas)
(majtas)
Teksti i gjeneruar automatikisht
(djathtas)
(djathtas)
A. GIERG) FISHTA, O. E. M.
Mrizi i Zânavet
Botim i trete
SHKODER
Shtypahkroja Erangeskane
1931.
Mrizi i Zânavet
Botim i trete
SHKODER
Shtypahkroja Erangeskane
1931.
BKSH
BKSH
BKSH
BKSH
BKSH
VLOW
3756K
ST
TIA
GNA TANO
BKSH
VLOW
3756K
ST
TIA
GNA TANO
BKSH
A. 67ER6) FISHTA, O. E. M.
Mrizi i Zânauet
SHKODER
Shiypshkrója Françeskane
1931.
Mrizi i Zânauet
SHKODER
Shiypshkrója Françeskane
1931.
BKSH
Shaypnija.
ôhè hâna do t' a dije,
Eohè dielli do t' kete pá,
Se per cark ksaj rrokullije,
Si Shaypnija 'i veno nuk ká !
Fusha t' gjna e kodra t' blera,
Zijes s'mnershme larg kû âsht droja,
Me gaz t' vet ktû i veshe Prenovera,
Si t' Parrizit t' larmet shtroja.
Nen nji gielle perhere t kullueme.
N' rreze e n'drite pershkue unjí,
Bjeshke e male të blerueme
Si vigâj shtiellen n' ajrí.
Ke ato bjeshke e ke ato male
Kroje t' kjarta e t' cemta gurra,
Tuj rremye per mriza hale,
Gurrgulloin per rrâje e curra.
Mbi ato male e bjeshke kreshnike
Léin mande' ata djelm si Zâna,
( 5 )
ôhè hâna do t' a dije,
Eohè dielli do t' kete pá,
Se per cark ksaj rrokullije,
Si Shaypnija 'i veno nuk ká !
Fusha t' gjna e kodra t' blera,
Zijes s'mnershme larg kû âsht droja,
Me gaz t' vet ktû i veshe Prenovera,
Si t' Parrizit t' larmet shtroja.
Nen nji gielle perhere t kullueme.
N' rreze e n'drite pershkue unjí,
Bjeshke e male të blerueme
Si vigâj shtiellen n' ajrí.
Ke ato bjeshke e ke ato male
Kroje t' kjarta e t' cemta gurra,
Tuj rremye per mriza hale,
Gurrgulloin per rrâje e curra.
Mbi ato male e bjeshke kreshnike
Léin mande' ata djelm si Zâna,
( 5 )
Armët e t' cillvet, p'rhere besnike,
Jâne permende nder fise t' tâna.
Atje léin, po, Toske e Gege,
Si dy rreze n'flake t' nji diellit :
Si dý rié, ai shkoin tue diege,
Kúr shkrepe rêja nalt prej giellit.
Oh! po, e din i prûjte anmiku,
Se âsht rrfé zogu i Shayptarit,
Rijtun giakut kah celiku
N' dore f'ktij snorite per vend te Parit.
Ato male te madhnueshme,
Ato, po, kan mûite me pá
Se sá forca e frigueshme
N° turr t' Shayptarit pit ká rá.
Dridhet toka e giimon deft,
Ndezen malet flake e shkndija,
Ka' i frigueshem, si termeti,
Atje rmen kû e thrret Lirija.
Lume e shé para atij ngelin,
I a lshojn udhen dete e male;
Mbretent fjalen s' mund t' i a shkelin,
Turrin ferri s' mund t'i a ndale.
Shkundu pluhnit, prá, Shaypni,
Ngrehe ballin si mbretneshe,
Pse me djelm, qi ngrofe ti n' gií,
Nuk mund t' quhesh, jo, robneshe.
Burre Shayptár kushdo i thote vetit,
Qi zanat ká besë e Fé,
Per Lirí, per fron te Mbrefit
Me dhâne jeten ká bà bé.
( 6 )
Jâne permende nder fise t' tâna.
Atje léin, po, Toske e Gege,
Si dy rreze n'flake t' nji diellit :
Si dý rié, ai shkoin tue diege,
Kúr shkrepe rêja nalt prej giellit.
Oh! po, e din i prûjte anmiku,
Se âsht rrfé zogu i Shayptarit,
Rijtun giakut kah celiku
N' dore f'ktij snorite per vend te Parit.
Ato male te madhnueshme,
Ato, po, kan mûite me pá
Se sá forca e frigueshme
N° turr t' Shayptarit pit ká rá.
Dridhet toka e giimon deft,
Ndezen malet flake e shkndija,
Ka' i frigueshem, si termeti,
Atje rmen kû e thrret Lirija.
Lume e shé para atij ngelin,
I a lshojn udhen dete e male;
Mbretent fjalen s' mund t' i a shkelin,
Turrin ferri s' mund t'i a ndale.
Shkundu pluhnit, prá, Shaypni,
Ngrehe ballin si mbretneshe,
Pse me djelm, qi ngrofe ti n' gií,
Nuk mund t' quhesh, jo, robneshe.
Burre Shayptár kushdo i thote vetit,
Qi zanat ká besë e Fé,
Per Lirí, per fron te Mbrefit
Me dhâne jeten ká bà bé.
( 6 )
Sỹ per sy, po, kayr anmikun ;
Perse djelmt, qi ti ké ushaye,
Si ká pá, jo, kush tue hikun :
Friga e dekes kurr s'i ká thye.
Kaq te bukur, kaq te hieshme
Perendija t' fali i Amshueshem,
Sá 'Ohe deka âsht per ty e shieshme:
N'gjí t' and vorri âsht i lakmueshem.
Po, echè hâna do t'a dije,
Eohè dielli do t' kete pá,
Se per cark ksai rrokullije,
Si Shaypnija i veno nuk ka!
Rrnosh e kjosh, prá, moj Shaypní,
Rrnosh e kjosh giithmone si vera,
E me dije e me Lirí
Per jete t'jetes te rnofte ty ndera.
( 7 )
Perse djelmt, qi ti ké ushaye,
Si ká pá, jo, kush tue hikun :
Friga e dekes kurr s'i ká thye.
Kaq te bukur, kaq te hieshme
Perendija t' fali i Amshueshem,
Sá 'Ohe deka âsht per ty e shieshme:
N'gjí t' and vorri âsht i lakmueshem.
Po, echè hâna do t'a dije,
Eohè dielli do t' kete pá,
Se per cark ksai rrokullije,
Si Shaypnija i veno nuk ka!
Rrnosh e kjosh, prá, moj Shaypní,
Rrnosh e kjosh giithmone si vera,
E me dije e me Lirí
Per jete t'jetes te rnofte ty ndera.
( 7 )
Shaypnija e lirë.
o, po: a s' desht djalli Shaypni?
Jo, po: a s'desht hasmi Shayptár?
Qe, prá, soo po ká Shaypni;
Qe, prá, soo po ká Shayptare.
Jo, po: ká Shaypní, per Zotin!
Ká Shayptare, qi n' cark agzotin
Ata e bain p'r'i kurrgiâsend.
Ç' merr prej kreshtet t' Veleçikut
E dér poshte ne Kep te Shtiellit,
Pr ináo t' Ojallit e t'anmikut,
Soo, si shkrue kje m'liber t' giellit,
- Shrue me gisht t' nji Perendije -
Flamri kuq e zi Ishon hije:
Anë e kand Shaypní â ky veno.
Po, por neser, me ndime t' Zotit,
Do t'a bâjm prap Shaypni t' lír
Prei Prevezet m' Lege t'Hotit,
Prei Tivarit m' Monastír ;
Edhè Flamuri i Shqypnís,
( 8)
o, po: a s' desht djalli Shaypni?
Jo, po: a s'desht hasmi Shayptár?
Qe, prá, soo po ká Shaypni;
Qe, prá, soo po ká Shayptare.
Jo, po: ká Shaypní, per Zotin!
Ká Shayptare, qi n' cark agzotin
Ata e bain p'r'i kurrgiâsend.
Ç' merr prej kreshtet t' Veleçikut
E dér poshte ne Kep te Shtiellit,
Pr ináo t' Ojallit e t'anmikut,
Soo, si shkrue kje m'liber t' giellit,
- Shrue me gisht t' nji Perendije -
Flamri kuq e zi Ishon hije:
Anë e kand Shaypní â ky veno.
Po, por neser, me ndime t' Zotit,
Do t'a bâjm prap Shaypni t' lír
Prei Prevezet m' Lege t'Hotit,
Prei Tivarit m' Monastír ;
Edhè Flamuri i Shqypnís,
( 8)
Si flake mnijet t' Perendís,
Do t' valvitet m' Kaçanik.
M' Kaçanik, po, do t' valvitet
Kug e zí Flamri i Shayptarvet,
Perse toka, shayp kû flitet,
Ajo vete âsht, qi prej t' Parvet
Trashigim na e kemi pas®:
Mbrende i huei, jo, ma s' do t' shklasë,
Pose at here, kúr vien per mik.
Jo, po: na sod ktû sundoim;
Ktû s' hece fjala e tjeter kuej;
Gjalle Lirín na nuk e lshojm,
S' njofim mbret as krail te huej.
Zoti n' gielle e na mí toke:
Me giithkend vilazen e shoke,
Por se i cilli m' cak te vet.
Prande' i huei, n' anderr m'e pá
Se vien kurr e shklet nder né.
Drue se keq kishte me i rá;
Pse Shqyptarët kan bâ nji bé -
Bé te madhe ata kan bâ:
Per Shaypni ne lufte me rra,
Me rrâ n' lufte me krajl e mbret.
E kúr bjen ne lufte Shqyptari
Lidhe me bese aj ndermiet veti,
E din hasmi se aty pari
Shungllon toka e gjimon deti:
Se bijn krenat fushes s' mejdanit,
Si ato kokrrat e bastanit:
Shkulma-shkulma giaku rmen.
Eohè, besa. prá, Shaypnija
Trup ne kâmbe ajo na âsht çue;
Asht dynde fusha edhè Malcija.
( 9 )
Do t' valvitet m' Kaçanik.
M' Kaçanik, po, do t' valvitet
Kug e zí Flamri i Shayptarvet,
Perse toka, shayp kû flitet,
Ajo vete âsht, qi prej t' Parvet
Trashigim na e kemi pas®:
Mbrende i huei, jo, ma s' do t' shklasë,
Pose at here, kúr vien per mik.
Jo, po: na sod ktû sundoim;
Ktû s' hece fjala e tjeter kuej;
Gjalle Lirín na nuk e lshojm,
S' njofim mbret as krail te huej.
Zoti n' gielle e na mí toke:
Me giithkend vilazen e shoke,
Por se i cilli m' cak te vet.
Prande' i huei, n' anderr m'e pá
Se vien kurr e shklet nder né.
Drue se keq kishte me i rá;
Pse Shqyptarët kan bâ nji bé -
Bé te madhe ata kan bâ:
Per Shaypni ne lufte me rra,
Me rrâ n' lufte me krajl e mbret.
E kúr bjen ne lufte Shqyptari
Lidhe me bese aj ndermiet veti,
E din hasmi se aty pari
Shungllon toka e gjimon deti:
Se bijn krenat fushes s' mejdanit,
Si ato kokrrat e bastanit:
Shkulma-shkulma giaku rmen.
Eohè, besa. prá, Shaypnija
Trup ne kâmbe ajo na âsht çue;
Asht dynde fusha edhè Malcija.
( 9 )
Kan njeshe armët e jane shterngue,
Kan dalë n'lufte per t'orejta t veta
— Zêmren flake, synin si zhgieta -
Hovin deka s' mund t'u a then.
Kayre Europa n' mend habitun,
Edhè bese nuk don me e xânun.
Se kta djelm n' Shaypni janë rritun,
Se kta besen e kan ohanun,
Gjalle ke shpija mos me kthye
Nji here hasmin per pa e thye,
Per pá e shty perohûni m' cak.
Po, por na, me arrsye m'njâne dore
E me, pushke ne tjetren ngrefe :
Pá fuqí nii kóm s' ká Ore
E as nder t' gialle s' ká pse me u njefe:
N' rashte perohûni kem' m'i a shti,
Se pá i vũ Shaypnís kufi,
Prap Balkant do t' lahen m' gjak.
Ká nji Zot, po, qi pre' Empirit,
Me sy t' drejte e t' shquet perore,
Vren mí fise t' rodit t' nirit,
Qi edhè t' lightin s' e Ishon dore :
Qi mâ t' fortin n' mend harlisun,
Rrebtë m'furí i Lumi tue krisun,
Per nen kambe t'ligshtit i a shtron.
Ky, po, ujë shkallmes s' Shayptarit-
Ká me i thânun n' lum t' Parrizit,
Qi sá here per dhé te Parit
A per Ohûne t' pleqnís s' Parizit,
T' a vringlloje nder moshe te reja,
Ti norise n'dore, si njajo rifeja,
Qi per mnere giellvet veton.
M' kâmbe, prá, nipa t'Gjergi Kastriotit,
( 10 )
Kan dalë n'lufte per t'orejta t veta
— Zêmren flake, synin si zhgieta -
Hovin deka s' mund t'u a then.
Kayre Europa n' mend habitun,
Edhè bese nuk don me e xânun.
Se kta djelm n' Shaypni janë rritun,
Se kta besen e kan ohanun,
Gjalle ke shpija mos me kthye
Nji here hasmin per pa e thye,
Per pá e shty perohûni m' cak.
Po, por na, me arrsye m'njâne dore
E me, pushke ne tjetren ngrefe :
Pá fuqí nii kóm s' ká Ore
E as nder t' gialle s' ká pse me u njefe:
N' rashte perohûni kem' m'i a shti,
Se pá i vũ Shaypnís kufi,
Prap Balkant do t' lahen m' gjak.
Ká nji Zot, po, qi pre' Empirit,
Me sy t' drejte e t' shquet perore,
Vren mí fise t' rodit t' nirit,
Qi edhè t' lightin s' e Ishon dore :
Qi mâ t' fortin n' mend harlisun,
Rrebtë m'furí i Lumi tue krisun,
Per nen kambe t'ligshtit i a shtron.
Ky, po, ujë shkallmes s' Shayptarit-
Ká me i thânun n' lum t' Parrizit,
Qi sá here per dhé te Parit
A per Ohûne t' pleqnís s' Parizit,
T' a vringlloje nder moshe te reja,
Ti norise n'dore, si njajo rifeja,
Qi per mnere giellvet veton.
M' kâmbe, prá, nipa t'Gjergi Kastriotit,
( 10 )
Me lidhe besë e armët me njeshë!
Kem' nji Atohé edhè na n' dite t' sotit;
Kem' Shaypnín na Rregjineshe,
Per Shaypní na te jetojm;
Gjalle Shaypnín na mos t' a lshojm:
N' mend t' a kem' per jeté e mot.
Po, por noolli se vien dita,
Qi me faj Shaypnín e darni,
Qi e Lirís u erret drita
Eohè m' t' hueje Atohén e mvarni
A per pare a marrí tiera,
Si nder kohe, gi shkuen, athera
U marrofte i Madhi Zot!
( 11 )
Kem' nji Atohé edhè na n' dite t' sotit;
Kem' Shaypnín na Rregjineshe,
Per Shaypní na te jetojm;
Gjalle Shaypnín na mos t' a lshojm:
N' mend t' a kem' per jeté e mot.
Po, por noolli se vien dita,
Qi me faj Shaypnín e darni,
Qi e Lirís u erret drita
Eohè m' t' hueje Atohén e mvarni
A per pare a marrí tiera,
Si nder kohe, gi shkuen, athera
U marrofte i Madhi Zot!
( 11 )
Shaypnís.
' falem, Shaypní, ti i shpirtit t' êm dishiri!
I lum njimend jam un n' gií t' ano tư renue
•Tue gue t'pámt t'and, tue t' hieke at ajr
It' kullue,
Si Leka i Madhi e Skanderbegu i biri.
Kje i Lumi vete, qi mue m' dergoi ksi hiri
Per nen gielle t' ande t' kthiellte un me u perftue,
Malet e hjehta e t' blerta me shikjue.
Kû Shaypja e Burrit s' dron se i gaset niri.
Ktû trima léin giithmone, pse ti jé nâna
E armvet n' za, qi shnorisin duerët e t' lumit,
Kah des per tý i rrebte e trim si Zâna.
Eden n' Balkan ti jé; ti prej t' Amshuemit
N' Balkan jé shkrue Mbretneshe mbí fiset t' tâna :
Hyp fronin, prá, e sundo, Shaypní, m' t' liruemit.
( 12 )
' falem, Shaypní, ti i shpirtit t' êm dishiri!
I lum njimend jam un n' gií t' ano tư renue
•Tue gue t'pámt t'and, tue t' hieke at ajr
It' kullue,
Si Leka i Madhi e Skanderbegu i biri.
Kje i Lumi vete, qi mue m' dergoi ksi hiri
Per nen gielle t' ande t' kthiellte un me u perftue,
Malet e hjehta e t' blerta me shikjue.
Kû Shaypja e Burrit s' dron se i gaset niri.
Ktû trima léin giithmone, pse ti jé nâna
E armvet n' za, qi shnorisin duerët e t' lumit,
Kah des per tý i rrebte e trim si Zâna.
Eden n' Balkan ti jé; ti prej t' Amshuemit
N' Balkan jé shkrue Mbretneshe mbí fiset t' tâna :
Hyp fronin, prá, e sundo, Shaypní, m' t' liruemit.
( 12 )
Giûha Shaype.
orsi kanga e zogut t' veres,
Qi vallzon n' blerim te Prillit ;
Porsi i amli flladi i eres,
Qi Imon giít e drandofillit :
Porsi vala e bregut t' detit,
Porsi giâma e riés zhgietare,
Porsi ushtima e nji termefit,
Njashtû a giûha e jone shayptare.
Ah! po, a e amel fiala e saje,
Porsi giûmi m'nji kerthí,
Porsi drita plot uzdaje,
Porsi gazi i pá mashtrí ;
Edhè noihet tue kumue,
Porsi fteta e Kerubimit,
Ka' i bjen giellvet tư' flutrue
N't' zjartat valle t' ameshimit.
Prá, mallkue njai bír Shayptari,
Qi ket giühe te Perendís,
Trashigim, qi na la i Pari,
( 13 )
orsi kanga e zogut t' veres,
Qi vallzon n' blerim te Prillit ;
Porsi i amli flladi i eres,
Qi Imon giít e drandofillit :
Porsi vala e bregut t' detit,
Porsi giâma e riés zhgietare,
Porsi ushtima e nji termefit,
Njashtû a giûha e jone shayptare.
Ah! po, a e amel fiala e saje,
Porsi giûmi m'nji kerthí,
Porsi drita plot uzdaje,
Porsi gazi i pá mashtrí ;
Edhè noihet tue kumue,
Porsi fteta e Kerubimit,
Ka' i bjen giellvet tư' flutrue
N't' zjartat valle t' ameshimit.
Prá, mallkue njai bír Shayptari,
Qi ket giühe te Perendís,
Trashigim, qi na la i Pari,
( 13 )
Trashigim s'i a lên ai fmís;
Eohè atij i u thafte, po, goja,
Qi e perbuze ket giühe hynore;
Qi n' giúhe t' huei, kúr s' âsht nevoja,
Flet e t' veten lên mas dore.
Ne giühe shaype nânat t' ona
Shì prej jepit na kan thânun,
Se âsht nii Zot, qi do t' a dona:
Niat, qi jeten na ká dhânun ;
Edhè shayp na thán se Zoti
•Per Shayptare Shaypnín e fali,
Se sá t'ênden stina e moti,
Do t' a gzojn kta djale mas djali.
Shayp na vete, po pik mâ para,
N' agim t' jetes kúr kemi shkue
Tui nojeke flutra neper ara,
Shayp mâ s' pari kemi knoue :
Kemi knoue, po, armët besnike,
Qi flakue kan n' dorë t' Shqyptarvet,
Kah kan deke per besë jetike,
Kah kan deke kta per dhé t' Parvet,
Ne ket giûhe edhè niai Leka,
Qi'i rruzllim mbretnín s'i a zûni,
Qi kah bijte ai, shkelte deka,
Shkekilit mbare ligie t' rande i vûni;
Ne ket giühe edhè Kastriota
U pat fole njatyne ushtrive,
Qi sa t' norise e diellit rota,
Kan me kênë ndera e trimníve.
Prá, Shgyptare, çoo fés qi t' jini,
Gege e Toske, malcí e qyteta,
Giûhen t'uej kurr mos t' a lini,
Mos t' a lini sá t' jete jeta,
( 14 )
Eohè atij i u thafte, po, goja,
Qi e perbuze ket giühe hynore;
Qi n' giúhe t' huei, kúr s' âsht nevoja,
Flet e t' veten lên mas dore.
Ne giühe shaype nânat t' ona
Shì prej jepit na kan thânun,
Se âsht nii Zot, qi do t' a dona:
Niat, qi jeten na ká dhânun ;
Edhè shayp na thán se Zoti
•Per Shayptare Shaypnín e fali,
Se sá t'ênden stina e moti,
Do t' a gzojn kta djale mas djali.
Shayp na vete, po pik mâ para,
N' agim t' jetes kúr kemi shkue
Tui nojeke flutra neper ara,
Shayp mâ s' pari kemi knoue :
Kemi knoue, po, armët besnike,
Qi flakue kan n' dorë t' Shqyptarvet,
Kah kan deke per besë jetike,
Kah kan deke kta per dhé t' Parvet,
Ne ket giûhe edhè niai Leka,
Qi'i rruzllim mbretnín s'i a zûni,
Qi kah bijte ai, shkelte deka,
Shkekilit mbare ligie t' rande i vûni;
Ne ket giühe edhè Kastriota
U pat fole njatyne ushtrive,
Qi sa t' norise e diellit rota,
Kan me kênë ndera e trimníve.
Prá, Shgyptare, çoo fés qi t' jini,
Gege e Toske, malcí e qyteta,
Giûhen t'uej kurr mos t' a lini,
Mos t' a lini sá t' jete jeta,
( 14 )
Por per tê giithmone pûnoni;
Pse, sa t' mbani giûhen t' uei,
Fisi i juei, vendi e zakoni
Kan me u mbajte larg kâmbet t' huej.
Nper giûhe shqupe bota mare
Ká me u njofte se §' fis ju kini
Ka me u njoite jue per Shayptar®:
Trima n' zâ sikurse jini.
Prandei, prá, n' e doni fisin,
Mali, bregu edhè Malcija
Prei njai goje sod t' brohrisin:
Me giûhe t' vet rrenofte Shaypnija!
( 15 )
Pse, sa t' mbani giûhen t' uei,
Fisi i juei, vendi e zakoni
Kan me u mbajte larg kâmbet t' huej.
Nper giûhe shqupe bota mare
Ká me u njofte se §' fis ju kini
Ka me u njoite jue per Shayptar®:
Trima n' zâ sikurse jini.
Prandei, prá, n' e doni fisin,
Mali, bregu edhè Malcija
Prei njai goje sod t' brohrisin:
Me giûhe t' vet rrenofte Shaypnija!
( 15 )
Diten e te shuemuet
1913.
kuei do t' jete njai vorr, mí t' cillin mvaret
Kunore lulesh e blerte e qi madhnueshim
Zotnon mí fâng t' mieruem : porsi shatorria
E njai Tyrani zêmer-gúr, i cilli,
Mbí shegi Persijet pa kuides peshtetun,
Noer kandje t' prûjtna te ksai jete knoellet,
Mje sá besniku ushtari i tij nen t' randin
Hekur t' anmikut rrokullohet dekun
E zhytet n' gjak? - Nji djalë bujari
Mbrende n' at vorr asht konise. Ky lé mí pupla
E rrite n'ár e n' mûndash, mbas epshit lodhun,
Qi fletët e jetes per nen krahnuer i a breiti
E kalbi gialle, mbí pupla u shkim, si e tmershmia
Flake e nji vorrit shkimet. Prej mermerit
T' Ohênun mbí vorr njat pomendár t' madhnueshem
Prindja, shemtuemun deket t' tij, i a vûne
Pêng dashtnijet dér n' mâ te largtat mote;
T' hijshme kunoren, mbasandej blerimesh
Sod nji dore alabastrit m' vorr i a prûne:
( 16 )
1913.
kuei do t' jete njai vorr, mí t' cillin mvaret
Kunore lulesh e blerte e qi madhnueshim
Zotnon mí fâng t' mieruem : porsi shatorria
E njai Tyrani zêmer-gúr, i cilli,
Mbí shegi Persijet pa kuides peshtetun,
Noer kandje t' prûjtna te ksai jete knoellet,
Mje sá besniku ushtari i tij nen t' randin
Hekur t' anmikut rrokullohet dekun
E zhytet n' gjak? - Nji djalë bujari
Mbrende n' at vorr asht konise. Ky lé mí pupla
E rrite n'ár e n' mûndash, mbas epshit lodhun,
Qi fletët e jetes per nen krahnuer i a breiti
E kalbi gialle, mbí pupla u shkim, si e tmershmia
Flake e nji vorrit shkimet. Prej mermerit
T' Ohênun mbí vorr njat pomendár t' madhnueshem
Prindja, shemtuemun deket t' tij, i a vûne
Pêng dashtnijet dér n' mâ te largtat mote;
T' hijshme kunoren, mbasandej blerimesh
Sod nji dore alabastrit m' vorr i a prûne:
( 16 )
Nii dore, e cilla, mie sá aj bâni hije
N' toke e Prenovera çili per tê lule,
I a pat grabitun me perkjella t' prûjtuna
Giân edhè nderen. Me at kunore lulzimesh
Mâllin dishmon, qi ajo per tê ká n' zêmer.
E po n' vorre t' fatosavet t' nderueshem,
Qi m' kto t' egera male e bjeshke t thepisne,
Si ulâj t' pergjakun me trimni-spartane
Rrebte tu' luftue per Atme e per Lirí
Shaypnís i u bâne fli, a thue m'kto vorre
Soo ndo i kunore Atoheu ká per t'a u çuemun
Si pêng mimit e bindjet e nderjet
Per shka ata psuene nper Lirí t' bekueme?
Jo, jo! Per burra, gi me giak praruene
Nâmin e kombit e Lirín i a suellen,
Atoheu kunora s' ká. Per ta nuk ohênet
Gúr, as nuk ndezet giri. Mbí vorr t' tyne
Shperthen rrushklli e fermâna, struke nder t' cillat
Pret dhelpna e shgarthi, dér qi rrezja e diellit
T' shkimet e hâna per mas malit t' ngrefet
E zbét me snoritun ne hapesire t' Qiellvet,
E kshtû, pá droje t'ndo 'i anmiku t' mshefun,
Me rmue noer ato vorre, e me shpulpue
Eshtnat e tyne per Atohé shkatrruemun.
Heu po! burrat e heut, gi m' arme mizore
Rrokullin dynden per Lirí t' Shayptarvet
E flake ndezen Europen, e qi e shûma
As vorr nuk paten me u konise per s' deknit,
Ves nper terrshmet humnere e neper proska
Kurmat e tyne shkaperderdhe per dhé
Prei orlash edhe korbash t zez kjene shkyemun,
Shpyptaret, po, i kan harrue; e mie sá orvaten
Kta fjalët me i gjetun t' ambela e t' kumueshme
Veshin e t' huejvet me lurtue me lavde,
E giân n'ár e n' kremiz pá dhimbe e tresin,
( 17 )
2
N' toke e Prenovera çili per tê lule,
I a pat grabitun me perkjella t' prûjtuna
Giân edhè nderen. Me at kunore lulzimesh
Mâllin dishmon, qi ajo per tê ká n' zêmer.
E po n' vorre t' fatosavet t' nderueshem,
Qi m' kto t' egera male e bjeshke t thepisne,
Si ulâj t' pergjakun me trimni-spartane
Rrebte tu' luftue per Atme e per Lirí
Shaypnís i u bâne fli, a thue m'kto vorre
Soo ndo i kunore Atoheu ká per t'a u çuemun
Si pêng mimit e bindjet e nderjet
Per shka ata psuene nper Lirí t' bekueme?
Jo, jo! Per burra, gi me giak praruene
Nâmin e kombit e Lirín i a suellen,
Atoheu kunora s' ká. Per ta nuk ohênet
Gúr, as nuk ndezet giri. Mbí vorr t' tyne
Shperthen rrushklli e fermâna, struke nder t' cillat
Pret dhelpna e shgarthi, dér qi rrezja e diellit
T' shkimet e hâna per mas malit t' ngrefet
E zbét me snoritun ne hapesire t' Qiellvet,
E kshtû, pá droje t'ndo 'i anmiku t' mshefun,
Me rmue noer ato vorre, e me shpulpue
Eshtnat e tyne per Atohé shkatrruemun.
Heu po! burrat e heut, gi m' arme mizore
Rrokullin dynden per Lirí t' Shayptarvet
E flake ndezen Europen, e qi e shûma
As vorr nuk paten me u konise per s' deknit,
Ves nper terrshmet humnere e neper proska
Kurmat e tyne shkaperderdhe per dhé
Prei orlash edhe korbash t zez kjene shkyemun,
Shpyptaret, po, i kan harrue; e mie sá orvaten
Kta fjalët me i gjetun t' ambela e t' kumueshme
Veshin e t' huejvet me lurtue me lavde,
E giân n'ár e n' kremiz pá dhimbe e tresin,
( 17 )
2
Vashavet t' veta me u a shtuemun mimin,
Kúr ktyne ndera neper t' huei t'u shitet,
Noer mend s'u bien, io, per fatosa t' vendit
M' noo 'i rrase t' latueme me i gavrrue dy shkrola,
Abolla nipat, qi do t' vijn t' u rritun,
T' shofin e t'njofin si p'r Atohé qinorohet
E diset kah Shqypnija. Ah! noerpermysesa
Si 'i here 'i here Shayptarët! Per kta terthorja
E barkut âsht, po, zêmer, Atme e Fé,
E ndere, burrní e nâmi i pare n' ket jetë.
Por t' shuei, n' dashte, per fatosa t' vet Shayptari,
Perse 'Ohè giûha e tij, msue me tregtue
Mbí Atme te vet, porsi mbi krye t' nji berri,
Nuk âsht, jo, e dêje per me nderue fatosat,
Qi per Lirí t' Shaypnís u bâne flije:
Nâmin e tyne per m'e knoue si duhet,
Omiri lypet, lypet Iliada.
Heu! ju burra te heut, m' toy giûit, po, un ulun
Perpara vorrit t'uei, po puthi bûcen
Endè me gjak t' uej t' rime e gi mbí krye
U pret furín e motit, ure - pervûitun
Un ktû po u falem, edhè juve u bindem,
Porsi martyrvet t' atmes s' one t' derptueme,
S'cilles me gjak Liín perligie i a kini.
Oh po! mos t' vlote aj giaku i juej p'r Athé
E gigi mos t' lypte aj para fronit t' giellvet,
Po, se kto bjeshke e njikto male t' ona
Shaypní mâ s' ishin queite; as shayp s' isht' lutun
Mâ i Madhi i jetes, qi n' dore ká fise e popuj :
N' noo 'i giûhe barbare t' Tyrkestanit t' eger
Nâna shayptare giûmin njelle u a kishte
Nipavet t' Skanderbeut: e Atmie, e Joke,
E fis, e êmen t' tâna djerre i kishin;
Pse bén anmiku n' Salonik pat rahun
Me i gitun dheut Shayptarët, e t' fortë, mizore
Fugi ai dyndi, per me çue barbari
( 18 )
Kúr ktyne ndera neper t' huei t'u shitet,
Noer mend s'u bien, io, per fatosa t' vendit
M' noo 'i rrase t' latueme me i gavrrue dy shkrola,
Abolla nipat, qi do t' vijn t' u rritun,
T' shofin e t'njofin si p'r Atohé qinorohet
E diset kah Shqypnija. Ah! noerpermysesa
Si 'i here 'i here Shayptarët! Per kta terthorja
E barkut âsht, po, zêmer, Atme e Fé,
E ndere, burrní e nâmi i pare n' ket jetë.
Por t' shuei, n' dashte, per fatosa t' vet Shayptari,
Perse 'Ohè giûha e tij, msue me tregtue
Mbí Atme te vet, porsi mbi krye t' nji berri,
Nuk âsht, jo, e dêje per me nderue fatosat,
Qi per Lirí t' Shaypnís u bâne flije:
Nâmin e tyne per m'e knoue si duhet,
Omiri lypet, lypet Iliada.
Heu! ju burra te heut, m' toy giûit, po, un ulun
Perpara vorrit t'uei, po puthi bûcen
Endè me gjak t' uej t' rime e gi mbí krye
U pret furín e motit, ure - pervûitun
Un ktû po u falem, edhè juve u bindem,
Porsi martyrvet t' atmes s' one t' derptueme,
S'cilles me gjak Liín perligie i a kini.
Oh po! mos t' vlote aj giaku i juej p'r Athé
E gigi mos t' lypte aj para fronit t' giellvet,
Po, se kto bjeshke e njikto male t' ona
Shaypní mâ s' ishin queite; as shayp s' isht' lutun
Mâ i Madhi i jetes, qi n' dore ká fise e popuj :
N' noo 'i giûhe barbare t' Tyrkestanit t' eger
Nâna shayptare giûmin njelle u a kishte
Nipavet t' Skanderbeut: e Atmie, e Joke,
E fis, e êmen t' tâna djerre i kishin;
Pse bén anmiku n' Salonik pat rahun
Me i gitun dheut Shayptarët, e t' fortë, mizore
Fugi ai dyndi, per me çue barbari
( 18 )
At bé barbare n' vend. Grykes s' Kaçanikut
U deroh, po, anmiku ânekand Shaypnís,
Si shé, qi nisun prej noo 'i mâjes s' eper,
Mbas krismes s'nji thellimi t' peririgueshem,
Dirgiet rrmyeshim me shungllime t' trishtueshme
E shkaperderdhet neper rrash te blerue,
Shpnesat e bulkut tue perpi nder gjire.
Kurdi, Qerkezi me Felah manova,
Me shka mâ t' mershem, t' eger e t' felgrueshem
Pat Anadolli, me furí mizore
I u rras mbrenda Shaypnís. E at here kah giella
U çue, po, tym, e shkndi, e vigem nânash,
E vái foshnjesh t' flakrueme n' zjarm, e ankime
E giâme t' varruemsh, e'i zhurme, e 'i krisme rrotash,
E kualsh, e topash, e i bumbullime e mnershme,
Thue po t' rroposet per nen kâmbe rruzllimi.
Trolli i Shgyptarit, Hyut e miquet true,
Kulm e themel u shêm e rá per ohé;
E rrkaje voit giaku i trimavet t' fugishem,
Qi atje nder megie t' Cernagores kjene
Ozoaja e Atoheut e e deres s' Ali Osmanit.
U hesht Shaypnija; skutavet Shgyptari
U struk, tue pritun me felgrim ne zêmer
Mâ t' mbramen, ofshe! dite t' Atoheut t' mjeruemun.
Por ju, m'at here, si ulâni, n' veno ngujue
E pret anmikun, qi t'i qaset hovit;
E kúr nen turr t' i vije, mbi tê Ishohet
E m'ohâmbe e me capoi pá Ohimbe e shkyen
Kortare - kortare: njashtû, me besë ju lidhun,,
M' ato male t' grista e fusha t' giâna
Pá u tute e pritet anmikun, t' rrebte, mizuer,
Qi bé kisht' bâmun me ju shkmye kso jete.
E kúr aj msyni me u poshtnuemun vendin,
- Kush din sá here, po, me giak t' uei shperblye! -
Per báll ju i duelt, t' shternguemun m'arme mizore,
E, porsi t' u perpigshin n' noesh dy male,
( 19 )
U deroh, po, anmiku ânekand Shaypnís,
Si shé, qi nisun prej noo 'i mâjes s' eper,
Mbas krismes s'nji thellimi t' peririgueshem,
Dirgiet rrmyeshim me shungllime t' trishtueshme
E shkaperderdhet neper rrash te blerue,
Shpnesat e bulkut tue perpi nder gjire.
Kurdi, Qerkezi me Felah manova,
Me shka mâ t' mershem, t' eger e t' felgrueshem
Pat Anadolli, me furí mizore
I u rras mbrenda Shaypnís. E at here kah giella
U çue, po, tym, e shkndi, e vigem nânash,
E vái foshnjesh t' flakrueme n' zjarm, e ankime
E giâme t' varruemsh, e'i zhurme, e 'i krisme rrotash,
E kualsh, e topash, e i bumbullime e mnershme,
Thue po t' rroposet per nen kâmbe rruzllimi.
Trolli i Shgyptarit, Hyut e miquet true,
Kulm e themel u shêm e rá per ohé;
E rrkaje voit giaku i trimavet t' fugishem,
Qi atje nder megie t' Cernagores kjene
Ozoaja e Atoheut e e deres s' Ali Osmanit.
U hesht Shaypnija; skutavet Shgyptari
U struk, tue pritun me felgrim ne zêmer
Mâ t' mbramen, ofshe! dite t' Atoheut t' mjeruemun.
Por ju, m'at here, si ulâni, n' veno ngujue
E pret anmikun, qi t'i qaset hovit;
E kúr nen turr t' i vije, mbi tê Ishohet
E m'ohâmbe e me capoi pá Ohimbe e shkyen
Kortare - kortare: njashtû, me besë ju lidhun,,
M' ato male t' grista e fusha t' giâna
Pá u tute e pritet anmikun, t' rrebte, mizuer,
Qi bé kisht' bâmun me ju shkmye kso jete.
E kúr aj msyni me u poshtnuemun vendin,
- Kush din sá here, po, me giak t' uei shperblye! -
Per báll ju i duelt, t' shternguemun m'arme mizore,
E, porsi t' u perpigshin n' noesh dy male,
( 19 )
A se kerthiza e Jheut n' moh t' u shperthete,
Mnershim toka giimoi, shungulluen humneret,
U perzie deti me duhi t' frigueshme;
Shaupnija flake u ndez, e prej trishtimit
Kjau fmija n' zêmer t' nânes. Habitun sheklli
Del e u kundron, e trimnís s' uej i bindet.
E: a jâne Titant, ai pete, gi kundra Jovit
Luftoin n' Shaypní? ase Leonidha s' dekunit
Me ata freqind Spartanas t' vet u njallka
E Ksersin rishtas n' Termopil e pritka?
E kqyre nder jue me dá me sỹ Leonidhen
A se Briarén, a Gigen. Por Leonidha
Nder jue nuk ká, as ká Briarea, as Giga:
Veç, po, ká Dede Gjo Lula - burra tjalet :
Ká Cokaj n' zâ per pushke e bujarí,
E ká Pjeter Sokola e Llesh Nike Daka,
Eôhè Gjeto Mark Ujka - t' iohte si helmi;
E jâne Nike Gjelosh Lula - rê me breshen
E Kolec Marka e Gjelosh Gjoka rrieja:
Jâne Kole Marash Vata sỹ - kulshedra,
Vetun me i msy 'i qind vete e armët m' u a mârrun.
E ká drangoi Tirane edhè Kosove,
E Ore prej Shale, e djelm, si Zâna Dibret:
Ká sokola prej Zhubet e Berishet,
E ojelm e burra ká, e ká fatosa
Me breitun hekur, t' thuesh, me shkulun lisat,
Malet me i dyndun per lirí t' Shaypnís.
O nâmi e ndera e jone, burra celikut,
Njimeno Shayptare e nipa t' Skanderbegut !
Oh po! se para zbardhet penda e korbit
E e bardha rreze dahet, po, prej diellit,
Se jue n' harrese u qet kjo Zâna e ême.
Per jue do t' knoohet, po, m' LAHUTE T' MALCIS
Se shka vepruet, se sá dikuet ju giakun,
Per me i a vûmun nji Shaypnís themelin.
E kúr Shqyptari nder ma t' largtat mote
( 20)
Mnershim toka giimoi, shungulluen humneret,
U perzie deti me duhi t' frigueshme;
Shaupnija flake u ndez, e prej trishtimit
Kjau fmija n' zêmer t' nânes. Habitun sheklli
Del e u kundron, e trimnís s' uej i bindet.
E: a jâne Titant, ai pete, gi kundra Jovit
Luftoin n' Shaypní? ase Leonidha s' dekunit
Me ata freqind Spartanas t' vet u njallka
E Ksersin rishtas n' Termopil e pritka?
E kqyre nder jue me dá me sỹ Leonidhen
A se Briarén, a Gigen. Por Leonidha
Nder jue nuk ká, as ká Briarea, as Giga:
Veç, po, ká Dede Gjo Lula - burra tjalet :
Ká Cokaj n' zâ per pushke e bujarí,
E ká Pjeter Sokola e Llesh Nike Daka,
Eôhè Gjeto Mark Ujka - t' iohte si helmi;
E jâne Nike Gjelosh Lula - rê me breshen
E Kolec Marka e Gjelosh Gjoka rrieja:
Jâne Kole Marash Vata sỹ - kulshedra,
Vetun me i msy 'i qind vete e armët m' u a mârrun.
E ká drangoi Tirane edhè Kosove,
E Ore prej Shale, e djelm, si Zâna Dibret:
Ká sokola prej Zhubet e Berishet,
E ojelm e burra ká, e ká fatosa
Me breitun hekur, t' thuesh, me shkulun lisat,
Malet me i dyndun per lirí t' Shaypnís.
O nâmi e ndera e jone, burra celikut,
Njimeno Shayptare e nipa t' Skanderbegut !
Oh po! se para zbardhet penda e korbit
E e bardha rreze dahet, po, prej diellit,
Se jue n' harrese u qet kjo Zâna e ême.
Per jue do t' knoohet, po, m' LAHUTE T' MALCIS
Se shka vepruet, se sá dikuet ju giakun,
Per me i a vûmun nji Shaypnís themelin.
E kúr Shqyptari nder ma t' largtat mote
( 20)
Neper t' cillat do t' endet jeta e nierit,
Kúr t' knooje Shqyptari m' ato kange kreshnike
Sá giaku e mundi kje prej jush dikue,
Per me undertue Atoheu i tij - Shaypnija:
- O t' lumët ata, ká me brohrite me vedi,
Qi flija e Atoheut u bân, e, tue ohâne jeten,
Lirí Atoheut e t' âmbel jete i suellen.
E aj rmajt t'ue, at here, ká me kerkue,
E ká
me i giete, e ká me i rueite, si ruhet
Elteri i Atoheut; e me kunora t' blerta
Ká me i lulzue, e mbasandej jue besen
Ká per t'u a ohânë mbi vorr, se kurr. per s' gialli
S' ká me e koritun nâmin t'uej e nderen:
Se ká me deke p'r Athé si desin burrat,
Si digët, ge, ju per nii Shaypní t' lirueme.
( 21 )
Kúr t' knooje Shqyptari m' ato kange kreshnike
Sá giaku e mundi kje prej jush dikue,
Per me undertue Atoheu i tij - Shaypnija:
- O t' lumët ata, ká me brohrite me vedi,
Qi flija e Atoheut u bân, e, tue ohâne jeten,
Lirí Atoheut e t' âmbel jete i suellen.
E aj rmajt t'ue, at here, ká me kerkue,
E ká
me i giete, e ká me i rueite, si ruhet
Elteri i Atoheut; e me kunora t' blerta
Ká me i lulzue, e mbasandej jue besen
Ká per t'u a ohânë mbi vorr, se kurr. per s' gialli
S' ká me e koritun nâmin t'uej e nderen:
Se ká me deke p'r Athé si desin burrat,
Si digët, ge, ju per nii Shaypní t' lirueme.
( 21 )
Nji giâme desprimit !....
baroi Malcija! Leke mâ soo nuk ká;
Nuk ká mâ burra, qi, me orrase t' krahnorit,
Muroje me i ndêje Shaypnís. Anmiku shkjá
Mbas sodit s' ká pse dron mâ prej Malcorit:
Malcori a thye; e, i obuem aj me trahtí,
Pá Atme soo ká mbete, pá plang, pá shpí!
N' shpí t' tij, po, djepat âsht tui Ikundun shkina;
Aren e tij âsht shkjau tue e lavrue;
E ushtari i Malit t' Zi, ,Ohè, kualt stervina
Per ata kryga t' bekuem i ká pengue,
Nen t' cillët pushojn, heu! njata trima - rrfé
Qi binden shekllin tue luftue p'r Atohé.
O naté e kobshme! Nate trí here mizore,
Naté e mndershme, si nata e fundit t' ferrit,
Pse ti shtekun i a çile ushtris giaksore,
Qi, struke nen t' zezen mloje trathtare t' territ,
Burrat e Oheut do t' zête n' giume pështetun,
Porsi n' strotull ulâni zêhet fjetun ? !...
( 22 )
baroi Malcija! Leke mâ soo nuk ká;
Nuk ká mâ burra, qi, me orrase t' krahnorit,
Muroje me i ndêje Shaypnís. Anmiku shkjá
Mbas sodit s' ká pse dron mâ prej Malcorit:
Malcori a thye; e, i obuem aj me trahtí,
Pá Atme soo ká mbete, pá plang, pá shpí!
N' shpí t' tij, po, djepat âsht tui Ikundun shkina;
Aren e tij âsht shkjau tue e lavrue;
E ushtari i Malit t' Zi, ,Ohè, kualt stervina
Per ata kryga t' bekuem i ká pengue,
Nen t' cillët pushojn, heu! njata trima - rrfé
Qi binden shekllin tue luftue p'r Atohé.
O naté e kobshme! Nate trí here mizore,
Naté e mndershme, si nata e fundit t' ferrit,
Pse ti shtekun i a çile ushtris giaksore,
Qi, struke nen t' zezen mloje trathtare t' territ,
Burrat e Oheut do t' zête n' giume pështetun,
Porsi n' strotull ulâni zêhet fjetun ? !...
( 22 )
E ju, 'ohè, hyi t' shkelzyeshem, qi pre, Empirit
Permallshin tue ferfllue me drite t' kullueme,
Porsi sý Zotit, vreni m' sharte t' nirit,
Ju, edhè ket kob e ket ohûni t' shemtueme
E kini pá tu' ndolle n' mjedis t' njerzimit,
E me gjith kta nuk jeni shkime mjerimit...
Po a kjo âsht e Dreita, qi n' ket shekull fiset
E popujt rregullon e i mban nder caqe?
Anmikut t' njimí vietvet me i Ishue viset
Sá here t' perligjuna me lufte e giaqe...
Mallkue kjofte hera, n' t' cillen shkjau pik s' parit
Vûni kâmben Ohunuese m' toke t' Shgyptarit,
E mallkue kjofte Europa! Atê e vraite Zoti,
E e shofte me fise, popui e giytete;
Edhè premtofte qi, dér sá t'êndet moti,
Kurr lufta mos i u dafte per toke e dete;
Selít e saja grime me grime u theshin;
Me giak t' popujvet t' vet sunduest i u ushqeshin.
Pse krahët pá Ohimbe Shaypnís kshtû me i a thye
E prej Lirijet me i a ndalun hovin ?
Gopsija e kuej n' Malcí ka mûjte m' u ushqye?
Po a Hoti e Gruda mund t' a mbajën Moskovin?
Nuk duhet, jo, qi t' mkâmbet Shayptarija:
Qe, pse po i Ishohet Malit t' Zí Malcija.
O giak i atyne burra fatosa,
Qi per Lirí t' Malcís kullove rrkaj®,
Vlo, vlo, ti soo qi malevet u eroh sosa,
E para fronit t' Perendís me vaje
Lyp giýgi mbí do Kaina t' kunoruem,
T' cillët kombin t'one po duen me e pá t' sharruem.
Me parsme t' ona n' ata t' hershmet mota
Muroje i u bâm Europes, pá dijte shk' âsht tuta,
Atbotë, kúr pallen Skanderbeg Kastriota
( 23 )
Permallshin tue ferfllue me drite t' kullueme,
Porsi sý Zotit, vreni m' sharte t' nirit,
Ju, edhè ket kob e ket ohûni t' shemtueme
E kini pá tu' ndolle n' mjedis t' njerzimit,
E me gjith kta nuk jeni shkime mjerimit...
Po a kjo âsht e Dreita, qi n' ket shekull fiset
E popujt rregullon e i mban nder caqe?
Anmikut t' njimí vietvet me i Ishue viset
Sá here t' perligjuna me lufte e giaqe...
Mallkue kjofte hera, n' t' cillen shkjau pik s' parit
Vûni kâmben Ohunuese m' toke t' Shgyptarit,
E mallkue kjofte Europa! Atê e vraite Zoti,
E e shofte me fise, popui e giytete;
Edhè premtofte qi, dér sá t'êndet moti,
Kurr lufta mos i u dafte per toke e dete;
Selít e saja grime me grime u theshin;
Me giak t' popujvet t' vet sunduest i u ushqeshin.
Pse krahët pá Ohimbe Shaypnís kshtû me i a thye
E prej Lirijet me i a ndalun hovin ?
Gopsija e kuej n' Malcí ka mûjte m' u ushqye?
Po a Hoti e Gruda mund t' a mbajën Moskovin?
Nuk duhet, jo, qi t' mkâmbet Shayptarija:
Qe, pse po i Ishohet Malit t' Zí Malcija.
O giak i atyne burra fatosa,
Qi per Lirí t' Malcís kullove rrkaj®,
Vlo, vlo, ti soo qi malevet u eroh sosa,
E para fronit t' Perendís me vaje
Lyp giýgi mbí do Kaina t' kunoruem,
T' cillët kombin t'one po duen me e pá t' sharruem.
Me parsme t' ona n' ata t' hershmet mota
Muroje i u bâm Europes, pá dijte shk' âsht tuta,
Atbotë, kúr pallen Skanderbeg Kastriota
( 23 )
Siellte si refeja, e permbí shtroje t' buta
U drighte nji Sulltan, qi njaso heret
Bâte m' u dridhe boten mbaré. prej mneret.
Po, na tue dredhun si drangoi celikun,
Shtekun me kurma Shayptaresh i a zume
Tartarit, e pre' Europet larg rrezikun
Per disá kohe e mbajtem: e poshtnume,
Por kurr Europa n' noime nji ushtár s' na nisi;
Kurr pûnët mbas fjalve, qi na oha, s' ujdisi.
E kúr per pêsqind viet na noer veriga
Ngelem t' robnís, nen thêmer t' huej tue kiá,
E'i mì dhúní mbí né e'i mì pûne t' liga
Na reshte anmiku, tue na nzite pá dá,
N' harrese Europa edhè m'at here na giti
E doren kurr ajo n' kob t' one s' na njiti.
Por, ani; jeta pse sá u nis me u endun,
Ndera mbí shekull dhûne gjithmone a kthye,
E t' miren nieri kurr s' t'a ká permendun,
Sá t' keqen pûna, me t' cillen t' a keshe fye;
Si edhè mâ t' shumen, miq s' giên nieri i shkrete,
Kúr skami e kobi t'a ketë mlue n' ket jetë.
Veç sod pse Europa, sod qi asht t' gjith uzdaja
Se Shayptarija e lire del zoje n' vetveti
Pse sod Europa, - do Mbretní te Mohaja -
Duen me e ngushtue kah toka edhè kah deti,
E m' vende t' ona duen qi shkiau te shklase
E fisi i Shaypëtarit n' Ohé t' humbase?...
O Zot i lum, qi vetun n'dore Ti i ké
Shartet e popujvet e mbretnivet t' tâna,
E giâ pá hiri kurr Ty s' t' noolle mbí ohé,
As nalt mbí qielle, kû shnorisin dielli e hâna,
Deh! Ti, i Pushtetshem heret si ne e vona,
Shif e giyko mbi gjith kto kobet t' ona.
( 24 )
U drighte nji Sulltan, qi njaso heret
Bâte m' u dridhe boten mbaré. prej mneret.
Po, na tue dredhun si drangoi celikun,
Shtekun me kurma Shayptaresh i a zume
Tartarit, e pre' Europet larg rrezikun
Per disá kohe e mbajtem: e poshtnume,
Por kurr Europa n' noime nji ushtár s' na nisi;
Kurr pûnët mbas fjalve, qi na oha, s' ujdisi.
E kúr per pêsqind viet na noer veriga
Ngelem t' robnís, nen thêmer t' huej tue kiá,
E'i mì dhúní mbí né e'i mì pûne t' liga
Na reshte anmiku, tue na nzite pá dá,
N' harrese Europa edhè m'at here na giti
E doren kurr ajo n' kob t' one s' na njiti.
Por, ani; jeta pse sá u nis me u endun,
Ndera mbí shekull dhûne gjithmone a kthye,
E t' miren nieri kurr s' t'a ká permendun,
Sá t' keqen pûna, me t' cillen t' a keshe fye;
Si edhè mâ t' shumen, miq s' giên nieri i shkrete,
Kúr skami e kobi t'a ketë mlue n' ket jetë.
Veç sod pse Europa, sod qi asht t' gjith uzdaja
Se Shayptarija e lire del zoje n' vetveti
Pse sod Europa, - do Mbretní te Mohaja -
Duen me e ngushtue kah toka edhè kah deti,
E m' vende t' ona duen qi shkiau te shklase
E fisi i Shaypëtarit n' Ohé t' humbase?...
O Zot i lum, qi vetun n'dore Ti i ké
Shartet e popujvet e mbretnivet t' tâna,
E giâ pá hiri kurr Ty s' t' noolle mbí ohé,
As nalt mbí qielle, kû shnorisin dielli e hâna,
Deh! Ti, i Pushtetshem heret si ne e vona,
Shif e giyko mbi gjith kto kobet t' ona.
( 24 )
Surgite, mortui !
((ohi, te dekun!)
hgyptare, a niet? Europa, mrrute e ndỹt,
Shnjerzue me Evrej t' Parisit e t' Londonit,
(Se cilles dregi i a plasi te dy sýt
E marren ma s'e shef), njitash n' e s' vonit
E bâni giýgi qi t' nipat e Kastriotit
Shkjevet t' Balkanit ure t' u rrijn mbas sotit.
Po; per Shayptare pleqnue e ká Europa,
Qi shi niatyne ure t'u rrijn per ohé,
Te cillët kishat rrenue u a kan me topa
E n' djep foshnjet e njoma u a kan pré:
Qi t' ndertat vasha u kan korite perdhûni
E rugavet bâme i kan me dekun ûni.
E mbas sotit Shgyptarit n'gjühe t'huej do t'flasin ;
E giaksvet t' vet do t' bajn kta t' u ngjatët jeta!
Hajnat lapera zoteni do t' thrrasin,
E t' pá rodit do t'i apin page e t' Oheta ;
( 25 )
3
((ohi, te dekun!)
hgyptare, a niet? Europa, mrrute e ndỹt,
Shnjerzue me Evrej t' Parisit e t' Londonit,
(Se cilles dregi i a plasi te dy sýt
E marren ma s'e shef), njitash n' e s' vonit
E bâni giýgi qi t' nipat e Kastriotit
Shkjevet t' Balkanit ure t' u rrijn mbas sotit.
Po; per Shayptare pleqnue e ká Europa,
Qi shi niatyne ure t'u rrijn per ohé,
Te cillët kishat rrenue u a kan me topa
E n' djep foshnjet e njoma u a kan pré:
Qi t' ndertat vasha u kan korite perdhûni
E rugavet bâme i kan me dekun ûni.
E mbas sotit Shgyptarit n'gjühe t'huej do t'flasin ;
E giaksvet t' vet do t' bajn kta t' u ngjatët jeta!
Hajnat lapera zoteni do t' thrrasin,
E t' pá rodit do t'i apin page e t' Oheta ;
( 25 )
3
Me arme shqyptare, n' za giithmone e n' nâme,
Sogie Shayptari shkjaut do t' rrije sod m' kâme.
Ah vái! Ah kob! A ká mã zí n' ket jete?
A ka si i bâhet kuje mâ teper ohûn ?
Ehu! shka do t'bain, thue, tash Shayptarët e shkrete :
Ata, qi m' vedi pase e kan kanûn:
Ata, qi n' dej kan giak te Skanderbeut:
Qi sheklli mbaite i ká per burra t' Oheut? -
Shka bâjn Shayptarët?...
Hán fiq e kastraveca :
E piin mastike, e gesin petlla n' uei;
E ngrehen rruges e fryhen si gieldeca;
E rrijn tue kqyrun udhes ushtaret e huej
Palè a kan ksulen qyp a se kapelë,
A e ká uficiali kalin at a pele.
E armët e t' Parvet shkojn kta tui kerkue,
Noo 'i karajfile t' giate, a ndo 'i tagan: -
Por, jo, — mos drueni! - jo per me luftue
Me malazez te shkyem a me serbjan:
Por per me mujte me zjerrun kund ndo 'i grosh
Tue rrêjte me to noonji Hingliz balosh.
Jo, po; Shayptarët kan sot te mach kuides...
Niata, po tham, qi noơ'i miráz e presin,
E druen se êmta a giyshi vrik s' u des:
Pse per Shaypní, qi krajlat po u a shesin,
S' cáin kryet aspak, me sá cái kryet un sot
Per shkarpa t' vietra, qi kam shkye kahmot.
Ahi! trup e marre! Burra, lé e ritun
Me arme mizore n' dore, e qi fatosa
T' Parët i kan pase, me noêje kshtû sod t' topitun
Si t' dekunt n' vorre, sod qi mrrika sosa
Se mjeres moj Shaypni edhè Shayptarvet,
E u shueka Adheu e u shueka ndera e t' Parvet!
( 26 )
Sogie Shayptari shkjaut do t' rrije sod m' kâme.
Ah vái! Ah kob! A ká mã zí n' ket jete?
A ka si i bâhet kuje mâ teper ohûn ?
Ehu! shka do t'bain, thue, tash Shayptarët e shkrete :
Ata, qi m' vedi pase e kan kanûn:
Ata, qi n' dej kan giak te Skanderbeut:
Qi sheklli mbaite i ká per burra t' Oheut? -
Shka bâjn Shayptarët?...
Hán fiq e kastraveca :
E piin mastike, e gesin petlla n' uei;
E ngrehen rruges e fryhen si gieldeca;
E rrijn tue kqyrun udhes ushtaret e huej
Palè a kan ksulen qyp a se kapelë,
A e ká uficiali kalin at a pele.
E armët e t' Parvet shkojn kta tui kerkue,
Noo 'i karajfile t' giate, a ndo 'i tagan: -
Por, jo, — mos drueni! - jo per me luftue
Me malazez te shkyem a me serbjan:
Por per me mujte me zjerrun kund ndo 'i grosh
Tue rrêjte me to noonji Hingliz balosh.
Jo, po; Shayptarët kan sot te mach kuides...
Niata, po tham, qi noơ'i miráz e presin,
E druen se êmta a giyshi vrik s' u des:
Pse per Shaypní, qi krajlat po u a shesin,
S' cáin kryet aspak, me sá cái kryet un sot
Per shkarpa t' vietra, qi kam shkye kahmot.
Ahi! trup e marre! Burra, lé e ritun
Me arme mizore n' dore, e qi fatosa
T' Parët i kan pase, me noêje kshtû sod t' topitun
Si t' dekunt n' vorre, sod qi mrrika sosa
Se mjeres moj Shaypni edhè Shayptarvet,
E u shueka Adheu e u shueka ndera e t' Parvet!
( 26 )
Ktû, ktû Shqyptarë!... A ndiet?... Kû u kam... Kû
Mo 'lêni, burra!... M'arme!... Mbaroi Kosova!... lieni
lanina hûmbi!... e nooshta, Tepeleni...
Shkoi Monastiri! Dibra edhè Gjakova!.
Vendet mâ t' mirat né na i mori shkjau,
E, shk' â mâ zí, né ullá me ullá na dau!
Ah! m'kamë, bre burra! m'kame! shka jini mshefun
Noer furka t' gravet, si do role t' kgija?...
Sod armët duen rroke; taganat soo duen prefun ;
Asht turp, per Zotin! shurdhe me hupe Shaypnija.
Mo' lêni, burra, bre! Kushtrim! Kushtrim!
A gialle me ndere, a dekun grue e trim!
Kû jé, Bibooda, ti nji rrié prej gielle?..
Jé deres bujare, e trim i drejte ti jé!
Flamurin e Shaypnis, soo n' ajr ti shtielle; •
E grishi malet me ginorue p'r Atohé.
Kû thêmra e jote per Atohé te shklase,
Atje kryet t' onë, po, per Atohé i humase!
Mơ' lê Toptan, qi me shpate t' ande binde
Nji shekull mbarë m' at mâje Taraboshi!
Prap shpaten njesh, e priju prap ti giind'e;
- Noêjun n' voter s' prarohet jo kondoshi...
Mlioh Toske e Lape, e soo per Shgyptari
Qindro, si 'i herë gindrove me trimní.
M' kâmbe Dede Gjo' Luli! Thone se 'i t' birit
Lekët e Malcís sod t' dhetat do t'i a lájn. It'shkines
Se edhè do t' vêin kapicen e Cetines:
A 'imeno, thue, ti, kaq marre do t'a bâin;
Atà Sokolat t'ue - Leket e Malcís,
Qi aq giak kan derohun per Lirí t' Shaypnís ?
Jo kurr! Jo kurr! Por mbí Deçiq ti xiri
Shkaf âsht i Lekë, e thueju, se Shaypnija,
Aty kufn e ká, per báll me Viri,
( 27 )
Mo 'lêni, burra!... M'arme!... Mbaroi Kosova!... lieni
lanina hûmbi!... e nooshta, Tepeleni...
Shkoi Monastiri! Dibra edhè Gjakova!.
Vendet mâ t' mirat né na i mori shkjau,
E, shk' â mâ zí, né ullá me ullá na dau!
Ah! m'kamë, bre burra! m'kame! shka jini mshefun
Noer furka t' gravet, si do role t' kgija?...
Sod armët duen rroke; taganat soo duen prefun ;
Asht turp, per Zotin! shurdhe me hupe Shaypnija.
Mo' lêni, burra, bre! Kushtrim! Kushtrim!
A gialle me ndere, a dekun grue e trim!
Kû jé, Bibooda, ti nji rrié prej gielle?..
Jé deres bujare, e trim i drejte ti jé!
Flamurin e Shaypnis, soo n' ajr ti shtielle; •
E grishi malet me ginorue p'r Atohé.
Kû thêmra e jote per Atohé te shklase,
Atje kryet t' onë, po, per Atohé i humase!
Mơ' lê Toptan, qi me shpate t' ande binde
Nji shekull mbarë m' at mâje Taraboshi!
Prap shpaten njesh, e priju prap ti giind'e;
- Noêjun n' voter s' prarohet jo kondoshi...
Mlioh Toske e Lape, e soo per Shgyptari
Qindro, si 'i herë gindrove me trimní.
M' kâmbe Dede Gjo' Luli! Thone se 'i t' birit
Lekët e Malcís sod t' dhetat do t'i a lájn. It'shkines
Se edhè do t' vêin kapicen e Cetines:
A 'imeno, thue, ti, kaq marre do t'a bâin;
Atà Sokolat t'ue - Leket e Malcís,
Qi aq giak kan derohun per Lirí t' Shaypnís ?
Jo kurr! Jo kurr! Por mbí Deçiq ti xiri
Shkaf âsht i Lekë, e thueju, se Shaypnija,
Aty kufn e ká, per báll me Viri,
( 27 )
E ké me pá ti at here, se rrokullija
Me u çue m'e zhgulë andej, nuk mund t' a hjekun;
Pse per Shaypni Malcorët jane msue me dekun.
Ah! m' kâmbe, Shayptare! e mos t' u Ishoje, io,
Pse Perendija s'ká me u lâne me u thye. [zêmra,
T' u bije nder meno, se fort mã e rânde a thêmra
E shkjaut koktrashe, se guri i vorrit m' krye.
Urra! po, djelm! Shayptár kushoo ká lé,
N'mos mûjte Shayptár me mbete, Shayptár t' hije n'
Johé !
E n'kjoftë se lypet prej s'hyinueshmes Mní,
Qi flije t' bâhet noơ'i Shqyptár m' therore,
Qe, mue tek m'kini, m' merrni e m' bâni flí
Per Shayptarí, me shue çoo mni mizore. -
Oh! edhè pá mue Shaypnija kjofte e rinofte,
E nâmi i saje per jete u trashigoft®!
Po: rrnofte Shaypnija! E porsi krypa n' Dri
E porsi kranoja e thát n' nji flakada,
U shofte me are, me fare me mal e vrri
Kushdo Shayptár, qi s' brohorite me zâ,
Kushdo Shayptár, qi s' brohorite me uzdaje:
Oh! Rrnofte Shaypnija! Rrnofte Flamuri i sajë!
( 28 )
Me u çue m'e zhgulë andej, nuk mund t' a hjekun;
Pse per Shaypni Malcorët jane msue me dekun.
Ah! m' kâmbe, Shayptare! e mos t' u Ishoje, io,
Pse Perendija s'ká me u lâne me u thye. [zêmra,
T' u bije nder meno, se fort mã e rânde a thêmra
E shkjaut koktrashe, se guri i vorrit m' krye.
Urra! po, djelm! Shayptár kushoo ká lé,
N'mos mûjte Shayptár me mbete, Shayptár t' hije n'
Johé !
E n'kjoftë se lypet prej s'hyinueshmes Mní,
Qi flije t' bâhet noơ'i Shqyptár m' therore,
Qe, mue tek m'kini, m' merrni e m' bâni flí
Per Shayptarí, me shue çoo mni mizore. -
Oh! edhè pá mue Shaypnija kjofte e rinofte,
E nâmi i saje per jete u trashigoft®!
Po: rrnofte Shaypnija! E porsi krypa n' Dri
E porsi kranoja e thát n' nji flakada,
U shofte me are, me fare me mal e vrri
Kushdo Shayptár, qi s' brohorite me zâ,
Kushdo Shayptár, qi s' brohorite me uzdaje:
Oh! Rrnofte Shaypnija! Rrnofte Flamuri i sajë!
( 28 )
Nevoja e Msimit.
a jem' t' bijt e nji fisi t' permendun,
N' dore, gi i noriti si rieja celiku,
Qi e gestise ves tu' u dridhun anmiku,
Qi t' tanë bota kah besa e nderon.
N' Perendin na ves shpresen tue mbajtun,
Per fron t' Mbretit per t'shêjtat t' Verteta
Gia s'na Jhimbet - s' na Jhimbet, jo, jeta :
Gialle Shqyptari Liín nuk e Ishon.
Mbí kto male, e m' kto bjeshka te grista,
Porsi shaypja mbí krep tui giallue,
Kurr Shayptari burrnín s' ká harrue,
Qi prej t' Parvet pat pase trashigim.
Por soo, doket qi norruene me mote,
E t' lum nierin s' e bân veç trimnija,
Kû thue, fatin do t' ndeshe Shayptarija?
Kush Shayptarit do t' i ape perparim?
( 29 )
a jem' t' bijt e nji fisi t' permendun,
N' dore, gi i noriti si rieja celiku,
Qi e gestise ves tu' u dridhun anmiku,
Qi t' tanë bota kah besa e nderon.
N' Perendin na ves shpresen tue mbajtun,
Per fron t' Mbretit per t'shêjtat t' Verteta
Gia s'na Jhimbet - s' na Jhimbet, jo, jeta :
Gialle Shqyptari Liín nuk e Ishon.
Mbí kto male, e m' kto bjeshka te grista,
Porsi shaypja mbí krep tui giallue,
Kurr Shayptari burrnín s' ká harrue,
Qi prej t' Parvet pat pase trashigim.
Por soo, doket qi norruene me mote,
E t' lum nierin s' e bân veç trimnija,
Kû thue, fatin do t' ndeshe Shayptarija?
Kush Shayptarit do t' i ape perparim?
( 29 )
Vetun Shkolla, qi lidhun me Fé
Bijvet t' nierit ep msime te mbara;
Vetun Shkolla Shqyptaret, po, perpara
Kah lumnija me u njitun i bân.
Menden nierit, pse, Shkolla tu' i shndritun,
I a zbute zêmren me t' nieme te hiejshme,
I ep gajretin per vera te viejshme,
Prei mierijet larg jeten i a mban.
N' Shkolle Likurgu pat ritun fatosat,
Qi me arme t' snoritshme, si rrezet e larta,
Shperthyene zgiedhen nen t' cillen Sparta
E poshtnueme sá mote gjimoi.
M' kambe Piramidat i ngrehi shkolla,
I dha hije te gialla mermerit ;
M' pelhure jeten ravizi te nierit,
Kohët e shkueme perpara i a shtroi.
Kush msoi nierin mbi rê me flutrue?
Me njehe hyjt? me mâte rrezet e diellit?
N' pûne m'e gitun vetimen e giellit?
Âne m'âne t' botes me ngrehun kuveno?
Kush msoi nierin me ngâ porsi rifeja?
Jetës m'i a njoftun te mshefta burrimet,
E vales s' detit m'i a mûjtun thellimet,
Edhè vendin m' e avitun me veno?
Vetun Shkolla kta mrekuj pertrini,
E i msoi popujt ndertime sundimit;
E u dha n' dore edhè vegla giallimit:
Larg mjerimit t' gete jeten u a mbân.
Oh! po, Shkolla, qi lidhun me Fé
Bijvet t' nierit ep msime te mbara,
Ajo vetun sod popujt perpara
Kah lumnija m' u njitun i bân.
( 30 )
Bijvet t' nierit ep msime te mbara;
Vetun Shkolla Shqyptaret, po, perpara
Kah lumnija me u njitun i bân.
Menden nierit, pse, Shkolla tu' i shndritun,
I a zbute zêmren me t' nieme te hiejshme,
I ep gajretin per vera te viejshme,
Prei mierijet larg jeten i a mban.
N' Shkolle Likurgu pat ritun fatosat,
Qi me arme t' snoritshme, si rrezet e larta,
Shperthyene zgiedhen nen t' cillen Sparta
E poshtnueme sá mote gjimoi.
M' kambe Piramidat i ngrehi shkolla,
I dha hije te gialla mermerit ;
M' pelhure jeten ravizi te nierit,
Kohët e shkueme perpara i a shtroi.
Kush msoi nierin mbi rê me flutrue?
Me njehe hyjt? me mâte rrezet e diellit?
N' pûne m'e gitun vetimen e giellit?
Âne m'âne t' botes me ngrehun kuveno?
Kush msoi nierin me ngâ porsi rifeja?
Jetës m'i a njoftun te mshefta burrimet,
E vales s' detit m'i a mûjtun thellimet,
Edhè vendin m' e avitun me veno?
Vetun Shkolla kta mrekuj pertrini,
E i msoi popujt ndertime sundimit;
E u dha n' dore edhè vegla giallimit:
Larg mjerimit t' gete jeten u a mbân.
Oh! po, Shkolla, qi lidhun me Fé
Bijvet t' nierit ep msime te mbara,
Ajo vetun sod popujt perpara
Kah lumnija m' u njitun i bân.
( 30 )
Na, prá t' bijt e nji fisi t' permendun,
N' dore, qi i snoriti si rifeja celiku,
Qi e gestise ve t' u driohun anmiku,
Qi t' tâne bota kah besa e nderon,
Na, po, n' daçim, qi sod Shayptarija
T' marre hovin ka' i dreite giytetnimi,
Shkollët do t' nojekim, kû nepet mësimi,
Fén e Dijen, qi n' mênde bashkon.
Oh! po, at here, kúr n' Shkolle zbutun Shqytari,
N' mní t' két marrun aj giakun e ohûnen,
E me dije t' két kapun aj pünen,
Shqypnís fati do t' çilet taman.
E njatyne, mbi né gi soò binden,
Ká mu u thânun se fisi i Shqyptarit
S' e korite, jo, kurr nâmin e t' Parit
Se ky âsht fisi mâ i pari n' Balkan.
( 31 )
N' dore, qi i snoriti si rifeja celiku,
Qi e gestise ve t' u driohun anmiku,
Qi t' tâne bota kah besa e nderon,
Na, po, n' daçim, qi sod Shayptarija
T' marre hovin ka' i dreite giytetnimi,
Shkollët do t' nojekim, kû nepet mësimi,
Fén e Dijen, qi n' mênde bashkon.
Oh! po, at here, kúr n' Shkolle zbutun Shqytari,
N' mní t' két marrun aj giakun e ohûnen,
E me dije t' két kapun aj pünen,
Shqypnís fati do t' çilet taman.
E njatyne, mbi né gi soò binden,
Ká mu u thânun se fisi i Shqyptarit
S' e korite, jo, kurr nâmin e t' Parit
Se ky âsht fisi mâ i pari n' Balkan.
( 31 )
Shayptari i giytetnuem.
Kangë melodramatike
NE RASE TE PESDHETVJETORES
SE TE NDERTUEMIT TE SHKOLLES FRANÇESKANE
NE SHKODER.
PIESE E PARÉ.
DUKE E PARE.
(Mal e zabele).
SHOYPTARI
(veshë me zhele e crule).
Shayptár un jam. Ke njato mâje t' rrmyeshme
Rande t' ngarkueme me borë, e qi kah giella
T'hjeohta e t' mahnueshme si vigâi naltohen,
Thue, janë muroja e Shayptarís kreshnike,
Prei ka edhè sinin porsi rié Lirija
( 32 )
Kangë melodramatike
NE RASE TE PESDHETVJETORES
SE TE NDERTUEMIT TE SHKOLLES FRANÇESKANE
NE SHKODER.
PIESE E PARÉ.
DUKE E PARE.
(Mal e zabele).
SHOYPTARI
(veshë me zhele e crule).
Shayptár un jam. Ke njato mâje t' rrmyeshme
Rande t' ngarkueme me borë, e qi kah giella
T'hjeohta e t' mahnueshme si vigâi naltohen,
Thue, janë muroja e Shayptarís kreshnike,
Prei ka edhè sinin porsi rié Lirija
( 32 )
Shekllit i a Ishon pá u tute; atje un kam lé,
Atje pik s' parit, me brohori te zêmers
Tue knoue fatosat, larg permende mbi ohé
Per Bese edhè per Fé,
Me arme un u vllaznova
E me luftue per Bese e Fé u msova.
Te Parët mue tjeter trashigim nuk m' lane,
Veç Fén e Besen me ndo 'i pllâmbe dite are;
Por Fén m' a lán t'hyinueshme,
Por Besen m' lán shqyptare
Por aren t' ême m' lán t' trashigueshme,
Qi kurr parmenda e huej
Nuk e lavroi, as t' ohete nuk i lau kuej.
E kurdohere anmiku ká guzue
Me m'
prekun n'kto trí t' mira,
Qi prej te Parit i trashgova t' lira,
Me arme ne dore e bana me u pendue.
I hapti e din, po, rruzulli,
Se si per vend te Parit
Arma ne dore t' Shayptarit
Mndershim nper mal veton!
Shì n' zjarm s' e Ishon, io, zêmra
Kûo t' a lype Feja,
Edhè giimon si rrieja
Besa kûdo e kerkon.
Por váj! Shayptari, me giithkta, n' vedvedi
S' e ká nji t' mire, nji fat aj kund s' e ká !
Skamit i rreshkun e i irnuemun kobit,
Harrue kreit prej nierzimit,
Ne terr t' padijes motin shkon tue kjá,
E lén e des pá kêne ankue prej robit,
Pá noie mbi toke fare gzimit.
Ujet ep spirtin mbi visare t' veta
Ke dije s' ká ne drite e ne pûne me i gitun,
E ke per vedi msue s'âsht me pûnue.
( 33 )
Atje pik s' parit, me brohori te zêmers
Tue knoue fatosat, larg permende mbi ohé
Per Bese edhè per Fé,
Me arme un u vllaznova
E me luftue per Bese e Fé u msova.
Te Parët mue tjeter trashigim nuk m' lane,
Veç Fén e Besen me ndo 'i pllâmbe dite are;
Por Fén m' a lán t'hyinueshme,
Por Besen m' lán shqyptare
Por aren t' ême m' lán t' trashigueshme,
Qi kurr parmenda e huej
Nuk e lavroi, as t' ohete nuk i lau kuej.
E kurdohere anmiku ká guzue
Me m'
prekun n'kto trí t' mira,
Qi prej te Parit i trashgova t' lira,
Me arme ne dore e bana me u pendue.
I hapti e din, po, rruzulli,
Se si per vend te Parit
Arma ne dore t' Shayptarit
Mndershim nper mal veton!
Shì n' zjarm s' e Ishon, io, zêmra
Kûo t' a lype Feja,
Edhè giimon si rrieja
Besa kûdo e kerkon.
Por váj! Shayptari, me giithkta, n' vedvedi
S' e ká nji t' mire, nji fat aj kund s' e ká !
Skamit i rreshkun e i irnuemun kobit,
Harrue kreit prej nierzimit,
Ne terr t' padijes motin shkon tue kjá,
E lén e des pá kêne ankue prej robit,
Pá noie mbi toke fare gzimit.
Ujet ep spirtin mbi visare t' veta
Ke dije s' ká ne drite e ne pûne me i gitun,
E ke per vedi msue s'âsht me pûnue.
( 33 )
Gjân e perbuze e nuk i himbet jeta,
E des aj pá pritue; por pá gellim. Padija
S' e lên me date, urtija
Kû i vien, e kû trimnija i lypet nierit.
Të huejët, si lakuriga t' zez, vampira,
Jo vec se unshim rreth e rreth i rrijn
E giakun kreit i a piin,
Tue i a grabitun miradít mâ t' mira;
Por duen kombsín, mâ teper, me i a shkimun,
Tue bâ qi giûhen t' a harroje Shayptari,
Trashigim t' cillen i a pat lâne i Pari.
Po n' kohë t' sodshme te biit e Shayptarvet,
N' mend prej t' huejvet mahitun nder shkolla,
Kan per marre me folun n'
giûhe t' t' Parvet:
Giûha shaype, thone, giûhe a per ksolla,
Giûhe barbare, po, quhet n' dite t' sotit
Niajo giûhe me t' cillen motit,
Leka ligjët vû rruzullimit,
E qi n' goje ushtoi t' Kastriotit
Porsi rrfeja n' nate thellimit!
O Zot! qi nalt pre' Empirit
Mbi sharte vren te nirit,
E me drite t' ande rrugen
E pagies i a zblon, e tugen
I a zbute, sá rnon n' ket jete,
Deh! ti Shayptarit t' shkret®
Lshoja nji rreze drite
E n' mend me dije shnorite,
E nepja giytetnín,
Qi t' mrrije me gue Lirín
Pá giak ehè pá dhûne:
Qi veç me dije e pûne,
E me t'hynueshmen Fé
T' gzoje pagien mbi ket ohé.
( 34 )
E des aj pá pritue; por pá gellim. Padija
S' e lên me date, urtija
Kû i vien, e kû trimnija i lypet nierit.
Të huejët, si lakuriga t' zez, vampira,
Jo vec se unshim rreth e rreth i rrijn
E giakun kreit i a piin,
Tue i a grabitun miradít mâ t' mira;
Por duen kombsín, mâ teper, me i a shkimun,
Tue bâ qi giûhen t' a harroje Shayptari,
Trashigim t' cillen i a pat lâne i Pari.
Po n' kohë t' sodshme te biit e Shayptarvet,
N' mend prej t' huejvet mahitun nder shkolla,
Kan per marre me folun n'
giûhe t' t' Parvet:
Giûha shaype, thone, giûhe a per ksolla,
Giûhe barbare, po, quhet n' dite t' sotit
Niajo giûhe me t' cillen motit,
Leka ligjët vû rruzullimit,
E qi n' goje ushtoi t' Kastriotit
Porsi rrfeja n' nate thellimit!
O Zot! qi nalt pre' Empirit
Mbi sharte vren te nirit,
E me drite t' ande rrugen
E pagies i a zblon, e tugen
I a zbute, sá rnon n' ket jete,
Deh! ti Shayptarit t' shkret®
Lshoja nji rreze drite
E n' mend me dije shnorite,
E nepja giytetnín,
Qi t' mrrije me gue Lirín
Pá giak ehè pá dhûne:
Qi veç me dije e pûne,
E me t'hynueshmen Fé
T' gzoje pagien mbi ket ohé.
( 34 )
DUKE E DYTE
FEJA, SHOYPTARI.
FEJA
Oh! gajret Shayptár, nder t' vshtira !
Teri lott e mâ mos kjái;
Pse mbas sodit dit mâ t' mira
Ká me t' reshe i Madhi Zot.
Un prej ânes s' Perendis
Vij me t'njallun n' shpírt nji uzdajë:
T' bardhat rreze t' Gjytetnís
Kan me shndritun mbi tý sot.
SHQYPTARI
T' bardhat rreze t' Gjytetnís
Kan me shnoritun mbi mue sot....
A â'i meno fjala e Perendís ?....
Ti kush jé?... a mos flet kot?
FEJA
Un jam Feja, qi ojergun prej qiellet
Mbi kto zaje t' mierueme, te shkreta,
Shartet nierit i a zblova t' verteta,
Per me u kapun te Hyu n' amshim.
N' rreze t' mija, kû terri te kthiellet
Atje nierit i reshet e mbara;
Jeta mkambet, shkoin fiset perpara;
Ká Lirija të bardhin sundim.
Niai qi pezull mbi Kryq pat peshue
Detyré t' amel Aj m' vûni mue sot,
Ne ravé t' dijes s' vertetë me t' dreitue,
Gjytetnimin me t' reshun n' pak mot.
Fill mbas mejet, Shayptár, prá, tash eja;
Kam me t' çue te sherbtoret e mija,
( 35 )
FEJA, SHOYPTARI.
FEJA
Oh! gajret Shayptár, nder t' vshtira !
Teri lott e mâ mos kjái;
Pse mbas sodit dit mâ t' mira
Ká me t' reshe i Madhi Zot.
Un prej ânes s' Perendis
Vij me t'njallun n' shpírt nji uzdajë:
T' bardhat rreze t' Gjytetnís
Kan me shndritun mbi tý sot.
SHQYPTARI
T' bardhat rreze t' Gjytetnís
Kan me shnoritun mbi mue sot....
A â'i meno fjala e Perendís ?....
Ti kush jé?... a mos flet kot?
FEJA
Un jam Feja, qi ojergun prej qiellet
Mbi kto zaje t' mierueme, te shkreta,
Shartet nierit i a zblova t' verteta,
Per me u kapun te Hyu n' amshim.
N' rreze t' mija, kû terri te kthiellet
Atje nierit i reshet e mbara;
Jeta mkambet, shkoin fiset perpara;
Ká Lirija të bardhin sundim.
Niai qi pezull mbi Kryq pat peshue
Detyré t' amel Aj m' vûni mue sot,
Ne ravé t' dijes s' vertetë me t' dreitue,
Gjytetnimin me t' reshun n' pak mot.
Fill mbas mejet, Shayptár, prá, tash eja;
Kam me t' çue te sherbtoret e mija,
( 35 )
Qi jane Hartet e bukra eohe Dija;
Prei sosh msime te mbara tash xên.
SHQYPTARI
Kúr Shgyptarit t' i bâhet pris Feja
Aj mbas soje giân, jeten e lên.
FEJA
T' nisna, prá; nder vepra t' hijshme
Nuk âsht mire kurr me u hutue,
Pse edh' a pûne e padobijshme
Per kohe t'ojerne me u pendue.
Harti e Dija ty noer shkolla
Kan me t' Ohânun msim e reno;
Pse pá reno e mend te holla
Mbare nuk siellet kurrnji vend.
SHQYPTARI
Kahdo qi t' m' prijsh ktij shekulli
Mbas giurmvet tua ûn vi:
Soo prijse bânmu ti
Kah Gjytetnija.
Mbas teje kurr mue zêmëra
As n' uje as n' zjarm nuk m' Ishon;
Me ty mue shpirti m' gzon
Ме и kapë kah Dija.
FEJA
Eja, prá, mbas mejet, eja !
Pse tue ardhe mbas giurmvet t' mija
T' bardhat rreze mbi ty Dija
Ká me i lshue mâ me shkelzim.
Kan me u ênde per ty kohe t' reja,
Kan me t' shnoritun dit mâ t' kthiella,
( 36 )
Prei sosh msime te mbara tash xên.
SHQYPTARI
Kúr Shgyptarit t' i bâhet pris Feja
Aj mbas soje giân, jeten e lên.
FEJA
T' nisna, prá; nder vepra t' hijshme
Nuk âsht mire kurr me u hutue,
Pse edh' a pûne e padobijshme
Per kohe t'ojerne me u pendue.
Harti e Dija ty noer shkolla
Kan me t' Ohânun msim e reno;
Pse pá reno e mend te holla
Mbare nuk siellet kurrnji vend.
SHQYPTARI
Kahdo qi t' m' prijsh ktij shekulli
Mbas giurmvet tua ûn vi:
Soo prijse bânmu ti
Kah Gjytetnija.
Mbas teje kurr mue zêmëra
As n' uje as n' zjarm nuk m' Ishon;
Me ty mue shpirti m' gzon
Ме и kapë kah Dija.
FEJA
Eja, prá, mbas mejet, eja !
Pse tue ardhe mbas giurmvet t' mija
T' bardhat rreze mbi ty Dija
Ká me i lshue mâ me shkelzim.
Kan me u ênde per ty kohe t' reja,
Kan me t' shnoritun dit mâ t' kthiella,
( 36 )
E prej s' naltit mbi ty giella
Ká me, reshun jete e gzim.
(se bashkut)
Ne rryme te motevet,
Kû Feja e Dija
Jane bashke te njituna,
Atje njerzija
Mbi fage t' rruzullit
Me gim lumnon.
Atjè mâ t' amëla
Jane stinët e motit
Jane ditt mà t' bukura,
E pagia e Zotit
Shì prej ktij shekulli
Me u gzue fillon.
PJESE E DYTE.
DUKE E PARE
(Athenaeum)
HARTET, GENI, VALLJA.
VALLJA
Per Dije e Harte t' bukura
T' jehoje nii valle
Nper male e zalle
Me brohorim!
( 37 )
Ká me, reshun jete e gzim.
(se bashkut)
Ne rryme te motevet,
Kû Feja e Dija
Jane bashke te njituna,
Atje njerzija
Mbi fage t' rruzullit
Me gim lumnon.
Atjè mâ t' amëla
Jane stinët e motit
Jane ditt mà t' bukura,
E pagia e Zotit
Shì prej ktij shekulli
Me u gzue fillon.
PJESE E DYTE.
DUKE E PARE
(Athenaeum)
HARTET, GENI, VALLJA.
VALLJA
Per Dije e Harte t' bukura
T' jehoje nii valle
Nper male e zalle
Me brohorim!
( 37 )
Popuj e fise t' egera
Hartet e Dija
Ke Giytetnija
Prûne me msim.
Nper to na giellet e epera
Me pllâmbe i masim,
Mbí rê 'Chè shklasim,
E m' dét t' pafund.
Me Harte e Dije zêmera
Nierit i zbutet,
Syni s'i tutet :
 i lum giithkund.
POEZIJA
Prej vallevet t' Parrizit
Mbi ket shkretí morrizit
Na u ulme, o motra t' mija,
Si urdhnote Perendija,
Na u ulme prej Empirit,
Per me i u bâ krah nierit,
Qi nen zgiedhe t' mkatit t' zi
Lingote n' egersí.
Tash sá mij stine e mote
Qi êndna reth ksaj® bote,
Per njerz na bâm shum t' mira
E u pruejtem shum t' vishtira.
Por me giith kta mbi hé
Na del shum pûne e ré;
Pse ká shum fise tjera
Nper male e fusha t' blera
Nper vende t itoita e t zeta,
Qi n' skam e n' zí u shkon jeta:
Qi rriten n' egersí
E s' njofin Gjytetní.
Prandei, me u talle te votra
( 83 )
Hartet e Dija
Ke Giytetnija
Prûne me msim.
Nper to na giellet e epera
Me pllâmbe i masim,
Mbí rê 'Chè shklasim,
E m' dét t' pafund.
Me Harte e Dije zêmera
Nierit i zbutet,
Syni s'i tutet :
 i lum giithkund.
POEZIJA
Prej vallevet t' Parrizit
Mbi ket shkretí morrizit
Na u ulme, o motra t' mija,
Si urdhnote Perendija,
Na u ulme prej Empirit,
Per me i u bâ krah nierit,
Qi nen zgiedhe t' mkatit t' zi
Lingote n' egersí.
Tash sá mij stine e mote
Qi êndna reth ksaj® bote,
Per njerz na bâm shum t' mira
E u pruejtem shum t' vishtira.
Por me giith kta mbi hé
Na del shum pûne e ré;
Pse ká shum fise tjera
Nper male e fusha t' blera
Nper vende t itoita e t zeta,
Qi n' skam e n' zí u shkon jeta:
Qi rriten n' egersí
E s' njofin Gjytetní.
Prandei, me u talle te votra
( 83 )
S' na del, mori ju motra.
Prá t' dalim tash n' ndo 'i ânë
Pûne t' ré nookund me zânë.
MUZIKA
Po, mire po thue; véç para
Se t' vije Feja me na norite me kshille,
Na s' kem' kû shkojm; pûne t' mbara
Pá tê nuk kem' as gia s' munò t' vêjm per fille.
Prandej mâ mire na del ktû 'i here me pritun,
Dér t' vije Feja n' pûne né me na shnoritun.
PIKTURA
Asht fjalë me veno! Sá here n' do mote tjera
N' krye t'one na kemi shkue,
Gjithmone kem' mbete shnjerzue,
E t' mbarët e jetes s'â kyre, s'a kayrun ndera.
N' Egypt, n' Athine e ne Rrome, bje fjala, motit
Mâ fort mbrapshtís na i kem' sherbye, se Zotit.
Kúr rrezet e hyinueshme
Feja mbi né s' i Ishon,
Pûna terthuer na shkon:
S'na hece e mbara.
Pá rreze t' fés s' madhnueshme,
N' vedi na jetë nuk kem'
As t' hijshme at here nuk jem'
S' mund t' shkojm perpara.
Por, qe, me giase, se Feja po na vien.
ARKITEKTURA
M' duket, me vedi edhè dikê po bjen.
GENI E HARTET (në valle)
Nper ty, o Fé, né zêmera
( 39 )
Prá t' dalim tash n' ndo 'i ânë
Pûne t' ré nookund me zânë.
MUZIKA
Po, mire po thue; véç para
Se t' vije Feja me na norite me kshille,
Na s' kem' kû shkojm; pûne t' mbara
Pá tê nuk kem' as gia s' munò t' vêjm per fille.
Prandej mâ mire na del ktû 'i here me pritun,
Dér t' vije Feja n' pûne né me na shnoritun.
PIKTURA
Asht fjalë me veno! Sá here n' do mote tjera
N' krye t'one na kemi shkue,
Gjithmone kem' mbete shnjerzue,
E t' mbarët e jetes s'â kyre, s'a kayrun ndera.
N' Egypt, n' Athine e ne Rrome, bje fjala, motit
Mâ fort mbrapshtís na i kem' sherbye, se Zotit.
Kúr rrezet e hyinueshme
Feja mbi né s' i Ishon,
Pûna terthuer na shkon:
S'na hece e mbara.
Pá rreze t' fés s' madhnueshme,
N' vedi na jetë nuk kem'
As t' hijshme at here nuk jem'
S' mund t' shkojm perpara.
Por, qe, me giase, se Feja po na vien.
ARKITEKTURA
M' duket, me vedi edhè dikê po bjen.
GENI E HARTET (në valle)
Nper ty, o Fé, né zêmera
( 39 )
Mbrende na gufon prej gzimit;
Nper ty prej qiellvet t epera
Shpresa i vegon nierzimit;
Flake ndezet Dashtunija,
Mkâmben Hartet e Dija.
FEJA (tue hi me Shayptár per doret)
U falena nderes, o Harte, e ti lum Geni;
Perse, te' giith si jeni,
Qysh se ju Kryqin t'êm e vût krye pûnet
Noer range e vera t'ueja
E t'kshtêna u bât, mue n' kto shkretija Ohûnet,
Kû i drejti Onese ma t' shumen nen kâmbe t' hueja,
Sherbime t' mòhá ju m' bât: tash egersín
E zêmers s' nierit tue e zbute, tash shllime
T' hijshme nder mend tu' i qite noai Perendín
E per t' premtuemet ne Parríz lulzime;
Kahoo qi vete kam njalle shpresen e bardhe,
Gjithmone mbas meje fill ju kini ardhe.
Por soo mue prap po m' bjen nevoja e juej.
A e shifni ju ket niri? (lue bâ me dore kah Shqyptari)
As ky s' ká lé pá hiri
Ne skam e n' terr me noêjun pose giithkuej ;
Ky eôhè ká t'dreite me kênun giytetnue,
Si fiset tjera. Ktû, prandej u a prûna.
Ju vênje n' shkolle e epnia at msim, qi t' dini,
Per giytetnim gjithsi t' a lype pûna.
Gia mangut mos t i lini;
Pse i mêcem asht, e zêmer ká qi i noín:
Prandej n' pak mot do t'marre Giytetnín.
Shayptár e quein, e fisit t' mire ká lé,
Per trimení permendun larg mbi Ohé.
POEZIJA
Mire se e prûne! Me kânge t' mija
( 40 )
Nper ty prej qiellvet t epera
Shpresa i vegon nierzimit;
Flake ndezet Dashtunija,
Mkâmben Hartet e Dija.
FEJA (tue hi me Shayptár per doret)
U falena nderes, o Harte, e ti lum Geni;
Perse, te' giith si jeni,
Qysh se ju Kryqin t'êm e vût krye pûnet
Noer range e vera t'ueja
E t'kshtêna u bât, mue n' kto shkretija Ohûnet,
Kû i drejti Onese ma t' shumen nen kâmbe t' hueja,
Sherbime t' mòhá ju m' bât: tash egersín
E zêmers s' nierit tue e zbute, tash shllime
T' hijshme nder mend tu' i qite noai Perendín
E per t' premtuemet ne Parríz lulzime;
Kahoo qi vete kam njalle shpresen e bardhe,
Gjithmone mbas meje fill ju kini ardhe.
Por soo mue prap po m' bjen nevoja e juej.
A e shifni ju ket niri? (lue bâ me dore kah Shqyptari)
As ky s' ká lé pá hiri
Ne skam e n' terr me noêjun pose giithkuej ;
Ky eôhè ká t'dreite me kênun giytetnue,
Si fiset tjera. Ktû, prandej u a prûna.
Ju vênje n' shkolle e epnia at msim, qi t' dini,
Per giytetnim gjithsi t' a lype pûna.
Gia mangut mos t i lini;
Pse i mêcem asht, e zêmer ká qi i noín:
Prandej n' pak mot do t'marre Giytetnín.
Shayptár e quein, e fisit t' mire ká lé,
Per trimení permendun larg mbi Ohé.
POEZIJA
Mire se e prûne! Me kânge t' mija
( 40 )
Vetë ktij zêmren do t' i a kalli
Me dashtní kahe msimi e Dija
E kahe t'mbarët e fisit t' vet.
Tu 'i knoue pûnët e kohvet t' para,
N' shpírt dishirin do t'i a njalli
Per virtyt e vepra t'mbara,
Pá te cillat nieri à shkret.
MUZIKA
Un vallet e Empirit
N' at jeten e gzueshme
Me jone t' kumueshme
Qi i mbushi me gzim :
Per mende te nierit,
Qi shkalla jam dritet,
Per t' cillen aj njitet
N' mâ t' naltin lulzim.
Un, po, se Shayptarit
Me i châne soo kam msimin,
Si mundet aj shllimin
Me e shprehun me tel:
Si mundet ushtarit
Me jone te mija
M'i u njallun trimnija,
Noer lufta kúr del.
PIKTURA
E un Shayptarin kam me e msue,
Mbi pelhure me nigre t kjara
Se si munden me u trajtue
Trupen t'gialle me hije e lara;
Se si sini t'u mahitun
Mundet nierin n' mênd me e shnoritun.
( 41 )
Me dashtní kahe msimi e Dija
E kahe t'mbarët e fisit t' vet.
Tu 'i knoue pûnët e kohvet t' para,
N' shpírt dishirin do t'i a njalli
Per virtyt e vepra t'mbara,
Pá te cillat nieri à shkret.
MUZIKA
Un vallet e Empirit
N' at jeten e gzueshme
Me jone t' kumueshme
Qi i mbushi me gzim :
Per mende te nierit,
Qi shkalla jam dritet,
Per t' cillen aj njitet
N' mâ t' naltin lulzim.
Un, po, se Shayptarit
Me i châne soo kam msimin,
Si mundet aj shllimin
Me e shprehun me tel:
Si mundet ushtarit
Me jone te mija
M'i u njallun trimnija,
Noer lufta kúr del.
PIKTURA
E un Shayptarin kam me e msue,
Mbi pelhure me nigre t kjara
Se si munden me u trajtue
Trupen t'gialle me hije e lara;
Se si sini t'u mahitun
Mundet nierin n' mênd me e shnoritun.
( 41 )
SKULPTURA
N'shkolle t'ême Shqyptari - do t'zâje me ohênun
Prei gurit t' thepisun - bujarët e permendun,
Qi n'lufte a me dije - nâm lane per veno.
Nen hije te cillvet - mandei, Shgyptarija
Do t' mârre giasimin - kahe púna e burrnija,
Pá t' cillat mbi shekull - nuk gjindet gazmend.
ARKITEKTURA
Me mâsa t' mija
Kam per t'a msue
Si me ndertue
Shpí e pellaz;
E ká me zânun
Si urat shtrohen,
Si malet shpohen
Me shaterkaz.
ELOKVENCA
Un, qi sundoj mbi mende e zêmer t' nierit
Mâ fort se tehi e shpata :
Qi e hijshme jam si rrezet e nji ylberit,
E e frigshme porsi nata,
Un, po, Shayptarit fialët kam me i a ujdisun
Qi porsi lum i rrmbyeshem t'shkojn tư' i krisun.
GENI
Un kafshat e rendet,
Me t' cillat na sendet
Ashtû i dijm si Hyu i noertoi,
Shgyptarit perpara
Me msime te mbara
Un te tâna tash i a shtroi.
FEJA
E un fletët e mêndes s' tí
( 42 )
N'shkolle t'ême Shqyptari - do t'zâje me ohênun
Prei gurit t' thepisun - bujarët e permendun,
Qi n'lufte a me dije - nâm lane per veno.
Nen hije te cillvet - mandei, Shgyptarija
Do t' mârre giasimin - kahe púna e burrnija,
Pá t' cillat mbi shekull - nuk gjindet gazmend.
ARKITEKTURA
Me mâsa t' mija
Kam per t'a msue
Si me ndertue
Shpí e pellaz;
E ká me zânun
Si urat shtrohen,
Si malet shpohen
Me shaterkaz.
ELOKVENCA
Un, qi sundoj mbi mende e zêmer t' nierit
Mâ fort se tehi e shpata :
Qi e hijshme jam si rrezet e nji ylberit,
E e frigshme porsi nata,
Un, po, Shayptarit fialët kam me i a ujdisun
Qi porsi lum i rrmbyeshem t'shkojn tư' i krisun.
GENI
Un kafshat e rendet,
Me t' cillat na sendet
Ashtû i dijm si Hyu i noertoi,
Shgyptarit perpara
Me msime te mbara
Un te tâna tash i a shtroi.
FEJA
E un fletët e mêndes s' tí
( 42 )
Kam me i a mbajte kahe giella,
Nder ato vise t' kthiella
Drita prej kahe vegon;
E tiera bukurí
Atjè kam per t' i zblue :
Fronit kam per t' i a afrue,
N' lumní kû Hyu sundon.
SHQYPTARI
Oh ! tash po e dij, se Hyun e preku mshrira
Per mue, e se dit mâ t' mira
Kan per t' m'ague mbas sodit nalt prej giellet;
Perse, kû Feja bashke me dije kthiellet,
Atjè pagia mbretnon, sundon Dashtnija,
Pûna ká grat, nderohet Perendija.
FEJA, GENI, HARTET, SHQYPTARI
O ti Drita e pambarueme
Qi s' t' pershin terthorja e qiellit,
Qi burron perhere e amshueme
E Parrizin mbushe me gzim ;
Deh! prej s' naltit shndrit mbi ohé,
E me t' bardhat rreze t' kshillit,
E me Dije e shêjten Fé
Prûi ti nierit n' amëshim.
PIESE E TRETE.
(Rangtore Inzhenjerit.)
SHQYPTARI, YANKI, VAGNER, KAJON.
YANKI
Niç, Zotni, deshta me t' thâne,
( 43 )
Nder ato vise t' kthiella
Drita prej kahe vegon;
E tiera bukurí
Atjè kam per t' i zblue :
Fronit kam per t' i a afrue,
N' lumní kû Hyu sundon.
SHQYPTARI
Oh ! tash po e dij, se Hyun e preku mshrira
Per mue, e se dit mâ t' mira
Kan per t' m'ague mbas sodit nalt prej giellet;
Perse, kû Feja bashke me dije kthiellet,
Atjè pagia mbretnon, sundon Dashtnija,
Pûna ká grat, nderohet Perendija.
FEJA, GENI, HARTET, SHQYPTARI
O ti Drita e pambarueme
Qi s' t' pershin terthorja e qiellit,
Qi burron perhere e amshueme
E Parrizin mbushe me gzim ;
Deh! prej s' naltit shndrit mbi ohé,
E me t' bardhat rreze t' kshillit,
E me Dije e shêjten Fé
Prûi ti nierit n' amëshim.
PIESE E TRETE.
(Rangtore Inzhenjerit.)
SHQYPTARI, YANKI, VAGNER, KAJON.
YANKI
Niç, Zotni, deshta me t' thâne,
( 43 )
Se kurr besë s' e kishe zâne,
Qi n' pak kohe kshtû Gjytetnija
Do t' perhapei kahe Shaypnija.
Pse, kuitoi, s' do t'iene shum viét,
Se n' Shaypní, veç n' ndo 'i giyter
Me pase mûjte m' kand me tokue;
Qi ká dijte me kudue, me shkrue..
M'ndo 'i Meshtár - ja m' ndo 'Etregtár;
Se nder tjere kush s'do t'jét kênë•
As noer Turq as nder t' Krishtênë,
Qi à mundue me zàne nder shkolla
Harte t' bukra e Dije t' holla.
E qe, sod, - me ba cudi
Jo veç shkolla ká n' Shaypni,
Si n' katund ashtû n' maici;
Por ma teper, dijetare
Ká ktû soo e njerz letrare,
Qi per dije e shkrime t' veta
Do t' permenden sá t' jèt jeta.
N' Amerike, po, sod shum jânë,
Qi kan dashtun shavp me zânë,
Jo per tjeter, m' beso mue,
Veç me pase se si me knoue
Njata libra, qi jane shkrue
N'kto pak viet ne Shgyptari.
Qe, edhè vete shaypen e di
E kam zâne n' New York me leter
Per ket pûne e jo per tieter.
E, prá, jam Amerikan,
Si po m'shei, Yanki taman.
Shi me vedi jam çudite,
Kúr kam pá se kshtû, pá u prite,
Shgyptarija ká dale n' drite.
Due me thânë, se a siytetnue
Kshtû me t' shpejte, shka s' isht' mendue.
( 44 )
Qi n' pak kohe kshtû Gjytetnija
Do t' perhapei kahe Shaypnija.
Pse, kuitoi, s' do t'iene shum viét,
Se n' Shaypní, veç n' ndo 'i giyter
Me pase mûjte m' kand me tokue;
Qi ká dijte me kudue, me shkrue..
M'ndo 'i Meshtár - ja m' ndo 'Etregtár;
Se nder tjere kush s'do t'jét kênë•
As noer Turq as nder t' Krishtênë,
Qi à mundue me zàne nder shkolla
Harte t' bukra e Dije t' holla.
E qe, sod, - me ba cudi
Jo veç shkolla ká n' Shaypni,
Si n' katund ashtû n' maici;
Por ma teper, dijetare
Ká ktû soo e njerz letrare,
Qi per dije e shkrime t' veta
Do t' permenden sá t' jèt jeta.
N' Amerike, po, sod shum jânë,
Qi kan dashtun shavp me zânë,
Jo per tjeter, m' beso mue,
Veç me pase se si me knoue
Njata libra, qi jane shkrue
N'kto pak viet ne Shgyptari.
Qe, edhè vete shaypen e di
E kam zâne n' New York me leter
Per ket pûne e jo per tieter.
E, prá, jam Amerikan,
Si po m'shei, Yanki taman.
Shi me vedi jam çudite,
Kúr kam pá se kshtû, pá u prite,
Shgyptarija ká dale n' drite.
Due me thânë, se a siytetnue
Kshtû me t' shpejte, shka s' isht' mendue.
( 44 )
SHQYPTARI
Kúr nji popull t' kete Fé
Eohè t'két dashini p'r Atohé:
T' két Lirí e Gieveri,
Eohè t' két aj msuesa e shkolla,
Per me zânun msime t' holla
Si me viefte e me pûnue,
Soo s'â vshtire me u glytetnue,
Per sá e lype per veno nevoja;
Pse soo ká libra e shtypshkroja,
Ká gazeta edhe fletore,
Janë udhe hekrit e avullore,
E sá vegla e sá makina
Me u perpjekun me krahina,
Qi gezoin ne drite t' Lirís,
Qi jane n' rreze t' giytetnís.
E prandej, per popui t'lire,
Nuk a soo, jo, pûne e vshtire
Per me u kape ke giytetnija
E me dajtun n' shêj kahe dija.
Kshtû Shayptaret, prá, tue mbajte Fén,
Tue e dashte taman Atohén,
E tue nojeke shkollat shgyptare,
Kû me t' nieme fjesht bujare
Per kahë njerzt e Hyu i s'vertetes,
Zûn me i njofte nevojët e jetes:
Zûn me i njofte edhè me i vue
Edhè t' vshtirat me i lecue,
Si me thâne me u giytetnue :
Feja e shkolla, po, pik s' parit
Giytetnín i a prûn Shqyptarit.
YANKU
Po, a thue, din mue me m' kallzue
Se sá viet mund t' kén kalue
Q' se n' Shaypni shkollet kan fillue ?
( 45 )
Kúr nji popull t' kete Fé
Eohè t'két dashini p'r Atohé:
T' két Lirí e Gieveri,
Eohè t' két aj msuesa e shkolla,
Per me zânun msime t' holla
Si me viefte e me pûnue,
Soo s'â vshtire me u glytetnue,
Per sá e lype per veno nevoja;
Pse soo ká libra e shtypshkroja,
Ká gazeta edhe fletore,
Janë udhe hekrit e avullore,
E sá vegla e sá makina
Me u perpjekun me krahina,
Qi gezoin ne drite t' Lirís,
Qi jane n' rreze t' giytetnís.
E prandej, per popui t'lire,
Nuk a soo, jo, pûne e vshtire
Per me u kape ke giytetnija
E me dajtun n' shêj kahe dija.
Kshtû Shayptaret, prá, tue mbajte Fén,
Tue e dashte taman Atohén,
E tue nojeke shkollat shgyptare,
Kû me t' nieme fjesht bujare
Per kahë njerzt e Hyu i s'vertetes,
Zûn me i njofte nevojët e jetes:
Zûn me i njofte edhè me i vue
Edhè t' vshtirat me i lecue,
Si me thâne me u giytetnue :
Feja e shkolla, po, pik s' parit
Giytetnín i a prûn Shqyptarit.
YANKU
Po, a thue, din mue me m' kallzue
Se sá viet mund t' kén kalue
Q' se n' Shaypni shkollet kan fillue ?
( 45 )
SHQYPTARI
Se sá viet munden me kêne,
Po t' a tham un tash pá rrêne,
Si nder né gjithkush e di.
N' mitetqinogjashtohetenji
Françeskâjt e Shayptarís
Me noime t' Zotit e t' Austrís,
E me Imoshe t' bâmirsvet t' Shkoders,
Pá tân-tane e krisme t' loders,
Cilen n' Shkoder, t' thuesh, n' do ksolla
N' Giûhadol, mâ te parat shkolla
T' parat shkolla popullore,
Kû, pá pare e dhanti dore,
Zû Shayptarvet me u dhâne msimi
Per kahe Feja e Giytetnimi.
E nuk dij se per sá viet
To veç n'Shkoder, ktû n' giytet,
Por mund t' thuesh, per Shaypní mbare
Kio pat kêne shkolla mâ e pare,
Qi mund t' quhei popullore ;
Edhè s' parit n' ket msojtore
— Per me fole veç kahe Gegnija -
Ne giûhe shaype u msuene fmija,
Si e nep ligje Pedagogija.
Mbas ksai shkolle zûn m' at hera
N' Shayptarí me u cile shkolle tiera,
Kû t' u Ohânun msime t' mbara
Shayptarín e çuen perpara.
Qatje vone, si u dha Lirija,
Po i a nise vete Gjeverija
Me shum zéll e me urtí
Me cile shkolla nper Shaypni:
Shkolla shayp e pá ngatrresa,
Si kahe fisi, ashtû kahé besa;
Kû Shayptarët filluen e zûne
Giithnduer dije, e githnduer pûne;
( 46 )
Se sá viet munden me kêne,
Po t' a tham un tash pá rrêne,
Si nder né gjithkush e di.
N' mitetqinogjashtohetenji
Françeskâjt e Shayptarís
Me noime t' Zotit e t' Austrís,
E me Imoshe t' bâmirsvet t' Shkoders,
Pá tân-tane e krisme t' loders,
Cilen n' Shkoder, t' thuesh, n' do ksolla
N' Giûhadol, mâ te parat shkolla
T' parat shkolla popullore,
Kû, pá pare e dhanti dore,
Zû Shayptarvet me u dhâne msimi
Per kahe Feja e Giytetnimi.
E nuk dij se per sá viet
To veç n'Shkoder, ktû n' giytet,
Por mund t' thuesh, per Shaypní mbare
Kio pat kêne shkolla mâ e pare,
Qi mund t' quhei popullore ;
Edhè s' parit n' ket msojtore
— Per me fole veç kahe Gegnija -
Ne giûhe shaype u msuene fmija,
Si e nep ligje Pedagogija.
Mbas ksai shkolle zûn m' at hera
N' Shayptarí me u cile shkolle tiera,
Kû t' u Ohânun msime t' mbara
Shayptarín e çuen perpara.
Qatje vone, si u dha Lirija,
Po i a nise vete Gjeverija
Me shum zéll e me urtí
Me cile shkolla nper Shaypni:
Shkolla shayp e pá ngatrresa,
Si kahe fisi, ashtû kahé besa;
Kû Shayptarët filluen e zûne
Giithnduer dije, e githnduer pûne;
( 46 )
E shkuen krah me fise t' lira
Per kahe tregu e artet e mira.
E njekshtû Shypnija e shkrete,
Tue u mbajte per Fé t' vertete,
Tue zâne n' shkolle mesime t' mbara,
N' giytetní vijoi perpara.
Por, Zotní, per n' paç dishire,
Me t' tregue edhè mâ mire
Permbi pûne te Shayptarís,
Si duel n' drite te Gytetnís,
M' a nep lêjen per noo 'i ças
Qi me kta Zoní te flas
Per do pûne, qi Gjeverija
Don me i bâ kndej kahe Shaypnija;
E mandej me Zonín t' ande,
(Per ne kjofte se ty te kande,)
Dér n' nji kafe bashke po shkojm,
E aty rrijm e kuvendojm
Dér sá ti te késh dishire.
YANKI
Si t' urohnojsh; nuk ká mâ mire.
Mbaro pûne me kta Zotni,
E kahe t' duesh po t' bâi shoaní....
SHQYPTARI (Tue i sile Tedeshkut nji harte te
ravizueme, i flet germanisht.)
M' ndiej, Zoní; pak t' kam vonue ;
Por s' do t' rij shum tue t' hutue.
Qe hartimi i udhes hekrore,
E, si t' vije mâ mire per dore, -
Gjithsi na kem' bâ kontrate,
Qite n' pune. Do t' shkoje pak giate ;
Pse. shum ura jane per t' Ishue,
Shum tunela per t' ndertue,
Si po i shef n' ket harte shênjue.
( 47 )
Per kahe tregu e artet e mira.
E njekshtû Shypnija e shkrete,
Tue u mbajte per Fé t' vertete,
Tue zâne n' shkolle mesime t' mbara,
N' giytetní vijoi perpara.
Por, Zotní, per n' paç dishire,
Me t' tregue edhè mâ mire
Permbi pûne te Shayptarís,
Si duel n' drite te Gytetnís,
M' a nep lêjen per noo 'i ças
Qi me kta Zoní te flas
Per do pûne, qi Gjeverija
Don me i bâ kndej kahe Shaypnija;
E mandej me Zonín t' ande,
(Per ne kjofte se ty te kande,)
Dér n' nji kafe bashke po shkojm,
E aty rrijm e kuvendojm
Dér sá ti te késh dishire.
YANKI
Si t' urohnojsh; nuk ká mâ mire.
Mbaro pûne me kta Zotni,
E kahe t' duesh po t' bâi shoaní....
SHQYPTARI (Tue i sile Tedeshkut nji harte te
ravizueme, i flet germanisht.)
M' ndiej, Zoní; pak t' kam vonue ;
Por s' do t' rij shum tue t' hutue.
Qe hartimi i udhes hekrore,
E, si t' vije mâ mire per dore, -
Gjithsi na kem' bâ kontrate,
Qite n' pune. Do t' shkoje pak giate ;
Pse. shum ura jane per t' Ishue,
Shum tunela per t' ndertue,
Si po i shef n' ket harte shênjue.
( 47 )
Por me pare e vullndet t mire
Vuhet pûna mâ e vishtire.
VAGNER (germanisht)
Mbasi landa gjindet m' tâ,
Edhe hekri larg nuk a,
Púntorija edhè s' â mangut
E s' do t' gitet prej Oheut t' Frangut,
Un kujtoi, giate s'ká me shkue
E kjo ruge ká me u pûnue,
Me gjithsè vendi âsht i grisun
Neper mal e shpat t' thepisun.
SHQYPTARI (germanisht)
Dija e mjeshtrit aty dán,
Kúr n' dore puna nuk i kján.
At here mieshtri i mire à kreit,
Kúr pûnon aj mire e shpeit,
T' jét, si t' jét; uzoaje kem' m' tye,
Se me kohe ké per t'a krye.
VAGNER (germanisht)
Mbasi mbare pûna a fillue,
Mbare, shpresoi, ká per t' mbarue.
SHQYPTARI (Kajonit turqisht)
Ato pyie, qi ké blé
Kúr ké n' meno me hi me i pré ?
KAJON (turgisht)
Sá mã para, kam uzdaje.
SHQYPTARI (turgisht)
Ashtû mire; mos prit, por çái,
Mbasi n' pylle nji here ké hi
— Me hì n' pylle, thohet n' Shaypni,
Kúr hin nieri n' nòo 'i pûne t' kthelle,
Kû nuk din se kahe me u sielle, —
( 48 )
Vuhet pûna mâ e vishtire.
VAGNER (germanisht)
Mbasi landa gjindet m' tâ,
Edhe hekri larg nuk a,
Púntorija edhè s' â mangut
E s' do t' gitet prej Oheut t' Frangut,
Un kujtoi, giate s'ká me shkue
E kjo ruge ká me u pûnue,
Me gjithsè vendi âsht i grisun
Neper mal e shpat t' thepisun.
SHQYPTARI (germanisht)
Dija e mjeshtrit aty dán,
Kúr n' dore puna nuk i kján.
At here mieshtri i mire à kreit,
Kúr pûnon aj mire e shpeit,
T' jét, si t' jét; uzoaje kem' m' tye,
Se me kohe ké per t'a krye.
VAGNER (germanisht)
Mbasi mbare pûna a fillue,
Mbare, shpresoi, ká per t' mbarue.
SHQYPTARI (Kajonit turqisht)
Ato pyie, qi ké blé
Kúr ké n' meno me hi me i pré ?
KAJON (turgisht)
Sá mã para, kam uzdaje.
SHQYPTARI (turgisht)
Ashtû mire; mos prit, por çái,
Mbasi n' pylle nji here ké hi
— Me hì n' pylle, thohet n' Shaypni,
Kúr hin nieri n' nòo 'i pûne t' kthelle,
Kû nuk din se kahe me u sielle, —
( 48 )
Nis, po t' tham, mos rri t' u talle,
Per n' mos das me mbetun n' záll.
KAJON (turgisht)
T falem nderes fort per ket kshill:
Kshtû po nisem, tash un fill.
(del bashke me Vagner tue pershndete Shayptarin)
SHQYPTARI (Yankit)
Tash, Zotní, s' kam tjeter fjalë;
Kúr t' urohnojsh mundna me dalë. —
A, thue, don qi t' shkoim sod n' Shale
Per me pá — ato male t' môhá ?
Per ne das, shirin m' a cil,
Pse po hijm n' automobil,
E po t' bâjm atie mjestite,
Mandej kthehna ktû me Orite.
YANKI
N' Shale automobili shkon ?...
SHQYPTARI
Niã per nja porsi n' Boston.
YANKI
T' falem, o shkolle, prej zêmëret,
Qi nierin mbi ket ohé,
Tu' e shnorite me Dije e Fé,
E bân te lum njimend.
Bầnu ti msuesia e popujvet;
E me rreze t' Unjillit,
Me drite t' Dijes e t' kshillit
Sundo ti per giith vend!
( 49 )
Per n' mos das me mbetun n' záll.
KAJON (turgisht)
T falem nderes fort per ket kshill:
Kshtû po nisem, tash un fill.
(del bashke me Vagner tue pershndete Shayptarin)
SHQYPTARI (Yankit)
Tash, Zotní, s' kam tjeter fjalë;
Kúr t' urohnojsh mundna me dalë. —
A, thue, don qi t' shkoim sod n' Shale
Per me pá — ato male t' môhá ?
Per ne das, shirin m' a cil,
Pse po hijm n' automobil,
E po t' bâjm atie mjestite,
Mandej kthehna ktû me Orite.
YANKI
N' Shale automobili shkon ?...
SHQYPTARI
Niã per nja porsi n' Boston.
YANKI
T' falem, o shkolle, prej zêmëret,
Qi nierin mbi ket ohé,
Tu' e shnorite me Dije e Fé,
E bân te lum njimend.
Bầnu ti msuesia e popujvet;
E me rreze t' Unjillit,
Me drite t' Dijes e t' kshillit
Sundo ti per giith vend!
( 49 )
VEHTJE
ORA E SHQYPNIS
ZANA E MADHE
KALJOPE
TALIJA
KLITE
TERSIKORE
URANJE
EUTERPE
SILJA
ERATO
BORA
BJESHKA
SHTRIGAT
FLOÇKAT
TË LUMET E NATËS
VALLJA
Puna ndollë n' Helikonë.
( 50 )
ORA E SHQYPNIS
ZANA E MADHE
KALJOPE
TALIJA
KLITE
TERSIKORE
URANJE
EUTERPE
SILJA
ERATO
BORA
BJESHKA
SHTRIGAT
FLOÇKAT
TË LUMET E NATËS
VALLJA
Puna ndollë n' Helikonë.
( 50 )
Shayptaria e Gjytetnueme
Kângë melodramatike
NE RASE TE PÊSDHETVJETORES SE NDERTUEMIT
TE SHKOLLES SE STIGMATINEVET NE SHKODER
Mriz në mal të Helikonës. Kroni Hipokrene.
Pegazi tue kullotë rudinavet. Stine Prendvere. Noi-
het nji gurgullim bylbylit.
DUKE I
ZANA E MADHE
po vallzon njai zogu i verës
N'p'r ato hije mbi çurila!
*Se s' po lot ai flladi i erës
Me ata lila e karajfila !
Se edhè mali s' âsht stolisun
N' gieth e n' bár e n' gjithnouer bime:
Fusha n' lule âsht kreit gendisun,
Hupe ká bregu noer blerime.
Po shkojn flutrat tue flutrue,
( 51 )
Kângë melodramatike
NE RASE TE PÊSDHETVJETORES SE NDERTUEMIT
TE SHKOLLES SE STIGMATINEVET NE SHKODER
Mriz në mal të Helikonës. Kroni Hipokrene.
Pegazi tue kullotë rudinavet. Stine Prendvere. Noi-
het nji gurgullim bylbylit.
DUKE I
ZANA E MADHE
po vallzon njai zogu i verës
N'p'r ato hije mbi çurila!
*Se s' po lot ai flladi i erës
Me ata lila e karajfila !
Se edhè mali s' âsht stolisun
N' gieth e n' bár e n' gjithnouer bime:
Fusha n' lule âsht kreit gendisun,
Hupe ká bregu noer blerime.
Po shkojn flutrat tue flutrue,
( 51 )
Lvisin dejkat poshte-perpjeta;
Ká nise qyqja m' rrem me knoue,
Lule m'lule kullofe bleta.
Neper rrâje e neper curra,
Kahe dikohen kjartë si argjâni,
Gurgulloin proje edhè gurra,
Turtlli ' mal s' po i noihet zâni.
Kep тё kep po keen chizi,
Highen kingjat marrin shtoj'n
Mblidhen tok barít te mrizi
Se s' po knoojn — se §' po lodroin,
Se s' po i bijn, oh! fyllit-o,
Se s' po i bijn zamares-o,
Tue u nzite — tue u ngallite'
Niani tjetrin tue mahite
Here me rome tue u shpotite,
Tash tue u lye mollzash me kingel,
Tash tue luejte « dojke» edhè « cingel»:
Rreku malit, yoiqu zallit
Pá kujdes, pá kurrfare hallit :
Menden flutur, zêmren ngi,
Me u a pase nji mbret lakmí.
Nen nji qielle porsi pasqyra
Sod galdon, po, t' tane natyra,
Edhè niethet n' nii jete ré
Gjithshka gialle ngallite mbi ohé.
Ani prá, edhè Shtozovallet
Te lajn bjeshkët e te lajn zallet
E te vijn ktû me pri vallet,
Dora-dora - bardhe si bora,
Me marre kângen e me knoue,
Me këndue — e me lodrue,
Mali e fusha me jehue.
Prandej tash un po u piskati,
Qi ktû t' githa t' njehin gati,
Per me njitun vallen-o,
( 52)
Ká nise qyqja m' rrem me knoue,
Lule m'lule kullofe bleta.
Neper rrâje e neper curra,
Kahe dikohen kjartë si argjâni,
Gurgulloin proje edhè gurra,
Turtlli ' mal s' po i noihet zâni.
Kep тё kep po keen chizi,
Highen kingjat marrin shtoj'n
Mblidhen tok barít te mrizi
Se s' po knoojn — se §' po lodroin,
Se s' po i bijn, oh! fyllit-o,
Se s' po i bijn zamares-o,
Tue u nzite — tue u ngallite'
Niani tjetrin tue mahite
Here me rome tue u shpotite,
Tash tue u lye mollzash me kingel,
Tash tue luejte « dojke» edhè « cingel»:
Rreku malit, yoiqu zallit
Pá kujdes, pá kurrfare hallit :
Menden flutur, zêmren ngi,
Me u a pase nji mbret lakmí.
Nen nji qielle porsi pasqyra
Sod galdon, po, t' tane natyra,
Edhè niethet n' nii jete ré
Gjithshka gialle ngallite mbi ohé.
Ani prá, edhè Shtozovallet
Te lajn bjeshkët e te lajn zallet
E te vijn ktû me pri vallet,
Dora-dora - bardhe si bora,
Me marre kângen e me knoue,
Me këndue — e me lodrue,
Mali e fusha me jehue.
Prandej tash un po u piskati,
Qi ktû t' githa t' njehin gati,
Per me njitun vallen-o,
( 52)
Per me marrun kângen-o,
Si njai zogu i veres-o.
Ktû piskate tri here te madhe, mbasandei me
zâ te nalte thote :
Oj Zâna,
Kû t' jeni
Nder maje,
Noer zâje,
Noer gurra,
Noer curra
Te tana
Ktû eni,
E 'i valle
Te ré
T' a thomi
N' haré
T' kendojm,
T' vallzoim,
Nder hije
Nper vrrije :
Dite kcimit
E gzimit,
Dite knoimit
Âsht sot.
I a behin Orët, Zânat, te Lumet e Natës, Floç-
kai e Shtozovallet tiera.
Jo, po, prá, moi Ore e Zâna,
E ju Shtozovallet tjera,
Un, po, vete tash zâ u bâna
Me u mbledhe tok n' kto vise t' blera
Edhè n' valle tue kendue
Tue këndue - e tue lodrue,
T' i pershndetna stines s' ré,
Qi e kerthnesët e t' tâne giallní
( 53 )
Si njai zogu i veres-o.
Ktû piskate tri here te madhe, mbasandei me
zâ te nalte thote :
Oj Zâna,
Kû t' jeni
Nder maje,
Noer zâje,
Noer gurra,
Noer curra
Te tana
Ktû eni,
E 'i valle
Te ré
T' a thomi
N' haré
T' kendojm,
T' vallzoim,
Nder hije
Nper vrrije :
Dite kcimit
E gzimit,
Dite knoimit
Âsht sot.
I a behin Orët, Zânat, te Lumet e Natës, Floç-
kai e Shtozovallet tiera.
Jo, po, prá, moi Ore e Zâna,
E ju Shtozovallet tjera,
Un, po, vete tash zâ u bâna
Me u mbledhe tok n' kto vise t' blera
Edhè n' valle tue kendue
Tue këndue - e tue lodrue,
T' i pershndetna stines s' ré,
Qi e kerthnesët e t' tâne giallní
( 53 )
— Si nder fusha Elizé -
Po lulzon per bukurí.
Eni t' kapna dora-dora,
Dora-dora - bardhe si bora,
E t' a thona ktû nji valle,
Qi t' jehojn bjeshke edhè zalle.
SHTOZOVALLET
(tue kndue pale e pale)
Buloi molla, lulzoi ftoni,
Rrijn bylbylat tue këndue:
Burre i forte Agamemnoni
T' rrebte nji ushtri ne kâmbe ká çue;
Vetë n' Aulide edhè u ká pri,
Tue i ngarkue m'njimí galé,
Per me dale tej pellgut t' zí,
Per me shâme Trojen per ohé.
Akejt Troja pse i koriti
Edhè zi ftyren u a pat,
Leke Paridi kúr grabiti
Menelaut Helenen fat.
Por tallaz gjithnji rri deti
Nate as dite s' pushon duhija:
Struke n' lyma pre' atij sikleti
Me duer n' i ká ngele ushtrija.
Vien Kalkanti, dijs ne za,
E Agamnonit thote me goje,
Se s' do t' shuej ere e murr
Se edhè as Trojen s' do t' pushtoje,
Po kje se aj asai Zojes Djane
T' bijn e vet nuk i a bân flije:
Niat Ifigenin, si Zâne,
Te tane jete e te tane hije.
( 54 )
Po lulzon per bukurí.
Eni t' kapna dora-dora,
Dora-dora - bardhe si bora,
E t' a thona ktû nji valle,
Qi t' jehojn bjeshke edhè zalle.
SHTOZOVALLET
(tue kndue pale e pale)
Buloi molla, lulzoi ftoni,
Rrijn bylbylat tue këndue:
Burre i forte Agamemnoni
T' rrebte nji ushtri ne kâmbe ká çue;
Vetë n' Aulide edhè u ká pri,
Tue i ngarkue m'njimí galé,
Per me dale tej pellgut t' zí,
Per me shâme Trojen per ohé.
Akejt Troja pse i koriti
Edhè zi ftyren u a pat,
Leke Paridi kúr grabiti
Menelaut Helenen fat.
Por tallaz gjithnji rri deti
Nate as dite s' pushon duhija:
Struke n' lyma pre' atij sikleti
Me duer n' i ká ngele ushtrija.
Vien Kalkanti, dijs ne za,
E Agamnonit thote me goje,
Se s' do t' shuej ere e murr
Se edhè as Trojen s' do t' pushtoje,
Po kje se aj asai Zojes Djane
T' bijn e vet nuk i a bân flije:
Niat Ifigenin, si Zâne,
Te tane jete e te tane hije.
( 54 )
Fort âsht vra Agamemnoni :
Si gúr vorri rin e s' flet :
Me sá gurret dahet prroni,
Prindja s' dahen fmijvet t' vet!
Voite ká fjala Ifigenís,
Se kisht' lype dijsi Kalkante,
Qi per fat e nâm t' Gregís
Flije Dianes ajo t' i u bânte.
Ethè vasha aty âsht çue m' kambe,
Ká hjeke rube e kacilite,
E t' ká vû kshet e mahram®,
Mire t' a veshe, mire t' a kandrite:
Niet unaza e stringla arit,
E derdhe veshen pale e pale
— Si nji vashe, qi fat ven s' parit -
Para t' et ajo ká dalë
Edhè i thote plot amelcim:
«Tate, o tatë! o i lumi tate!
Shka jè zymte e rin n' mendim ?
Shka rin punes ti kshtû t' i u mate ?
Mue per flí po m' lypin zotat :
Pse nuk m' mêrr e m' vên n' therore,
T' kthiellte Atoheut per t' i a reshe motat?
Per t'i a shue çoo mní mizore?
Ti dér n' Troje me shkue nise jé
Eôhè bâ ké bén e bâme,
Me dikue, po, per Atohé
T' giakut t' ano cirken mâ t' mbrâme:
Po a nuk jam un jote bí ?
Po a giak Danajsh s' kam nder dej,
Qi mos t' des sod per Greqí,
Per Hyi t' one e per Akej?
( 55 )
Si gúr vorri rin e s' flet :
Me sá gurret dahet prroni,
Prindja s' dahen fmijvet t' vet!
Voite ká fjala Ifigenís,
Se kisht' lype dijsi Kalkante,
Qi per fat e nâm t' Gregís
Flije Dianes ajo t' i u bânte.
Ethè vasha aty âsht çue m' kambe,
Ká hjeke rube e kacilite,
E t' ká vû kshet e mahram®,
Mire t' a veshe, mire t' a kandrite:
Niet unaza e stringla arit,
E derdhe veshen pale e pale
— Si nji vashe, qi fat ven s' parit -
Para t' et ajo ká dalë
Edhè i thote plot amelcim:
«Tate, o tatë! o i lumi tate!
Shka jè zymte e rin n' mendim ?
Shka rin punes ti kshtû t' i u mate ?
Mue per flí po m' lypin zotat :
Pse nuk m' mêrr e m' vên n' therore,
T' kthiellte Atoheut per t' i a reshe motat?
Per t'i a shue çoo mní mizore?
Ti dér n' Troje me shkue nise jé
Eôhè bâ ké bén e bâme,
Me dikue, po, per Atohé
T' giakut t' ano cirken mâ t' mbrâme:
Po a nuk jam un jote bí ?
Po a giak Danajsh s' kam nder dej,
Qi mos t' des sod per Greqí,
Per Hyi t' one e per Akej?
( 55 )
Çohna, tate, pse vone ká shkue,
Pá u shkri Troja n' flake e n' shkndija,
Prime m' therore! Eohè pa mue
Kjofte e rinofte per jete Greqija!»
Kshtû ká fole e bija e nanes
Edhè nget n' nji rrash te blere,
Kû m' therore, kushtue Dianes,
Ká shtri qafen per m' e there.
Eç' m' atbote rá paq tallazi,
U shêm Troja e u
bâ kreit djerr,
Rrezet dija Oheut i shprazi:
Nâmi i Grekut mort mâ s' merr.
Duket se largu Ora e Shaypnis tue ardhe kah
ai log Zânash, aty-ktû tue mbledhe bime e lule.
ZÂNA URANJE.
Amanèt, moi Zâna e Madhe,
Shikjo 'i here ka' ato livadhe
E, a thue e njef niat Hije te bardhe,
Qi tektej duket tue ardhe,
- Sikúr bân hâna me dalë —
Aty-ktû m'lule tu u noale?
Kputet vallja e të giitha Shtozovallet kayrin
habitshem kah livadhet.
ZANA E MADHE.
Se kush âsht manà s' e dí
Ore a Zâne a se hyiní.
Por, me giase, kishem me thâne,
Se kio Ore nuk âsht as Zâne,
Veç se âsht zoja Qiteré,
Qi ne buze t' ksai stine s' ré
Vien pre' Olympit m' Helikon®;
( 56 )
Pá u shkri Troja n' flake e n' shkndija,
Prime m' therore! Eohè pa mue
Kjofte e rinofte per jete Greqija!»
Kshtû ká fole e bija e nanes
Edhè nget n' nji rrash te blere,
Kû m' therore, kushtue Dianes,
Ká shtri qafen per m' e there.
Eç' m' atbote rá paq tallazi,
U shêm Troja e u
bâ kreit djerr,
Rrezet dija Oheut i shprazi:
Nâmi i Grekut mort mâ s' merr.
Duket se largu Ora e Shaypnis tue ardhe kah
ai log Zânash, aty-ktû tue mbledhe bime e lule.
ZÂNA URANJE.
Amanèt, moi Zâna e Madhe,
Shikjo 'i here ka' ato livadhe
E, a thue e njef niat Hije te bardhe,
Qi tektej duket tue ardhe,
- Sikúr bân hâna me dalë —
Aty-ktû m'lule tu u noale?
Kputet vallja e të giitha Shtozovallet kayrin
habitshem kah livadhet.
ZANA E MADHE.
Se kush âsht manà s' e dí
Ore a Zâne a se hyiní.
Por, me giase, kishem me thâne,
Se kio Ore nuk âsht as Zâne,
Veç se âsht zoja Qiteré,
Qi ne buze t' ksai stine s' ré
Vien pre' Olympit m' Helikon®;
( 56 )
Perse s'lumes — si po i thone -
Po i u kandshin kânge e valle,
Hije, vrrije, bjeshke e zalle :
E blerime, gurgullime
T' cemte currilash — e bylbylash :
Viollcash, lilash - karajfilash :
E po i kandei me lodrue,
Me hype shrregull, me këndue
Shpat e m' shpat e prrue me prrue,
Hý e nieri me galdue.
ZANA KALJOPE
Jo, po: besa, mire po thue:
Zoje Hyineshë m' dán edhè mue.
Shifni 'i here ju, Ore e Zâna,
Si po shnorite per lila e thâna
Porsi dielli e porsi hâna :
Si ajo bora krés s' Cukalit,
Si ajo bryma e rudines s' malit.
Se un kuno shogen pá s'i a kam
As ne rrash as ne rragam
Kahdo ardhe kam rrokullis.
ZANA KLIJE
Veç ne kjofte Ora e Shaypnís,
Qi un nji here veç e kam pá,
Por qi ndryshe dajte nuk m' ká,
Veç si drita tue ague,
Veç si rrezja tue flakue :
Si njai flladi ne prendvere,
Qi fershllon per gieth te blerë
E me ta, thue, dishka flet,
Kahe i njethe ne jete e shndet.
E veç m' rrêin, nooshta, kta sye,
Se, ka' e shof kshtû tue shkelzye,
( 57 )
5
Po i u kandshin kânge e valle,
Hije, vrrije, bjeshke e zalle :
E blerime, gurgullime
T' cemte currilash — e bylbylash :
Viollcash, lilash - karajfilash :
E po i kandei me lodrue,
Me hype shrregull, me këndue
Shpat e m' shpat e prrue me prrue,
Hý e nieri me galdue.
ZANA KALJOPE
Jo, po: besa, mire po thue:
Zoje Hyineshë m' dán edhè mue.
Shifni 'i here ju, Ore e Zâna,
Si po shnorite per lila e thâna
Porsi dielli e porsi hâna :
Si ajo bora krés s' Cukalit,
Si ajo bryma e rudines s' malit.
Se un kuno shogen pá s'i a kam
As ne rrash as ne rragam
Kahdo ardhe kam rrokullis.
ZANA KLIJE
Veç ne kjofte Ora e Shaypnís,
Qi un nji here veç e kam pá,
Por qi ndryshe dajte nuk m' ká,
Veç si drita tue ague,
Veç si rrezja tue flakue :
Si njai flladi ne prendvere,
Qi fershllon per gieth te blerë
E me ta, thue, dishka flet,
Kahe i njethe ne jete e shndet.
E veç m' rrêin, nooshta, kta sye,
Se, ka' e shof kshtû tue shkelzye,
( 57 )
5
Te tane rreze e te tane jete,
Kish' me thâne se âsht ajo vete.
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Kahe jé nisë? kahe don me shkue?
Moj t' rafte e mira!
Ne log t' one a don me urohnue?
Moi t' rafte e mira!
Se ktû jem' do Shtozovalle,
Moi t' rafte e mira!
Qi knoojm kange e kendoim valle,
Moj t' rafte e mira!
Këndojm valle me haré,
Moj t' raftë e mira!
Neper ag t' ksaj stine s' ré,
Moj t' rafte e mira!
Per te reshe augur mbi ohé,
Moj t' raite e mira!
Shûjte e paq edhè liri,
Moj t' rafte e mira!
Jete e shndet e dashtuní,
Moj t' rafte e mira!
DUKE II..
ORA E SHQYPNIS
(me do sherbele e rozmari ne dorë.)
Mire se u giêje e zêmra u knoofte!
ZANA E MADHE
Mire se vien e niashtû kjofte,
Si per né ashtû per ty
ORA E SHQYPNIS
Se un kam marre-ó Ohén me sý
( 58 )
Kish' me thâne se âsht ajo vete.
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Kahe jé nisë? kahe don me shkue?
Moj t' rafte e mira!
Ne log t' one a don me urohnue?
Moi t' rafte e mira!
Se ktû jem' do Shtozovalle,
Moi t' rafte e mira!
Qi knoojm kange e kendoim valle,
Moj t' rafte e mira!
Këndojm valle me haré,
Moj t' raftë e mira!
Neper ag t' ksaj stine s' ré,
Moj t' rafte e mira!
Per te reshe augur mbi ohé,
Moj t' raite e mira!
Shûjte e paq edhè liri,
Moj t' rafte e mira!
Jete e shndet e dashtuní,
Moj t' rafte e mira!
DUKE II..
ORA E SHQYPNIS
(me do sherbele e rozmari ne dorë.)
Mire se u giêje e zêmra u knoofte!
ZANA E MADHE
Mire se vien e niashtû kjofte,
Si per né ashtû per ty
ORA E SHQYPNIS
Se un kam marre-ó Ohén me sý
( 58 )
Edhe dale noer kto zabele
Per te giete nji rod sherbele
Me do shpênome e romarí,
Qi nji lang me to me zí,
Per t' priskue do bjeshke e vrri
Dikû atje kû un rrí me big®
Tu mbajte larg çoo kob e t' lige.
ZANA E MADHE
Amanet, moi rrezja e bardhe,
Kush jé ti? kahe jé tue ardhe?...
A jé bryme, moi, a jé bore?
A por jé Zane, a se Ore?
ORA E SHQYPNIS
S' dij, ju Motra, a do t' a dini,
Se si e quein êmnit njat ohé,
Per mjedis qi e dán Shkumini
Si shoge arit vashet t' ré :
Qi njânes i Vardari e thuer,
Per t' gjate s' tjetres e puthe deti:
Poshte Devolli i vien terthuer
Gierdan Drini i rmen perkreiti?
ZANA E MADHE
A mos thue, moi, per Shaypní?
Per njat vend per bukuri,
Kû mâ gialle norite hâna e dilli,
Kû mâ kandshim lulzon Prilli,
E kû male ká e kodrina
E ká fusha e ká rudina
Te tanë hije e t' tanë blerime
Pême e lule e githnduer bime,
Fllade t' amla e gurgullime:
Kû ká lume gurra e shé
( 59 )
Per te giete nji rod sherbele
Me do shpênome e romarí,
Qi nji lang me to me zí,
Per t' priskue do bjeshke e vrri
Dikû atje kû un rrí me big®
Tu mbajte larg çoo kob e t' lige.
ZANA E MADHE
Amanet, moi rrezja e bardhe,
Kush jé ti? kahe jé tue ardhe?...
A jé bryme, moi, a jé bore?
A por jé Zane, a se Ore?
ORA E SHQYPNIS
S' dij, ju Motra, a do t' a dini,
Se si e quein êmnit njat ohé,
Per mjedis qi e dán Shkumini
Si shoge arit vashet t' ré :
Qi njânes i Vardari e thuer,
Per t' gjate s' tjetres e puthe deti:
Poshte Devolli i vien terthuer
Gierdan Drini i rmen perkreiti?
ZANA E MADHE
A mos thue, moi, per Shaypní?
Per njat vend per bukuri,
Kû mâ gialle norite hâna e dilli,
Kû mâ kandshim lulzon Prilli,
E kû male ká e kodrina
E ká fusha e ká rudina
Te tanë hije e t' tanë blerime
Pême e lule e githnduer bime,
Fllade t' amla e gurgullime:
Kû ká lume gurra e shé
( 59 )
Si kurrkund njeti mbi ohé :
Thue jane fushat Elizé?
ORA E SHQYPNIS
Per Shaypní, po, jam tue thânë:
Per niat veno t' plleshem e t' giane,
T' cillin vete Natyra nân®
Me 'i mí t' mira e ká stolise,
Thue me dore se e ká genise.
ZANA E MADHE
Jo, po, e dijm, besa lum Hija,
Se nji veno porsi Shaypnija
Nuk e ká, jo, rrokullija,
Kahe do qi bie dielli e hâna
E priin valle Ore e Zâna.
Se Shaypnin na, dikúr motit,
— N' ato kohët e Gjergi Kastriotit
Me kta sỹ, po, pá e kemi,
Se edhè lá, maná, atje jemi,
Neper lume tue turfllue,
Neper gurra t' u freskue,
Neper mrize tue kendue,
Tue kendue - e tue lodrue
Qi mâ mire s' ké si i a thue.
ORA E SHQYPNIS
E pra, un jam Ora e Shaypnís;
«Gieraçin®» êmnit me thone,
Edhè rrí atje mbi Valbone
Neper biga e hije blinit
Ke ato bjeshket e Dukagjinit.
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Kiosh e bardhe e kjosh me jetë!
( CO. )
Thue jane fushat Elizé?
ORA E SHQYPNIS
Per Shaypní, po, jam tue thânë:
Per niat veno t' plleshem e t' giane,
T' cillin vete Natyra nân®
Me 'i mí t' mira e ká stolise,
Thue me dore se e ká genise.
ZANA E MADHE
Jo, po, e dijm, besa lum Hija,
Se nji veno porsi Shaypnija
Nuk e ká, jo, rrokullija,
Kahe do qi bie dielli e hâna
E priin valle Ore e Zâna.
Se Shaypnin na, dikúr motit,
— N' ato kohët e Gjergi Kastriotit
Me kta sỹ, po, pá e kemi,
Se edhè lá, maná, atje jemi,
Neper lume tue turfllue,
Neper gurra t' u freskue,
Neper mrize tue kendue,
Tue kendue - e tue lodrue
Qi mâ mire s' ké si i a thue.
ORA E SHQYPNIS
E pra, un jam Ora e Shaypnís;
«Gieraçin®» êmnit me thone,
Edhè rrí atje mbi Valbone
Neper biga e hije blinit
Ke ato bjeshket e Dukagjinit.
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Kiosh e bardhe e kjosh me jetë!
( CO. )
Te shkofte moti si do vete,
Të shkofte moti tue këndue,
Tue këndue — e tue vallzue,
Tue keye — e tue shkelzye
Neper gurra - e neper curra,
Neper mriza - e gepariza
Bjeshke e m' bjeshke e shpat me shpat:
T' u bâfte dita nji sahat -
Nii sahat t'u bâfte ty dita:
Êndu shtatit porsi Orita:
Gjeraçine mbi tiere petrita -
Zojë e rande n' at krye t' Malcís
Siellsh mbi hasem te Shaypnís,
Siellsh ka pak e shitosh shum,
I rropossh t' gjith kulihum.
ZANA KALJOPE
Oh! e lumja per Shaypní!
Se atje ké bese e burrní,
Se atje ké zêmer e trimní,
Ké kuvend e bujarí,
Erz e ndere e fisnikí,
Si kan pase burrat e Oheut
N' ato kohët e Akil Peleut.
ZANA ERATO
Jo, po, prá: nji fis bujar
Po ishte i mend fisi shayptár;
Perse un vetë atje kam pá
Dielm me u preke, po, kryet me trá,
Ardhun shtatit si namlija:
Kam pá vashat si silvija,
Me u norite llâna - porsi hâna,
Me u norite dora - porsi bora:
Niana ixhí — ruejtun n' kutí,
( 61 )
Të shkofte moti tue këndue,
Tue këndue — e tue vallzue,
Tue keye — e tue shkelzye
Neper gurra - e neper curra,
Neper mriza - e gepariza
Bjeshke e m' bjeshke e shpat me shpat:
T' u bâfte dita nji sahat -
Nii sahat t'u bâfte ty dita:
Êndu shtatit porsi Orita:
Gjeraçine mbi tiere petrita -
Zojë e rande n' at krye t' Malcís
Siellsh mbi hasem te Shaypnís,
Siellsh ka pak e shitosh shum,
I rropossh t' gjith kulihum.
ZANA KALJOPE
Oh! e lumja per Shaypní!
Se atje ké bese e burrní,
Se atje ké zêmer e trimní,
Ké kuvend e bujarí,
Erz e ndere e fisnikí,
Si kan pase burrat e Oheut
N' ato kohët e Akil Peleut.
ZANA ERATO
Jo, po, prá: nji fis bujar
Po ishte i mend fisi shayptár;
Perse un vetë atje kam pá
Dielm me u preke, po, kryet me trá,
Ardhun shtatit si namlija:
Kam pá vashat si silvija,
Me u norite llâna - porsi hâna,
Me u norite dora - porsi bora:
Niana ixhí — ruejtun n' kutí,
( 61 )
Tjetra lule rrite n' saksí,
Kush fellanxe, kush hajmali
T' giitha zoja per njerzí.
ORA E SHQYPNIS
Mire, por s' dij a thue u ká rá
Noonji here, Motra, me pá,
Se si Ishohet m' lufte Shqyptari,
Se si ndezet vendi zhari
Kúr t' a zjerre aj t' prehët celikun
E t' a msfi per balle anmikun,
Si ajo rifeja tue gjimue,
Jo m'e pré, jo m'e shkurtue,
Jo per toke dekun m' e shtri,
Por gialle m' kambe, thue, m' e perpi?
Jo, po, po; Shayptari i ngrat®
Arme e bese i ká zanate
Si kurrkush tjeter mbi dhé:
T' a bân deken si me lé.
Veç — kercuna, váj medet! —
Gati tash nja pêsqind viet,
Cohet Turku e i bje Shaypnís
- Malukati i maoh i Azís —
Echè t' mjeren moj Shaypni
T' a shkretnon, t' a veshe ne zi:
Me i u dhimbtë gurit e drunit.
Sá s' po dij si m' i a kiá hallet.
ZANA E MADHE
•Shka po flet, moj - Shto-Zo', Vallet!
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, Motra, besa prá -
Lê se zêmren i a ká thá,
Tue e bâ t' mjeren me kjá,
( 62 )
Kush fellanxe, kush hajmali
T' giitha zoja per njerzí.
ORA E SHQYPNIS
Mire, por s' dij a thue u ká rá
Noonji here, Motra, me pá,
Se si Ishohet m' lufte Shqyptari,
Se si ndezet vendi zhari
Kúr t' a zjerre aj t' prehët celikun
E t' a msfi per balle anmikun,
Si ajo rifeja tue gjimue,
Jo m'e pré, jo m'e shkurtue,
Jo per toke dekun m' e shtri,
Por gialle m' kambe, thue, m' e perpi?
Jo, po, po; Shayptari i ngrat®
Arme e bese i ká zanate
Si kurrkush tjeter mbi dhé:
T' a bân deken si me lé.
Veç — kercuna, váj medet! —
Gati tash nja pêsqind viet,
Cohet Turku e i bje Shaypnís
- Malukati i maoh i Azís —
Echè t' mjeren moj Shaypni
T' a shkretnon, t' a veshe ne zi:
Me i u dhimbtë gurit e drunit.
Sá s' po dij si m' i a kiá hallet.
ZANA E MADHE
•Shka po flet, moj - Shto-Zo', Vallet!
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, Motra, besa prá -
Lê se zêmren i a ká thá,
Tue e bâ t' mjeren me kjá,
( 62 )
Por dér spirtin filigie i a ká:
Sá qi, besa, o Motra t' mija,
As me u njofte s' njifet Shaypnija,
Per shka kêne ajo ká motit
E per shka âsht bâ n' ditë te sotit.
TË LUMET E NATËS
Atê e vrafte Zoti,
Atê e thafte moti!
Qi kshtû - barbari -
At veno t' lulzuem,
Kû rnon Shayptari,
Paska shkretnuem
E Ishue n' mjerim.
Per tê asnjihera
Mos çilte Prenovera:
E nojekte potera
M' t' Lem e m' Prendim.
ORA E SHQYPNIS
Por i urti e pat lâne fjalë
Dale kadalë, moi zêmer-valë,
Se vien moti per kadalë;
Edhè kshtû, mbas sa mierimit,
Mbas sa lotsh e sa desprimit,
Shaypnís dita na i ká ardhe -
Na i ká ardhe - po, fati i bardhe,
Qi me dale ajo zojë m' veti...
TË GJITHA ZANAT S' BASHKUT
Shaypnija ká dale zojë m' veti?
ORA E SHQYPNIS
Po, Shaypnija dale ká m' veti,
Si çoo tjeter Shtet mbi ohé,
( 63 )
Sá qi, besa, o Motra t' mija,
As me u njofte s' njifet Shaypnija,
Per shka kêne ajo ká motit
E per shka âsht bâ n' ditë te sotit.
TË LUMET E NATËS
Atê e vrafte Zoti,
Atê e thafte moti!
Qi kshtû - barbari -
At veno t' lulzuem,
Kû rnon Shayptari,
Paska shkretnuem
E Ishue n' mjerim.
Per tê asnjihera
Mos çilte Prenovera:
E nojekte potera
M' t' Lem e m' Prendim.
ORA E SHQYPNIS
Por i urti e pat lâne fjalë
Dale kadalë, moi zêmer-valë,
Se vien moti per kadalë;
Edhè kshtû, mbas sa mierimit,
Mbas sa lotsh e sa desprimit,
Shaypnís dita na i ká ardhe -
Na i ká ardhe - po, fati i bardhe,
Qi me dale ajo zojë m' veti...
TË GJITHA ZANAT S' BASHKUT
Shaypnija ká dale zojë m' veti?
ORA E SHQYPNIS
Po, Shaypnija dale ká m' veti,
Si çoo tjeter Shtet mbi ohé,
( 63 )
Ligje e pare ajo tue pré:
E me ushtrí — e geverí:
Merr e nep me kê t' dueje vete:
N' kuvend Mbretensh thirre e pvete:
Perpose Zeusit, s' shtrohet kuei:
Me dore m' báll i rrin i huei,
Qi dér dje noêi tue kayre cark,
Eohè mbajte i a pat giûn' m' bark.
ZANA MELPOMENE
Po ti ashtû, moi vetull-njale,
Na ngushllo pak giâ me fiale
Na ngushllo, po, sado pak;
Se, maná, mue zêmra giak
M' ka pikue, per shka kam ni
Per te mieren moj Shaypni,
Si ká hjeke kjo keq e zí
Si i ká shkue moti tue kjá
Here nen Turk e here nen Shkja,
— Eh kta Zeusi m' i paste vrá!
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, prá; ne dite te sotit
Shayptarija a e lire si motit:
Si pat kêne n' kohe t' Giergi Kastriotit,
N' kohe te Burrit, n' kohe t' Agronit,
T' cillt, si vala e nji perronit
Qi kah Okohet turra-turra,
Tue dermue shkon lande e curra,
Dermue e kan pá ohimbe anmikun
Per t' mprojte shpin, erzin e mikun.
E vertete se sod n' Shaypní
T' tana punët nuk jane n' hulli,
Ke Shqyptarët shpesh marrin jasht®
Es' shkojn t' gjith si kisht' me u dasht®;
( 64 )
E me ushtrí — e geverí:
Merr e nep me kê t' dueje vete:
N' kuvend Mbretensh thirre e pvete:
Perpose Zeusit, s' shtrohet kuei:
Me dore m' báll i rrin i huei,
Qi dér dje noêi tue kayre cark,
Eohè mbajte i a pat giûn' m' bark.
ZANA MELPOMENE
Po ti ashtû, moi vetull-njale,
Na ngushllo pak giâ me fiale
Na ngushllo, po, sado pak;
Se, maná, mue zêmra giak
M' ka pikue, per shka kam ni
Per te mieren moj Shaypni,
Si ká hjeke kjo keq e zí
Si i ká shkue moti tue kjá
Here nen Turk e here nen Shkja,
— Eh kta Zeusi m' i paste vrá!
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, prá; ne dite te sotit
Shayptarija a e lire si motit:
Si pat kêne n' kohe t' Giergi Kastriotit,
N' kohe te Burrit, n' kohe t' Agronit,
T' cillt, si vala e nji perronit
Qi kah Okohet turra-turra,
Tue dermue shkon lande e curra,
Dermue e kan pá ohimbe anmikun
Per t' mprojte shpin, erzin e mikun.
E vertete se sod n' Shaypní
T' tana punët nuk jane n' hulli,
Ke Shqyptarët shpesh marrin jasht®
Es' shkojn t' gjith si kisht' me u dasht®;
( 64 )
Por se foshnje enè âsht Shaypnija
E „ço e rixo"
me hece zên fmija :
Se, medié, edhè Shayptarís
Me i vue i duhet - porsi imís -
T' giitha Ingatet e foshnjenís.
S' ngrehen Shtetet m'kambe e m' dore
Si me ngrehe bata nper bore!
Tash hece moti, tash norron stina,
Ulen malet me cetina,
Çohen kodrat me rudina.
Edhè kshtû, moti tue ardhe
Dikúr dita ká me zbardhe
Qi Shayptaret te bijn m' hulli
E kjo e bukura moj Shaypní
Të lulzoje — te gazmêndoj®
Zoje m' vedvedi prhere t' lumnoje.
ZANA TERSIKORE
A din shka, moi Geraçine,
— Mori bryma ne ledine -
A t' i lâme kto derte e halle
E na prij ti ktû nji valle. -
Prijna 'i valle bukurí,
Si qi hece vallja n' Shaypní?!
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Edhè hâna do t' a dije
Edhè dielli do t' két pá,
Se per cark ksai rrokullije,
Si Shaypnija i vend nuk ká.
Fusha t' gâna e kodra t' blera,
Vadite n' lume, gurra e shé,
Me gaz t'vet ktû i veshe Prenovera,
Si kurrkund njeti mbi Ohé.
( 65 )
E „ço e rixo"
me hece zên fmija :
Se, medié, edhè Shayptarís
Me i vue i duhet - porsi imís -
T' giitha Ingatet e foshnjenís.
S' ngrehen Shtetet m'kambe e m' dore
Si me ngrehe bata nper bore!
Tash hece moti, tash norron stina,
Ulen malet me cetina,
Çohen kodrat me rudina.
Edhè kshtû, moti tue ardhe
Dikúr dita ká me zbardhe
Qi Shayptaret te bijn m' hulli
E kjo e bukura moj Shaypní
Të lulzoje — te gazmêndoj®
Zoje m' vedvedi prhere t' lumnoje.
ZANA TERSIKORE
A din shka, moi Geraçine,
— Mori bryma ne ledine -
A t' i lâme kto derte e halle
E na prij ti ktû nji valle. -
Prijna 'i valle bukurí,
Si qi hece vallja n' Shaypní?!
SHTOZOVALLET
(tue kndue palë e pale)
Edhè hâna do t' a dije
Edhè dielli do t' két pá,
Se per cark ksai rrokullije,
Si Shaypnija i vend nuk ká.
Fusha t' gâna e kodra t' blera,
Vadite n' lume, gurra e shé,
Me gaz t'vet ktû i veshe Prenovera,
Si kurrkund njeti mbi Ohé.
( 65 )
Nen nji gielle perhere t kullueme,
N'rreze e n' drite pershkue unjí,
Bjeshke e male te blerueme,
Si vigâi, shtiellen n' ajrí.
Mbi ato male e bjeshke kreshnike
Djelmt skyfere po i bâte nana,
Armët e t' cillvet, p'rhere besnike,
Po u permendshin n' fise t' tana.
Atje léin, po, Toske e Gege,
Si dy rreze n' flake t' nji dielli,
Si dý rifé, qi shkoin tue djege
Kúr shkrepe rêja nalt prej gielli.
TE LUMET E NATËS
(tue lodrue)
• Zojz i perjetshem,
Ti zín - e morín,
Ti t'ligat - e shiligat,
Ti damin e gramin
E boren - e breshnin,
E t' zin sykerveshnin
Shaypnijet mba larg.
Reshja t'mbaren,
Shtoja faren :
Bân qi p'rhera
M' vise t' saja
T' geshe Prenovera:
Kurr uzdaja
Mos t' a gnjejë:
N' tê t' shperthej®
Vedit Lili,
Karajfili,
Drandofilli,
Edhè dilli
( 66 )
N'rreze e n' drite pershkue unjí,
Bjeshke e male te blerueme,
Si vigâi, shtiellen n' ajrí.
Mbi ato male e bjeshke kreshnike
Djelmt skyfere po i bâte nana,
Armët e t' cillvet, p'rhere besnike,
Po u permendshin n' fise t' tana.
Atje léin, po, Toske e Gege,
Si dy rreze n' flake t' nji dielli,
Si dý rifé, qi shkoin tue djege
Kúr shkrepe rêja nalt prej gielli.
TE LUMET E NATËS
(tue lodrue)
• Zojz i perjetshem,
Ti zín - e morín,
Ti t'ligat - e shiligat,
Ti damin e gramin
E boren - e breshnin,
E t' zin sykerveshnin
Shaypnijet mba larg.
Reshja t'mbaren,
Shtoja faren :
Bân qi p'rhera
M' vise t' saja
T' geshe Prenovera:
Kurr uzdaja
Mos t' a gnjejë:
N' tê t' shperthej®
Vedit Lili,
Karajfili,
Drandofilli,
Edhè dilli
( 66 )
Noer kto vise
Vedit t' rrise
Grunë, tagli:
Si m' hardhí
Qarri rrush
T' bâje n' gajush :
Hithi, Ipusha.
Neper fusha,
N' mal, nper vrrije
Mjalte te rije :
Bashke te flije
Kiï' me bisha
N' pylle nder pisha;
E kúr hâna
Balle-gjâna
T' nise e t' shnorise
M' ato male — m' ato zalle
Ore e Zâna
Njitun valle
Dora-dora,
Baroh si bora,
Të këndojm
Te lodrojm,
Fat e jete Shaypnís t' i urojm.
ZANA E MADHE
(tue piskate)
Oj Shtriga,
Qi t' liga
Njerzimit
1 Ishoni,
Kahe naten
Kerkoni
Nper tbana,
Nper stana,
( 67 )
Vedit t' rrise
Grunë, tagli:
Si m' hardhí
Qarri rrush
T' bâje n' gajush :
Hithi, Ipusha.
Neper fusha,
N' mal, nper vrrije
Mjalte te rije :
Bashke te flije
Kiï' me bisha
N' pylle nder pisha;
E kúr hâna
Balle-gjâna
T' nise e t' shnorise
M' ato male — m' ato zalle
Ore e Zâna
Njitun valle
Dora-dora,
Baroh si bora,
Të këndojm
Te lodrojm,
Fat e jete Shaypnís t' i urojm.
ZANA E MADHE
(tue piskate)
Oj Shtriga,
Qi t' liga
Njerzimit
1 Ishoni,
Kahe naten
Kerkoni
Nper tbana,
Nper stana,
( 67 )
Nper shpija
Të faivet,
E fmivet
Në djep
Per t' madh gazep
Mushknít u a hani:
Kû t' jeni,
Ktû eni,
E me rize hjekun
E gúr me gúr.
M' anmiq t' Shaypnis
M' a Ishoni 'i namë
Të madhe fort.
(Hiin dy shtriga, tue lodrue, me nji fultere e me
nji trikamç, (saxhak) ne dorë. Mbas ktyne hijn tie-
at: do me faculeta lidhun m' krye, si zingare-
let, e do me faculeta të zhdredhuna e me ka dy
gur ne dorë).
SHTRIGAT
O Zoiz i pushtetshem,
• Zojz i perjetshem,
M'ânmiq te Shaypnís
— N'dashte t' huei, n' dashte te shpís -
Lsho puçat e «lís»,
Lsho t' pimt e «sergís»:
Lsho «gunga» - Isho «lunga»
Lsho rebe - edhè «zgjebe».
«Gerbulen», «lulbardhen»:
E lshojau ti marghen,
Lshou plajmin e zushen:
Kreit thajau ti fushen
Qi t' mbjellin, mos t' korrin:
Vorfnojau oborrin
( 68 )
Të faivet,
E fmivet
Në djep
Per t' madh gazep
Mushknít u a hani:
Kû t' jeni,
Ktû eni,
E me rize hjekun
E gúr me gúr.
M' anmiq t' Shaypnis
M' a Ishoni 'i namë
Të madhe fort.
(Hiin dy shtriga, tue lodrue, me nji fultere e me
nji trikamç, (saxhak) ne dorë. Mbas ktyne hijn tie-
at: do me faculeta lidhun m' krye, si zingare-
let, e do me faculeta të zhdredhuna e me ka dy
gur ne dorë).
SHTRIGAT
O Zoiz i pushtetshem,
• Zojz i perjetshem,
M'ânmiq te Shaypnís
— N'dashte t' huei, n' dashte te shpís -
Lsho puçat e «lís»,
Lsho t' pimt e «sergís»:
Lsho «gunga» - Isho «lunga»
Lsho rebe - edhè «zgjebe».
«Gerbulen», «lulbardhen»:
E lshojau ti marghen,
Lshou plajmin e zushen:
Kreit thajau ti fushen
Qi t' mbjellin, mos t' korrin:
Vorfnojau oborrin
( 68 )
Me dam nder bagti,
Nder thên e nder ohí:
Mos lên gi ne voter
T' u rritet ullá a moter.
Lshou reshme edhè ortige,
Lshou t' zeza e rrezige,
E t' zhyten — e t' mbyten
N' giak t' vet edhè n' jarg.
Çik! Rik! Çik!
Çiki! Riki! Çik!
Çiki — riki - çik — çik!
Çik! çik! sik!
Çiki — riki - tuk!
Tiki - taka - tuk!
Çiki — riki - tuk!
Çiki — riki -
tiki tuk!
Qiripup!
Qiripup !
Tiki - taka - cuk
Çiki — riki — tiki - taka — cuk!
SHTRIGAT.
(tue lodrue)
«Pse edhè hana do t' a dije,
Edhè dielli do t' két pá,
Se per gark ksai rrokullije,
Si Shaypnija 'i vend nuk ká».
TE TANA SHTOZOVALLET SE BASHKUT
«Rrnosh e kjosh, oh moj Shaypní :
Rrnosh e kjosh gjithmone si vera,
E me page e me Liri
Per jete t' jets te rinoite ty ndera.»
( 69 )
Nder thên e nder ohí:
Mos lên gi ne voter
T' u rritet ullá a moter.
Lshou reshme edhè ortige,
Lshou t' zeza e rrezige,
E t' zhyten — e t' mbyten
N' giak t' vet edhè n' jarg.
Çik! Rik! Çik!
Çiki! Riki! Çik!
Çiki — riki - çik — çik!
Çik! çik! sik!
Çiki — riki - tuk!
Tiki - taka - tuk!
Çiki — riki - tuk!
Çiki — riki -
tiki tuk!
Qiripup!
Qiripup !
Tiki - taka - cuk
Çiki — riki — tiki - taka — cuk!
SHTRIGAT.
(tue lodrue)
«Pse edhè hana do t' a dije,
Edhè dielli do t' két pá,
Se per gark ksai rrokullije,
Si Shaypnija 'i vend nuk ká».
TE TANA SHTOZOVALLET SE BASHKUT
«Rrnosh e kjosh, oh moj Shaypní :
Rrnosh e kjosh gjithmone si vera,
E me page e me Liri
Per jete t' jets te rinoite ty ndera.»
( 69 )
DUKE IT.
(Hin dy Zânat, Bora e Bieshka, me Silen, nji
vajze shkodrane nja trembëdhetujeçe).
BORA
T' paçim, Zâne, sá giithkto male! —
Porsà sod muer me vellue
Hylli i drites m' at vetull mali,
E nper lugie e nper blerime,
Zogit e veres shkriheshin n' valle,
Eohè bulku, m' krah parmenden
E vû para gét nen laver,
Dilte n' are me kape aj punen,
Un e Bjeshka - na dý shoqe,
U vûm m' shtek fill m' ane prej Verit
Per me pá e me soditun
Se si toka n' ato vise
Bukur note gieth e lule :
Se si rimejshin prroiet malevet,
Si gurgllojshin gurrat krepavet
E si njethej bari fushavet;
Persè shpesh, moi Zâna e Madhe,
Kem' noie shoget tue ligirue,
Se as vetë Fushat Elizé
S' po ishin t' bukra si njaj thé.
Eohè, besa, prá ashtû po ishte :
Te tane vêndi nji lulishte :
Bore ne bjeshke e voes ne vrrì:
Fusha njethe per bukurí :
Gjith motmoti 'i Shgiergi i rí.
Synin knoelle e zêmren knoelle,
Atij vêndi shty jem' kthelle,
Eôhè mrri kem' n' nji terthore
Kû po kishte 'i lum t' madhnueshem,
Pertej lumit nji giytet,
( 70 )
(Hin dy Zânat, Bora e Bieshka, me Silen, nji
vajze shkodrane nja trembëdhetujeçe).
BORA
T' paçim, Zâne, sá giithkto male! —
Porsà sod muer me vellue
Hylli i drites m' at vetull mali,
E nper lugie e nper blerime,
Zogit e veres shkriheshin n' valle,
Eohè bulku, m' krah parmenden
E vû para gét nen laver,
Dilte n' are me kape aj punen,
Un e Bjeshka - na dý shoqe,
U vûm m' shtek fill m' ane prej Verit
Per me pá e me soditun
Se si toka n' ato vise
Bukur note gieth e lule :
Se si rimejshin prroiet malevet,
Si gurgllojshin gurrat krepavet
E si njethej bari fushavet;
Persè shpesh, moi Zâna e Madhe,
Kem' noie shoget tue ligirue,
Se as vetë Fushat Elizé
S' po ishin t' bukra si njaj thé.
Eohè, besa, prá ashtû po ishte :
Te tane vêndi nji lulishte :
Bore ne bjeshke e voes ne vrrì:
Fusha njethe per bukurí :
Gjith motmoti 'i Shgiergi i rí.
Synin knoelle e zêmren knoelle,
Atij vêndi shty jem' kthelle,
Eôhè mrri kem' n' nji terthore
Kû po kishte 'i lum t' madhnueshem,
Pertej lumit nji giytet,
( 70 )
Bri giytetit nji kalá,
N' báll te kalás nii liqê t' giânë:
Prej si riehte edhè nji lum,
Neper tê êndeshin anijat
— Velat ndê per t' gjatët t' pajarit -
Si ato mjellmet neper glina.
Por po kishte edhè nii shé,
Kjarët qi rrmete krés se giytetit:
Thue se argjân dikohej malesh,
T'u pershkue neper do suka,
Kû e kerthneste ênote hardhija,
Niethej fiku e zerdelija,
Ftoni, pieshka edhè gershija,
Me ato dardhat moskadele,
Me ato shegat tivaresha,
E me molla faqe-kuge
E me kumlla bordarike,
Kypça, ullij e giithnduer pême,
Si kurrund njeti n' ket Ohé.
Aty 'i here rám zhyt m' at shé
- Mbasi u bânë cilat e mohá
E t' filluem mbrenda me u lá,
Dér ai dielli u çue n' miesdite.
Mandei zên me na theke ûja,
Edhè dalim shûjte me gietun.
Mjelim sutat hijes s' malit,
Xjerrim mialten jashta zgavrrash,
Mbledhim dredhza e urtyta bjeshkve
Giêjm nji rrasë të Imuet mermeri
Per tryezes, e shi mbi stom
T'atij sheu, n' nji gryke t' blerueme,
Strukë nder badra te lulzueme,
Per anë rrase me ngrane u vûme.
Kúr, pá prite e pá kuitue,
Qe, po vien njikio bí nierit
Eohè fill na shklet mbi rras®,
(71 )
N' báll te kalás nii liqê t' giânë:
Prej si riehte edhè nji lum,
Neper tê êndeshin anijat
— Velat ndê per t' gjatët t' pajarit -
Si ato mjellmet neper glina.
Por po kishte edhè nii shé,
Kjarët qi rrmete krés se giytetit:
Thue se argjân dikohej malesh,
T'u pershkue neper do suka,
Kû e kerthneste ênote hardhija,
Niethej fiku e zerdelija,
Ftoni, pieshka edhè gershija,
Me ato dardhat moskadele,
Me ato shegat tivaresha,
E me molla faqe-kuge
E me kumlla bordarike,
Kypça, ullij e giithnduer pême,
Si kurrund njeti n' ket Ohé.
Aty 'i here rám zhyt m' at shé
- Mbasi u bânë cilat e mohá
E t' filluem mbrenda me u lá,
Dér ai dielli u çue n' miesdite.
Mandei zên me na theke ûja,
Edhè dalim shûjte me gietun.
Mjelim sutat hijes s' malit,
Xjerrim mialten jashta zgavrrash,
Mbledhim dredhza e urtyta bjeshkve
Giêjm nji rrasë të Imuet mermeri
Per tryezes, e shi mbi stom
T'atij sheu, n' nji gryke t' blerueme,
Strukë nder badra te lulzueme,
Per anë rrase me ngrane u vûme.
Kúr, pá prite e pá kuitue,
Qe, po vien njikio bí nierit
Eohè fill na shklet mbi rras®,
(71 )
Qi per tryezes para ki'm pase,
E na derdhë kjumshtin per toke,
Na shperdán mialten per rrase,
Edhè pêmët n' pluhen na i Ishon,
ZANA E MADHE
Po pse n'vêno shitue s'e kini ?
Kushdo shklet mi tryezes te Zanavet,
Pá ndeshkim aj nuk don lâne,
Sikúr urohnin qi u kam ohânë.
BJESHKA
Besa, po, moi Zana e Madhe ;
Niashtu asht krejt si ti po thue.
Eohè un deshta m'e shitue :
M' e bâ deshta garravâxh,
Qi mos t' kisht kush shka me pá;
Veç kjo Bora - shogja e ême -
M' thote: âsht fmi, e garravâxh
Mos t' a bâjm; por t' i lshojm zverdhcen
Dér n' dite t' veres - sod nji motmot.
Aty u zûm shoge me shoge,
Eche kthelite na shkuem me fjalej:
Un e dojshe garravash,
Kio vec ftyren me i a zverhe -
Ftyre e sỹ m'i a bà capi.
Qatje vone rám t' dyja n' godi,
Ktû m' e prû perpara teje,
Me i a dhâne ti vete noeshkimin.
SILJA
(vedi me vedi)
Zojë !.
... Kû giindem vetë ?.... Kto grá
Kush do te jén?
( 72 )
E na derdhë kjumshtin per toke,
Na shperdán mialten per rrase,
Edhè pêmët n' pluhen na i Ishon,
ZANA E MADHE
Po pse n'vêno shitue s'e kini ?
Kushdo shklet mi tryezes te Zanavet,
Pá ndeshkim aj nuk don lâne,
Sikúr urohnin qi u kam ohânë.
BJESHKA
Besa, po, moi Zana e Madhe ;
Niashtu asht krejt si ti po thue.
Eohè un deshta m'e shitue :
M' e bâ deshta garravâxh,
Qi mos t' kisht kush shka me pá;
Veç kjo Bora - shogja e ême -
M' thote: âsht fmi, e garravâxh
Mos t' a bâjm; por t' i lshojm zverdhcen
Dér n' dite t' veres - sod nji motmot.
Aty u zûm shoge me shoge,
Eche kthelite na shkuem me fjalej:
Un e dojshe garravash,
Kio vec ftyren me i a zverhe -
Ftyre e sỹ m'i a bà capi.
Qatje vone rám t' dyja n' godi,
Ktû m' e prû perpara teje,
Me i a dhâne ti vete noeshkimin.
SILJA
(vedi me vedi)
Zojë !.
... Kû giindem vetë ?.... Kto grá
Kush do te jén?
( 72 )
ZANA E MADHE
(Silja)
Pse s'ké fishkllue,
Kahe ké rá atij bregu t' sheut?...
Kúr të bijsh vetmís s'ndo 'i vendi
E mos t' dijsh ti vete me kndue,
Fishkllò atëhera rruges, mos fieter,
Per t' vûm n' beh, po, Shtozovallet,
Qi aty t' Mirat mund te ndollin
A t' u lá, ase m'tryeze tue ngranun.
SILJA
Me fishkllue m' thue?... un nuk jam djalë.
N' Shaypni varzat nuk fishkllojn.
ZANA E MADHE
Mire; po ti, moi bije, kahe jé?
SILJA
Prei Shaypnijet.
ZANA E MADHE
Prá, Shayptare?
SILJA
Po, Shayptare e bije Shayptarit,
Fis e besë e Fé t' të Parit
Qi dér m' soo kurr s' ká mohue.
ZANA E MADHE
Kênke e Kshtênë?
SILTA
Po; katolike.
( 73 )
(Silja)
Pse s'ké fishkllue,
Kahe ké rá atij bregu t' sheut?...
Kúr të bijsh vetmís s'ndo 'i vendi
E mos t' dijsh ti vete me kndue,
Fishkllò atëhera rruges, mos fieter,
Per t' vûm n' beh, po, Shtozovallet,
Qi aty t' Mirat mund te ndollin
A t' u lá, ase m'tryeze tue ngranun.
SILJA
Me fishkllue m' thue?... un nuk jam djalë.
N' Shaypni varzat nuk fishkllojn.
ZANA E MADHE
Mire; po ti, moi bije, kahe jé?
SILJA
Prei Shaypnijet.
ZANA E MADHE
Prá, Shayptare?
SILJA
Po, Shayptare e bije Shayptarit,
Fis e besë e Fé t' të Parit
Qi dér m' soo kurr s' ká mohue.
ZANA E MADHE
Kênke e Kshtênë?
SILTA
Po; katolike.
( 73 )
ZANA E MADHE
Vashe o nanë, githmone fisnike...
(Ores s' Shaypnis, e cilla po rrite lue bisedue
t' ultët me do Zâna tiera).
Po shikjo, moi Gjeraçine!
Ktû po kemi 'i vaize Shayptari:
A thue e njef? a thue t' ká rá
Me e pá ti noojhere n' Shaypní?
ORA E SHCYPNIS
(Tue i u avitë Siles e me njanen dorë tue e
Imue krejet).
Po a Shayptare jé, mol bije?
SILJA
Po; Shqyptare.
ORA E SHQYPNIS
Kû ké lé?
SILJA
N' at mollë Shkodre, n' krye t' Gegnís,
Prej kahe s' pari Shayptarís
Zû me i snorite hylli i Lirís.
ORA E SHOYPNIS
Vajze shkodrane, pra?... Sa mirë
Asht tue m'ardhe, qi edhè un po ndolli
Ktû me tý.
SILJA
Po ti kush jé ?
ORA E SHQYPNIS
Un jam Ora e Shayptarís.
( 74 )
Vashe o nanë, githmone fisnike...
(Ores s' Shaypnis, e cilla po rrite lue bisedue
t' ultët me do Zâna tiera).
Po shikjo, moi Gjeraçine!
Ktû po kemi 'i vaize Shayptari:
A thue e njef? a thue t' ká rá
Me e pá ti noojhere n' Shaypní?
ORA E SHCYPNIS
(Tue i u avitë Siles e me njanen dorë tue e
Imue krejet).
Po a Shayptare jé, mol bije?
SILJA
Po; Shqyptare.
ORA E SHQYPNIS
Kû ké lé?
SILJA
N' at mollë Shkodre, n' krye t' Gegnís,
Prej kahe s' pari Shayptarís
Zû me i snorite hylli i Lirís.
ORA E SHOYPNIS
Vajze shkodrane, pra?... Sa mirë
Asht tue m'ardhe, qi edhè un po ndolli
Ktû me tý.
SILJA
Po ti kush jé ?
ORA E SHQYPNIS
Un jam Ora e Shayptarís.
( 74 )
SILJA
Po kto varza kush, thue, jane?
ORA E SHQYPNIS
Niana Ore e tjetra Zâne...
Këto janë, moi, Shtozovallet:
Njato t' Bukurat e Oheut.
(Silja tmerohet e struket nen sjetull-t Orës
se Shaypnis).
Jam un ktû: s' t' bâin già; mos druej.
Veç, si ti ké ndolle ktû, m' thuei.
SILJA
Un? s' e dij.
ZANA E MADHE
Po t' kallxoj vetë.
Bjeshka e Bora - kto dy Zâna
T' logut t' êm, kiû n' Helikone,
Paskan dale soo, tue zbardhe orita,
Eohè marre kan
ohén perpiete,
Per me pá e me soditun,
Si lulzon asajt prenovera.
Kshtû t' u ênde kto bjeshke e m' bjeshke
Shpat e m' shpat, e mriz me mriz,
Kênkan kape dér m' at molle Shkodre,
Jashte giytetit nder do suka,
Kû po rimete i kjarët nji shé...
ORA E SHQYPNIS
Kiri.
ZANA E MADHE
M' stom t' ktij sheu, m' at hera,
Nen nji hije e struke nder badra,
( 75 )
Po kto varza kush, thue, jane?
ORA E SHQYPNIS
Niana Ore e tjetra Zâne...
Këto janë, moi, Shtozovallet:
Njato t' Bukurat e Oheut.
(Silja tmerohet e struket nen sjetull-t Orës
se Shaypnis).
Jam un ktû: s' t' bâin già; mos druej.
Veç, si ti ké ndolle ktû, m' thuei.
SILJA
Un? s' e dij.
ZANA E MADHE
Po t' kallxoj vetë.
Bjeshka e Bora - kto dy Zâna
T' logut t' êm, kiû n' Helikone,
Paskan dale soo, tue zbardhe orita,
Eohè marre kan
ohén perpiete,
Per me pá e me soditun,
Si lulzon asajt prenovera.
Kshtû t' u ênde kto bjeshke e m' bjeshke
Shpat e m' shpat, e mriz me mriz,
Kênkan kape dér m' at molle Shkodre,
Jashte giytetit nder do suka,
Kû po rimete i kjarët nji shé...
ORA E SHQYPNIS
Kiri.
ZANA E MADHE
M' stom t' ktij sheu, m' at hera,
Nen nji hije e struke nder badra,
( 75 )
âne ule Zânat per me ngranun.
Kúr, qe, vien kio bije Shayptarit
Edhè fill me kambe m' tryeze t' tyne.
Por, ke kto nuk muno rán n' godi,
Se n' c' mnoyre vajzen me e shitue,
— Sikúr né na nep zakoni
Kúr nookush tryezen t' na shklase -
E kan prû ktû para meje,
Qi shi vete un t' a shitoi.
ORA E SHQYPNIS
(si ne kujdis)
Pse me dale, moj bije, n' Záll t' Kirit?.
A s' t' ká msue jot-ame noojhere:
Se'i vajze, qi ruen shpin, ruen shpirtin?
SILJA
Jo, po, e dij; por disá shoge
U bâmë bashke e duelem n' Bardhai,
Per te mbledhun atjè lule.
ORA E SHQYPNIS
Por aq larg persè me u shtf...
Shka u jânë dashtun ato lule?
SILJA
Besa, zoje, veç perse neser
Na kremtojm pêschetvietorin
E t' ndertuemit t' njasai Shkolle
Kũ na zâm; e prandei deshtem
Soo t' i mbledhim nii tube lule,
Per m' e çue neser Ohanti
- Pêng dashtnije e evarije,
Per shka psoin Msueset me né,
Qi t' ushtrohna n' dije e n' Fé,
E n' dashtni te flakët p'r Atohé -
( 76 )
Kúr, qe, vien kio bije Shayptarit
Edhè fill me kambe m' tryeze t' tyne.
Por, ke kto nuk muno rán n' godi,
Se n' c' mnoyre vajzen me e shitue,
— Sikúr né na nep zakoni
Kúr nookush tryezen t' na shklase -
E kan prû ktû para meje,
Qi shi vete un t' a shitoi.
ORA E SHQYPNIS
(si ne kujdis)
Pse me dale, moj bije, n' Záll t' Kirit?.
A s' t' ká msue jot-ame noojhere:
Se'i vajze, qi ruen shpin, ruen shpirtin?
SILJA
Jo, po, e dij; por disá shoge
U bâmë bashke e duelem n' Bardhai,
Per te mbledhun atjè lule.
ORA E SHQYPNIS
Por aq larg persè me u shtf...
Shka u jânë dashtun ato lule?
SILJA
Besa, zoje, veç perse neser
Na kremtojm pêschetvietorin
E t' ndertuemit t' njasai Shkolle
Kũ na zâm; e prandei deshtem
Soo t' i mbledhim nii tube lule,
Per m' e çue neser Ohanti
- Pêng dashtnije e evarije,
Per shka psoin Msueset me né,
Qi t' ushtrohna n' dije e n' Fé,
E n' dashtni te flakët p'r Atohé -
( 76 )
Kshtû na duelem dér nder Barohaj,
Per te mbledhun do aso lulesh
Neper baora.
ORA E SHQYPNIS
Po a fmi shkolle
Jé, moi vajze?
SILJA
Si urohnon.
ORA E SHQYPNIS
Të cillen
Shkolle nojeke?
SILJA
T' paren klasë Normale
N' shkolle fêmnore, qi mbain n' Shkoder
T' noertat Motrat Stigmatine.
ORA E SHQYPNIS
Oh! po, i njof e mire e dí,
Se me c' zéll e me ,' dashtni
Kto punoin per Fé e Adhé,
Qi me i rrite varzat fisnike,
Grá shayptare e shpijanike :
Noere e Fés e ndere e Atoheut,
Njimend mesa t' Skanderbeut.
ZANA E MADHE
A po ndien, moi Zâna e Madhe,
Shka po thote kjo vajze shkodrane?
Kio po thote, moi vetull-njale,
Se dér n' Barohaj paska dale
- Nder ato rudina t' blera -
Bashke me disá shoge tiera,
( 77 )
Per te mbledhun do aso lulesh
Neper baora.
ORA E SHQYPNIS
Po a fmi shkolle
Jé, moi vajze?
SILJA
Si urohnon.
ORA E SHQYPNIS
Të cillen
Shkolle nojeke?
SILJA
T' paren klasë Normale
N' shkolle fêmnore, qi mbain n' Shkoder
T' noertat Motrat Stigmatine.
ORA E SHQYPNIS
Oh! po, i njof e mire e dí,
Se me c' zéll e me ,' dashtni
Kto punoin per Fé e Adhé,
Qi me i rrite varzat fisnike,
Grá shayptare e shpijanike :
Noere e Fés e ndere e Atoheut,
Njimend mesa t' Skanderbeut.
ZANA E MADHE
A po ndien, moi Zâna e Madhe,
Shka po thote kjo vajze shkodrane?
Kio po thote, moi vetull-njale,
Se dér n' Barohaj paska dale
- Nder ato rudina t' blera -
Bashke me disá shoge tiera,
( 77 )
Mbasi dielli u çueka m' cila,
Per te mbledhun vjollca e lila,
Drandofille e karajfila,
Sheboj®, iris e zymyla,
Gjithnouer lulje e gjithnouer bime,
Qi me norege me ato blerime
Sá mâ t' kandshme 'i tube per sỹ,
Per t'i a çue mandei ohanti
- Pêng dashtnije — e evarije -
Njasaj s' Pares s' Shkolles femnore,
Qi n' giytet t' Shkoores mizore
Aq me zéll, dashtní e dije
Stigmatinet mbain per fije,
Kû kjo vajza âsht msim tue xâne.
ZANA E MADHE
Po a thue din, moj, ti, me m' thane,
Stigmatinet se kush jane
Me kujdes gi kshtû t' nji nane
Msuekan n' shkolle varzat shkodrane?
ORA E SHQYPNIS
Janë Vestalet françeskane.
Qi t' kushtueme Nazareut,
Shpinen sjelle i a kan ktí Oheut :
E t' kullueta porsi lili
Qi nper voes t' agimit cili
- Nji rahá ato e parrizit
Bashkë me Arvalt e Sh' Frano Asizit,
Me ata Etent Françeskal,
— Kêne per Fé gjithmone vigâi -
Ruejn n' Shaypní flaken e Unjillit,
Qi dikúr e prû prej giellit
Fjala e Mendes s' Perendís,
Prometeu i rí i nierzís;
T' cillin forcat kundershtare
( 78 )
Per te mbledhun vjollca e lila,
Drandofille e karajfila,
Sheboj®, iris e zymyla,
Gjithnouer lulje e gjithnouer bime,
Qi me norege me ato blerime
Sá mâ t' kandshme 'i tube per sỹ,
Per t'i a çue mandei ohanti
- Pêng dashtnije — e evarije -
Njasaj s' Pares s' Shkolles femnore,
Qi n' giytet t' Shkoores mizore
Aq me zéll, dashtní e dije
Stigmatinet mbain per fije,
Kû kjo vajza âsht msim tue xâne.
ZANA E MADHE
Po a thue din, moj, ti, me m' thane,
Stigmatinet se kush jane
Me kujdes gi kshtû t' nji nane
Msuekan n' shkolle varzat shkodrane?
ORA E SHQYPNIS
Janë Vestalet françeskane.
Qi t' kushtueme Nazareut,
Shpinen sjelle i a kan ktí Oheut :
E t' kullueta porsi lili
Qi nper voes t' agimit cili
- Nji rahá ato e parrizit
Bashkë me Arvalt e Sh' Frano Asizit,
Me ata Etent Françeskal,
— Kêne per Fé gjithmone vigâi -
Ruejn n' Shaypní flaken e Unjillit,
Qi dikúr e prû prej giellit
Fjala e Mendes s' Perendís,
Prometeu i rí i nierzís;
T' cillin forcat kundershtare
( 78 )
M' kryq mberthye e kan m' Suke Kalvare
ZANA E MADHE
Françeskâjt ke po i zên n' goj,
Tash nder mend po m' bjen, oi zoj®,
Se disá nder ketà Freten,
Qi n' Shaypni kushtue kan veten
Fés e Atoheut, na njofte i kina
Edhè m' brei, aha e çetina,
T' Helikones neper rudina,
Kthellte me Ivore tue i zgavrrue,
Êmnat na u a kemi shkrue,
Qi n' harrese kurr mos me u gitë.
ORA E SHQYPNIS
E vertete. Malit t' u njite,
Un kam pá shkrue m' trup t' nji blini:
Át Leonardin De-Martini:
Êmni i atij ne za vierrshtarit,
Qi me shkrue nisi mâ s' parit
Kânge ne t' amblen giûhe t' Shayptarit;
E qi i pari pat guzimin,
N' shkrim Europës m' i a Ishue kushtrimin
Kundra Ohûnes e padreitsís,
Qi po i bâhej Shayptarís,
Tue e lâne nen zgiedhe t' Turkís.
ZANA E MADHE
Po; por ká prap do êmna tjere,
Shkrue mbi lande t' ktij vendi t' blere,
E qi un lý, qatje mâ vone,
Kúr te prije nper Helikone,
Bigat t' ona per me pá,
Ne shêi t' giith kam me t'i dá. -
Veçse mue krejt po m' habite
Kahe po m' thue, mori petrite,
Se kjo vajze ne shkolle âsht njite :
( 79 )
ZANA E MADHE
Françeskâjt ke po i zên n' goj,
Tash nder mend po m' bjen, oi zoj®,
Se disá nder ketà Freten,
Qi n' Shaypni kushtue kan veten
Fés e Atoheut, na njofte i kina
Edhè m' brei, aha e çetina,
T' Helikones neper rudina,
Kthellte me Ivore tue i zgavrrue,
Êmnat na u a kemi shkrue,
Qi n' harrese kurr mos me u gitë.
ORA E SHQYPNIS
E vertete. Malit t' u njite,
Un kam pá shkrue m' trup t' nji blini:
Át Leonardin De-Martini:
Êmni i atij ne za vierrshtarit,
Qi me shkrue nisi mâ s' parit
Kânge ne t' amblen giûhe t' Shayptarit;
E qi i pari pat guzimin,
N' shkrim Europës m' i a Ishue kushtrimin
Kundra Ohûnes e padreitsís,
Qi po i bâhej Shayptarís,
Tue e lâne nen zgiedhe t' Turkís.
ZANA E MADHE
Po; por ká prap do êmna tjere,
Shkrue mbi lande t' ktij vendi t' blere,
E qi un lý, qatje mâ vone,
Kúr te prije nper Helikone,
Bigat t' ona per me pá,
Ne shêi t' giith kam me t'i dá. -
Veçse mue krejt po m' habite
Kahe po m' thue, mori petrite,
Se kjo vajze ne shkolle âsht njite :
( 79 )
Po a njimend se edhè n' Shaypní
Ká nise grueja me u pertrí
Neper dije e giytetní?
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, prá, moi lum pinjolla,
Soo n' Shaypní 'Ché po ká shkolla,
Kû shkojn varzat shgera shgera
— Si ajo bleta kahe prenovera
Edhè at msim thithin me dije,
Qi Shayptares t'i két hije:
Edhè 'i shkolle, besa, lum Zâna,
Qi dán n' shêi n' Shaypní nder t' tana
Po ishte ajo shkolla fêmnore
Qi n' at Shkodren t' one mizore
Stigmatinet cile e kan,
Mbas programit françeskan:
Fé e Atohé e miré me t' huje,
Per pá u bâ robi i kurrkuje:
Qi secilla n'shpí te vet
Te jese zot e pashe e mbret;
Eohè bijavet shayptare
Me u dhâne msimi n' giûhe amtare.
Edhe fmija shayp me u msue.
ZANA KALJOPE
Ky sht program, taman program,
Bâ per trû e jo per ohâm :
Bà per trû e t' mire te zânsit,
Jo per Oham e bark t' msimohânsit.
Me u msue fmija shayp po thue?...
E po ¿' n' giûhe pose ne giûhe t't Parit
Muno t' zâne n'shkolle t' bijt e Shayptarit.
ORA E SHQYPNIS
E vertete se mîfet n' ujë,
( 80 )
Ká nise grueja me u pertrí
Neper dije e giytetní?
ORA E SHQYPNIS
Jo, po, prá, moi lum pinjolla,
Soo n' Shaypní 'Ché po ká shkolla,
Kû shkojn varzat shgera shgera
— Si ajo bleta kahe prenovera
Edhè at msim thithin me dije,
Qi Shayptares t'i két hije:
Edhè 'i shkolle, besa, lum Zâna,
Qi dán n' shêi n' Shaypní nder t' tana
Po ishte ajo shkolla fêmnore
Qi n' at Shkodren t' one mizore
Stigmatinet cile e kan,
Mbas programit françeskan:
Fé e Atohé e miré me t' huje,
Per pá u bâ robi i kurrkuje:
Qi secilla n'shpí te vet
Te jese zot e pashe e mbret;
Eohè bijavet shayptare
Me u dhâne msimi n' giûhe amtare.
Edhe fmija shayp me u msue.
ZANA KALJOPE
Ky sht program, taman program,
Bâ per trû e jo per ohâm :
Bà per trû e t' mire te zânsit,
Jo per Oham e bark t' msimohânsit.
Me u msue fmija shayp po thue?...
E po ¿' n' giûhe pose ne giûhe t't Parit
Muno t' zâne n'shkolle t' bijt e Shayptarit.
ORA E SHQYPNIS
E vertete se mîfet n' ujë,
( 80 )
Fmít ne shkolle tue i msue n'giûhe t'huje
Prei kahe fmija - shpresa e Atoheut —
Dalin si baktija e Noreut :
Mos m'i u dashtun gia kurrkuje
E as Shayptare nuk jane, as t'huje.
Veç n' Shaypní, si e dij un holle,
Gjithshka mujt dikúr me ndolle
E prandei 'do i huej krye - tolle,
Mlysh, a krap a mende - kubel,
Qi n' venò t' vet t' a bâne zhubel
Tue e guejte m' Ivore e me voe sklluka
— Zêmer pus, majmun kahe duka
E gi bâ 'i here pazarllek,
Shayptarin m' e ba gifllek
P'r atà Cfutent e Oheut t' vet
— Si t' kisht' mbete Shaypnija shkret -
Porsa e vuell deti n' Shaypni,
T' ngrefi plang e t' ngrefi shpí,
T' çili shkolle e t' grumblloi fmí
Kũ t'u vûni 'i mii leçí,
N' goje Shaypnín kurr mos me xâne:
Nji fjale shayp kurr mos m'e thâne :
Librat shayp - me i bâ nii gyp,
E tue fry ere e murra,
T' giith me i hjeohun n' flakadâ :
Me mbaite t' hujët per njerz bujare :
Skanderbegun m' e queite « Shkiá :»
Te giith boten m'e mbajte ullá,
Pose Shayptaresh; e se Shayptari
— Per me i hece puna per s' mbari -
Ai do t' kapei veç me fé,
N't cillen fat kisht' pase me lé,
Pá çá kryet, aspak p'r Atohé:
Persè, thote, 'i Shaypni m' veti
S' muno t' a bâte as Kraili as Mbreti,
Mbasi mbrende kisht' muamedan
( 81 )
Prei kahe fmija - shpresa e Atoheut —
Dalin si baktija e Noreut :
Mos m'i u dashtun gia kurrkuje
E as Shayptare nuk jane, as t'huje.
Veç n' Shaypní, si e dij un holle,
Gjithshka mujt dikúr me ndolle
E prandei 'do i huej krye - tolle,
Mlysh, a krap a mende - kubel,
Qi n' venò t' vet t' a bâne zhubel
Tue e guejte m' Ivore e me voe sklluka
— Zêmer pus, majmun kahe duka
E gi bâ 'i here pazarllek,
Shayptarin m' e ba gifllek
P'r atà Cfutent e Oheut t' vet
— Si t' kisht' mbete Shaypnija shkret -
Porsa e vuell deti n' Shaypni,
T' ngrefi plang e t' ngrefi shpí,
T' çili shkolle e t' grumblloi fmí
Kũ t'u vûni 'i mii leçí,
N' goje Shaypnín kurr mos me xâne:
Nji fjale shayp kurr mos m'e thâne :
Librat shayp - me i bâ nii gyp,
E tue fry ere e murra,
T' giith me i hjeohun n' flakadâ :
Me mbaite t' hujët per njerz bujare :
Skanderbegun m' e queite « Shkiá :»
Te giith boten m'e mbajte ullá,
Pose Shayptaresh; e se Shayptari
— Per me i hece puna per s' mbari -
Ai do t' kapei veç me fé,
N't cillen fat kisht' pase me lé,
Pá çá kryet, aspak p'r Atohé:
Persè, thote, 'i Shaypni m' veti
S' muno t' a bâte as Kraili as Mbreti,
Mbasi mbrende kisht' muamedan
( 81 )
Rregresist, e pak kristian
Primitiv, qi per kurrgia
S' ishin t' zott, vec se me fâ
Me fiq barkun.
ZANA KLIJE
Cue me ba,
Si persritet historija!
Kshtû si psue paska Shaypnija,
Besa, psue ká rokullija,
Ç'se zû e Drejta me marre m' thue,
E m' krye t' vendit haini u vue,
Me pré ligie, me dá kanue.
Kurdohere qi i huei vû sye
Mos me lâne qi'i kóm t' soje krye,
Te dalë m' vedi e t' goje lirí,
Por te vuej githmone n' robní;
Prei programit t' vet shkolluer
Jashte fjalen « Atohé» aj xuer.
Eohè shkollën, kopilani,
Ne giûhe te huei gjithmone e bâni.
E perkundra: kúr nji i vendit
Desht aj lak me i bâ kuvendit
Edhè vilazent per nen kame
Me i mbajte rob ne vaje e n' gjame,
Qi t' kertyllej vete ne viame
Prei programit t' vet shkolluer,
Fjalen « Fé» perjashta xuer.
Prandei pra, kudo mbi ohé,
Shkolla e vendit nuk ká « Fé»,
Ajo âsht drejt kundra lirís ;
Ndersa shkolla e huej pa « Atohé»
Asht rreziku i pamvarsís
T' atij komi, kû âsht ndertue.
ZANA EUTERPE
Të lumët goja! Mire po thue.
( 82 )
Primitiv, qi per kurrgia
S' ishin t' zott, vec se me fâ
Me fiq barkun.
ZANA KLIJE
Cue me ba,
Si persritet historija!
Kshtû si psue paska Shaypnija,
Besa, psue ká rokullija,
Ç'se zû e Drejta me marre m' thue,
E m' krye t' vendit haini u vue,
Me pré ligie, me dá kanue.
Kurdohere qi i huei vû sye
Mos me lâne qi'i kóm t' soje krye,
Te dalë m' vedi e t' goje lirí,
Por te vuej githmone n' robní;
Prei programit t' vet shkolluer
Jashte fjalen « Atohé» aj xuer.
Eohè shkollën, kopilani,
Ne giûhe te huei gjithmone e bâni.
E perkundra: kúr nji i vendit
Desht aj lak me i bâ kuvendit
Edhè vilazent per nen kame
Me i mbajte rob ne vaje e n' gjame,
Qi t' kertyllej vete ne viame
Prei programit t' vet shkolluer,
Fjalen « Fé» perjashta xuer.
Prandei pra, kudo mbi ohé,
Shkolla e vendit nuk ká « Fé»,
Ajo âsht drejt kundra lirís ;
Ndersa shkolla e huej pa « Atohé»
Asht rreziku i pamvarsís
T' atij komi, kû âsht ndertue.
ZANA EUTERPE
Të lumët goja! Mire po thue.
( 82 )
Edhè un tham - se nji program,
Bâ per hair e jo per dam:
Bâ si vêndi e lype, e stina
Asht, po, njai qi Gieraçina
Tha, se atje n' Shkodren mizore
Kan gite n' pune ne shkolle fêmnore,
E e zhvillon me 'i kujdes nane,
Tash dyzet e sá motmote
Niato Motrat Françeskane,
Stigmatine queite prej bote,
Fé e Atohè, e mire me t' huje,
Per pá u bâ robi i kurrkuje
Qi seicilli n' shpí te vet
Te jét zot e te jét mbret;
Edhe bijavet shayptare
Me u dhâne msime n' giûhe amtare.
ZANA E MADHE
At here, prá, njikjo bije nierit
Paska bâ po kjo mâ s' mirit,
Ke mendue paska me veti
N' t' kremte, qi siell neser vieti,
Nji tube lule me i dergue
S' Pares s' Shkolles, per t' i diftue
Evarí - e dashtuní.
Prano as vete s' due me i thâne gia,
Per at faj gi kịo ká bâ;
Mu mâ teper un, po, vet®
Due at tube lule me i a giete
E me vedi me i a dhâne,
Qi t'i a çoje se Pares Nanë,
Pêng dashtnije — e evarije
T' asaj vepre giytetare,
Qi kto Motra rregulltare
Zhvillon n' Shkoder xênmitare
Nda' ato varzat shaypëtare. -
( 83 )
Bâ per hair e jo per dam:
Bâ si vêndi e lype, e stina
Asht, po, njai qi Gieraçina
Tha, se atje n' Shkodren mizore
Kan gite n' pune ne shkolle fêmnore,
E e zhvillon me 'i kujdes nane,
Tash dyzet e sá motmote
Niato Motrat Françeskane,
Stigmatine queite prej bote,
Fé e Atohè, e mire me t' huje,
Per pá u bâ robi i kurrkuje
Qi seicilli n' shpí te vet
Te jét zot e te jét mbret;
Edhe bijavet shayptare
Me u dhâne msime n' giûhe amtare.
ZANA E MADHE
At here, prá, njikjo bije nierit
Paska bâ po kjo mâ s' mirit,
Ke mendue paska me veti
N' t' kremte, qi siell neser vieti,
Nji tube lule me i dergue
S' Pares s' Shkolles, per t' i diftue
Evarí - e dashtuní.
Prano as vete s' due me i thâne gia,
Per at faj gi kịo ká bâ;
Mu mâ teper un, po, vet®
Due at tube lule me i a giete
E me vedi me i a dhâne,
Qi t'i a çoje se Pares Nanë,
Pêng dashtnije — e evarije
T' asaj vepre giytetare,
Qi kto Motra rregulltare
Zhvillon n' Shkoder xênmitare
Nda' ato varzat shaypëtare. -
( 83 )
Po noigio, moi ti Klarine,
Ti Culine — e ti Daline,
Ulnju shpejt dér poshte kahe vrrini
Shpeit do lule edhè t' m' i gjini
E mâ shpejt khâ nalt t' m' i bini.
ZANA E MADHE
(Siles)
A na thue, moj ti pinjolle,
Se shka u msojn Motrat ne shkolle,
Kúr ju varza mbrende te shkoni
Si ajo bleta mbrenda zgioni ?
SILJA
Ato 'i here e pike mâ e para
Ne giûhe shaype e me fjalë t', mbara
Né na mson, se n' shekull nieri
Nuk ká noolle ai, io, pá hiri:
Se prandej detyret duen krye
Qi na kem' nòaj' t'Naltin Hye,
Noai shokët t' one e ndai vetvetin,
Tue nderue prinden e mbretin:
T' u shmange s' keges e me endire
Here perhere tue nojeke shka âsht mire.
Mbasandej na msoin per s' mbarit,
Se Shqypnija âsht e Shqyptarit:
Se kû i huej nuk ká shka bân:
Se t' krishtene e muamedan
Nuk do t' rijn t' u kayrun ark
E me mende githmone ne bark;
Se giithmone fjala « Shayptár»
S' do me thane, besa «athetár »
Se n' ket shekull rumbullak
T' giith virtyti s' rri n' mustak:
Se nja s' janë «serm» e « tenege»,
E se po isht', po'i pune e kege
( 84 )
Ti Culine — e ti Daline,
Ulnju shpejt dér poshte kahe vrrini
Shpeit do lule edhè t' m' i gjini
E mâ shpejt khâ nalt t' m' i bini.
ZANA E MADHE
(Siles)
A na thue, moj ti pinjolle,
Se shka u msojn Motrat ne shkolle,
Kúr ju varza mbrende te shkoni
Si ajo bleta mbrenda zgioni ?
SILJA
Ato 'i here e pike mâ e para
Ne giûhe shaype e me fjalë t', mbara
Né na mson, se n' shekull nieri
Nuk ká noolle ai, io, pá hiri:
Se prandej detyret duen krye
Qi na kem' nòaj' t'Naltin Hye,
Noai shokët t' one e ndai vetvetin,
Tue nderue prinden e mbretin:
T' u shmange s' keges e me endire
Here perhere tue nojeke shka âsht mire.
Mbasandej na msoin per s' mbarit,
Se Shqypnija âsht e Shqyptarit:
Se kû i huej nuk ká shka bân:
Se t' krishtene e muamedan
Nuk do t' rijn t' u kayrun ark
E me mende githmone ne bark;
Se giithmone fjala « Shayptár»
S' do me thane, besa «athetár »
Se n' ket shekull rumbullak
T' giith virtyti s' rri n' mustak:
Se nja s' janë «serm» e « tenege»,
E se po isht', po'i pune e kege
( 84 )
Per nji plesht me djege jorganin;
Fé e Athé me pase sahanin;
Se s' rinon vendi me nji mik,
Me sá rnon sorra me'i fik,
E se shpesh mund t' jét rrezik,
Me mbaite
per fisnik.
• per besnik,
Per budall me mbajte Inglizin
N' cashtje Atheut me pvete Af'zin
....•
ZANA POLINITE
Me nám, besa! Te lumët goja:
Sá mire flitke!
SILJA
At here, lum zoja,
Kü nper vepra poetike,
Na i shtrojn para ato Murgare
Bukurit e giûhes amtare,
Tue na bâ qi t' shofim vete
Se kreit nja nuk âsht n' ket jetë
Me shkrue shayp a n' vierrshe a n' proze,
E me shite «hallvë» a se «bozë» :
A se hatllavet me shi lpoze:
Se dikush ká lé per pende,
Dikush tieter per parmende,
E se mire tha 'i plak i ngrate,
Krushka- maoh, i holle e i giate,
Rri n' zanát qi t' la yt-ate,
Edhè prap, nper mokna e vegla
Na diftojn nper t' cillat rreglla
Zhorivillon vepren natyra,
E pse sin' shpesh t' a rrêne ftyra.
Pse t' vien lete shka m' vedi âsht rande.
Na ligiroin mbi gúr e lande,
Mbi lulgerblla e suta t' egra:
( 85 )
Fé e Athé me pase sahanin;
Se s' rinon vendi me nji mik,
Me sá rnon sorra me'i fik,
E se shpesh mund t' jét rrezik,
Me mbaite
per fisnik.
• per besnik,
Per budall me mbajte Inglizin
N' cashtje Atheut me pvete Af'zin
....•
ZANA POLINITE
Me nám, besa! Te lumët goja:
Sá mire flitke!
SILJA
At here, lum zoja,
Kü nper vepra poetike,
Na i shtrojn para ato Murgare
Bukurit e giûhes amtare,
Tue na bâ qi t' shofim vete
Se kreit nja nuk âsht n' ket jetë
Me shkrue shayp a n' vierrshe a n' proze,
E me shite «hallvë» a se «bozë» :
A se hatllavet me shi lpoze:
Se dikush ká lé per pende,
Dikush tieter per parmende,
E se mire tha 'i plak i ngrate,
Krushka- maoh, i holle e i giate,
Rri n' zanát qi t' la yt-ate,
Edhè prap, nper mokna e vegla
Na diftojn nper t' cillat rreglla
Zhorivillon vepren natyra,
E pse sin' shpesh t' a rrêne ftyra.
Pse t' vien lete shka m' vedi âsht rande.
Na ligiroin mbi gúr e lande,
Mbi lulgerblla e suta t' egra:
( 85 )
Prap aty msohet Algebra,
Msohet mbrende Matematika,
Gymnastika - eohè Muzika:
Me Historí - e Geografi
Edhè zâme na me ravise,
Me ravise - e me gendise;
Zâme me mate e zâme me pré
N' trajte te vieter, n' trajte te ré:
Me lá petkat, me arnue,
Buke e shûjte na me gatue:
Gjithshka hije ká pri grue
Qi me zâne e me punue,
Zot e Atohé per pá i harrue.
(Hijn zânat me nji tube lule ne dorë)
ZANA E MADHE
Qe, pra, oj vaize, lulet tek jane:
Mêrri e çoja s' Ndertes Nanë,
S' Pares s' Shkolles, qi aq fort dishrue
Kishe pase ti me i a çue,
Pêng dashtnije - e evarije
Per shka Motrat Françeskane
Me i kuides e i zêmer nane,
- Tash po mbushen pêschete viet -
Veprue paskan ne giytet
T' asaj Shkodre n' zâ bujare,
Tue msue n' shkolle bijat shayptare
Hyut e Atoheut si me u sherbye,
Si detyrët ato me i krye,
Si me viefte, si me punue,
Shpín dhe erzin tue shikjue :
Me kênë ndera e Fés e Atoheut
Njimend mesa t' Skanderbeut.
E mâ teper ké me i than®
Asai s' Ndertes Moter - Nanë,
Se kto lule - kshtû si jânë -
( 86 )
Msohet mbrende Matematika,
Gymnastika - eohè Muzika:
Me Historí - e Geografi
Edhè zâme na me ravise,
Me ravise - e me gendise;
Zâme me mate e zâme me pré
N' trajte te vieter, n' trajte te ré:
Me lá petkat, me arnue,
Buke e shûjte na me gatue:
Gjithshka hije ká pri grue
Qi me zâne e me punue,
Zot e Atohé per pá i harrue.
(Hijn zânat me nji tube lule ne dorë)
ZANA E MADHE
Qe, pra, oj vaize, lulet tek jane:
Mêrri e çoja s' Ndertes Nanë,
S' Pares s' Shkolles, qi aq fort dishrue
Kishe pase ti me i a çue,
Pêng dashtnije - e evarije
Per shka Motrat Françeskane
Me i kuides e i zêmer nane,
- Tash po mbushen pêschete viet -
Veprue paskan ne giytet
T' asaj Shkodre n' zâ bujare,
Tue msue n' shkolle bijat shayptare
Hyut e Atoheut si me u sherbye,
Si detyrët ato me i krye,
Si me viefte, si me punue,
Shpín dhe erzin tue shikjue :
Me kênë ndera e Fés e Atoheut
Njimend mesa t' Skanderbeut.
E mâ teper ké me i than®
Asai s' Ndertes Moter - Nanë,
Se kto lule - kshtû si jânë -
( 86 )
S' kan me u veshke, as s' kan me u thá,
Pse kto Zâna mbledhe i ká.
SiLJA
(tue marre tuben e lulevet)
T' falem nderes, o e noritshmja Zânë;
Gjithsi urohnon un kam me i thânê.
ZANA E MADHE
Veç, ti vaize, a ké mendue
Shka me thânë, shka me ligirue,
Kúr ti s' Pares ké m' i a sue,
Bashke me njato shoget tiera,
Njikto lule e bime të blera?
SILJA
Jo, po, gadi i kam do fjalë.
ZANA E MADHE
Hajt, na i thuej ktû dalë- kadale.
SILJA
(sielle prej publikut)
Fort e Nderta e e dashtna Nanë!
N' rase te s' kremtes te ksai dite,
Shum do fjale kisht me t'i thâne,
Giûha e miere me u shprehe po t' di'te.
Mbasi vete, pra kam gillue
Enè fmí e me fole nuk di,
Bashke me shoge jam mendue
Ket tube lule t' ap n' Ohantí.
Po, kto bime me niyre t' veta
Kan me t' thâne, shpnesoi, mâ s' miri,
Shka me shprehe s' din giûha e shkreta
Ashtû mue si m' don dishiri.
( 87 )
Pse kto Zâna mbledhe i ká.
SiLJA
(tue marre tuben e lulevet)
T' falem nderes, o e noritshmja Zânë;
Gjithsi urohnon un kam me i thânê.
ZANA E MADHE
Veç, ti vaize, a ké mendue
Shka me thânë, shka me ligirue,
Kúr ti s' Pares ké m' i a sue,
Bashke me njato shoget tiera,
Njikto lule e bime të blera?
SILJA
Jo, po, gadi i kam do fjalë.
ZANA E MADHE
Hajt, na i thuej ktû dalë- kadale.
SILJA
(sielle prej publikut)
Fort e Nderta e e dashtna Nanë!
N' rase te s' kremtes te ksai dite,
Shum do fjale kisht me t'i thâne,
Giûha e miere me u shprehe po t' di'te.
Mbasi vete, pra kam gillue
Enè fmí e me fole nuk di,
Bashke me shoge jam mendue
Ket tube lule t' ap n' Ohantí.
Po, kto bime me niyre t' veta
Kan me t' thâne, shpnesoi, mâ s' miri,
Shka me shprehe s' din giûha e shkreta
Ashtû mue si m' don dishiri.
( 87 )
Niekto lule t' bardha-t bardha
Kan me t' thâne se ndere e Fé
N' zêmer t' one as zhegu as mardha
S' kan m' e shue, dér t' jem' mbi hé.
Këto t' kuget do t' u thone,
Se ajo flake athedashtnije
Qi u ndez n' shkolle ne zêmer t' one,
Gjalle perhere nder né do t' rrije.
E kta gieth, mandei, te bler®
T' asaj Shpnese jane dishmija,
Qi na mban, se here perher®
Do t' lulzoje Shayptarija.
Se na tý t' lidhna me bese,
Qi, shka bashke ktû jemi vasha,
Kurr Shaypnín s' gesim n' harrese,
T' daje si t' daje e oheut neshtrasha.
E se, mbledhe reth voters s' Parit,
Kém me u thâne breznivet t' reja:
Se Shaypnija âsht e Shayptarit,
Se t' bijn n' lufte per tê si rrfeja.
Eohè 'i fjale m' ká thâne mue Zâna,
Helikones kahe un kam rá:
Se, dér t' leje e te marre hâna
Kurr kto lule s' kan me u thá.
Eni prá, varza shkoorane,
S' cillsdo fé e s' cillso stine,
E t' brohrisim n' ndere t' ksaj Nane:
Rrnoshin Shkollat Stigmatine!
SHTOZOVALLET
Rinoshin Shkollat Stigmatine!
ZANA E MADHE
(Kaljopes)
Hei, Kaljope!... A noien?... Si thue
( 88)
Kan me t' thâne se ndere e Fé
N' zêmer t' one as zhegu as mardha
S' kan m' e shue, dér t' jem' mbi hé.
Këto t' kuget do t' u thone,
Se ajo flake athedashtnije
Qi u ndez n' shkolle ne zêmer t' one,
Gjalle perhere nder né do t' rrije.
E kta gieth, mandei, te bler®
T' asaj Shpnese jane dishmija,
Qi na mban, se here perher®
Do t' lulzoje Shayptarija.
Se na tý t' lidhna me bese,
Qi, shka bashke ktû jemi vasha,
Kurr Shaypnín s' gesim n' harrese,
T' daje si t' daje e oheut neshtrasha.
E se, mbledhe reth voters s' Parit,
Kém me u thâne breznivet t' reja:
Se Shaypnija âsht e Shayptarit,
Se t' bijn n' lufte per tê si rrfeja.
Eohè 'i fjale m' ká thâne mue Zâna,
Helikones kahe un kam rá:
Se, dér t' leje e te marre hâna
Kurr kto lule s' kan me u thá.
Eni prá, varza shkoorane,
S' cillsdo fé e s' cillso stine,
E t' brohrisim n' ndere t' ksaj Nane:
Rrnoshin Shkollat Stigmatine!
SHTOZOVALLET
Rinoshin Shkollat Stigmatine!
ZANA E MADHE
(Kaljopes)
Hei, Kaljope!... A noien?... Si thue
( 88)
Shayp kto vierrsha jane punue?
ZANA KALJOPE
Si âsht mâ se miri! Tane ndiesi
Per Fé Shêite e per Shaypní. - (Siles)
Po ti vajze, qi paske xâne
Me gite jerrsha, - thue, ié Zâne -
Mbasi s' kem' ktû tjeter rângë -
A na knoo tash shayp nii kângë?
SILJA
(Orës s' Shaypnis)
A t'u knooj kânge t' Kastriotit?
ORA E SHQYPNIS
«Porsi fleta e Ejllit t' Zotit.»
SILJA
tue kndue
Porsi fleta e Êjllit t' Zotit
Po rreh flamuri i Shaypnís;
VALLJA
kape e vijon kângen giate of strofash.
( 89 )
ZANA KALJOPE
Si âsht mâ se miri! Tane ndiesi
Per Fé Shêite e per Shaypní. - (Siles)
Po ti vajze, qi paske xâne
Me gite jerrsha, - thue, ié Zâne -
Mbasi s' kem' ktû tjeter rângë -
A na knoo tash shayp nii kângë?
SILJA
(Orës s' Shaypnis)
A t'u knooj kânge t' Kastriotit?
ORA E SHQYPNIS
«Porsi fleta e Ejllit t' Zotit.»
SILJA
tue kndue
Porsi fleta e Êjllit t' Zotit
Po rreh flamuri i Shaypnís;
VALLJA
kape e vijon kângen giate of strofash.
( 89 )
Geni.
n jam Geni: rrezja e Empirit
Qi, bredhe pasjet t' Hyut t' Amshueshem
Te pa-dijes s' mendes s' nierit
Kthielli terrin e mjerueshem
Eohè zbloj kû struket jeta,
Shka âsht te Mire e shka â e verteta:
Bukurija kahe burroi.
Mbas njatij te pare gabimit,
Qi dhén n' Eden leqetisi
E i suell namen mbare rruzllimit,
Mendia e nierit n' terr ngelisi;
Edhè nieri, m' vedi Ishue,
Dalkadale eroh tu' egercue;
Si shkerbé malit kerkoi.
Kamben zoathe e pa gia shtatit,
Naten shko per biga e stana,
Kerko diten fushes e shpatit
Per mush - molla; daroha e thana,
Nieri i shkrete jeten n' mjerí
E kaloi, edhè kerdi
Pá chimbe bâni m' shoke te vet.
( 90 )
n jam Geni: rrezja e Empirit
Qi, bredhe pasjet t' Hyut t' Amshueshem
Te pa-dijes s' mendes s' nierit
Kthielli terrin e mjerueshem
Eohè zbloj kû struket jeta,
Shka âsht te Mire e shka â e verteta:
Bukurija kahe burroi.
Mbas njatij te pare gabimit,
Qi dhén n' Eden leqetisi
E i suell namen mbare rruzllimit,
Mendia e nierit n' terr ngelisi;
Edhè nieri, m' vedi Ishue,
Dalkadale eroh tu' egercue;
Si shkerbé malit kerkoi.
Kamben zoathe e pa gia shtatit,
Naten shko per biga e stana,
Kerko diten fushes e shpatit
Per mush - molla; daroha e thana,
Nieri i shkrete jeten n' mjerí
E kaloi, edhè kerdi
Pá chimbe bâni m' shoke te vet.
( 90 )
Un, po, kjeçë qi m' nierz mã s' parit,
Neper jone e kume Muzike
E nper t' amblat kânge t' Vierrshtarit
Egersín zbuta jetike,
E i bashkova tok nder fise,
E u caktova truell e vise :
Ngrefe u kam kalá e giytet.
Urat Ishova terthuer bregut,
Cile kam rrugat neper karma ;
I dhaçe t' mbare punes edhe tregut,
Fuqí t' ré muer plori e arma.
Tei per tej qymen e shpova,
M' fleté t' vetimes dhén e vallova,
Rrëfés hovin thye i a kam.
Neper mue nieri n' dite t' sodit
Shklet mbi rê e zotnon detin,
Kuvend shtron aj me antipodit,
N'terezí peshon pjanetin :
Eohè vên kupólen m' Sh' Pjeter.
Kolosén si coi n'kohe t' vieter,
Rruzlla t rí skjyrton nper xham.
Menden nierit n' shkollé un mbreia,
Kû kam rite atà Platonat,
E ato shpatat me, dy tefa
Demostent e Ciçeronat:
Edhè t' vermin n' jete Omerin,
Me at Virgilin e Allighierin,
T' cillve as deka s' ká shka u bân.
Per mue sheklli kufij s' ká
Sậnin kam mà t' kthiellët se dielli;
Perendís Ohè i kam pergiá,
Hije t' reja n' jete kahe shtielli.
Mbas Tenzot un jam fugija
S' cilles perkulet rrokullija :
Hovin pezull giá s' m'a mbân:
( 91 )
Neper jone e kume Muzike
E nper t' amblat kânge t' Vierrshtarit
Egersín zbuta jetike,
E i bashkova tok nder fise,
E u caktova truell e vise :
Ngrefe u kam kalá e giytet.
Urat Ishova terthuer bregut,
Cile kam rrugat neper karma ;
I dhaçe t' mbare punes edhe tregut,
Fuqí t' ré muer plori e arma.
Tei per tej qymen e shpova,
M' fleté t' vetimes dhén e vallova,
Rrëfés hovin thye i a kam.
Neper mue nieri n' dite t' sodit
Shklet mbi rê e zotnon detin,
Kuvend shtron aj me antipodit,
N'terezí peshon pjanetin :
Eohè vên kupólen m' Sh' Pjeter.
Kolosén si coi n'kohe t' vieter,
Rruzlla t rí skjyrton nper xham.
Menden nierit n' shkollé un mbreia,
Kû kam rite atà Platonat,
E ato shpatat me, dy tefa
Demostent e Ciçeronat:
Edhè t' vermin n' jete Omerin,
Me at Virgilin e Allighierin,
T' cillve as deka s' ká shka u bân.
Per mue sheklli kufij s' ká
Sậnin kam mà t' kthiellët se dielli;
Perendís Ohè i kam pergiá,
Hije t' reja n' jete kahe shtielli.
Mbas Tenzot un jam fugija
S' cilles perkulet rrokullija :
Hovin pezull giá s' m'a mbân:
( 91 )
Emancipacioni
i Kombit Shayptár.
FORTTE NDERTIT A. PASHK BARDHIT O. F. M.
NE RASE TE XXU VIETUER TE MESHTARIS S' TI7.
1895.
E kshtû soo, Pater Pashko, plot po t mbushen
Pêse e izet viet, se, zêmergzuem, pikspari
Kij'n e pá njolle permbi eltér t' bekuemun
I bâne flije Atit t' Amëshueshem,
E n'vneshte t' ktij t' Lumi, rresht me tjere Levita,
Per Atme e shêjten Fé ti nise pünen
Me fuqi t' kerthnesta.
Oh! sa nenshtrasha
E sá pûna e papritne giate kt!j moti
U nderlikue mbi botë! Shka s' kemi pá
E ndie n' kto viet! Kem' pá kunora e shkeptra,
E frone t' larta n' llom t'u rrokullisun;
Kem' pamun mbretent ngele pá plang pá shpí
E rrugave t' u sielle; ata, te cillvet
Terthorja e botes dikúr u u duk e vogel,
Per te pershim maohnín e tyne; e noie
E pá na kem' si ajo hypokrizija
( 92 )
i Kombit Shayptár.
FORTTE NDERTIT A. PASHK BARDHIT O. F. M.
NE RASE TE XXU VIETUER TE MESHTARIS S' TI7.
1895.
E kshtû soo, Pater Pashko, plot po t mbushen
Pêse e izet viet, se, zêmergzuem, pikspari
Kij'n e pá njolle permbi eltér t' bekuemun
I bâne flije Atit t' Amëshueshem,
E n'vneshte t' ktij t' Lumi, rresht me tjere Levita,
Per Atme e shêjten Fé ti nise pünen
Me fuqi t' kerthnesta.
Oh! sa nenshtrasha
E sá pûna e papritne giate kt!j moti
U nderlikue mbi botë! Shka s' kemi pá
E ndie n' kto viet! Kem' pá kunora e shkeptra,
E frone t' larta n' llom t'u rrokullisun;
Kem' pamun mbretent ngele pá plang pá shpí
E rrugave t' u sielle; ata, te cillvet
Terthorja e botes dikúr u u duk e vogel,
Per te pershim maohnín e tyne; e noie
E pá na kem' si ajo hypokrizija
( 92 )
E nji diplomacís se not - bakalle
Mbare Europen lau m' gjak, shkeli t' dreita,
E tagre, e shka mâ t' shuguruem pat nieri,
E s' la kund bese as ndere per pá ohûnue.
Jo, po; ne periudhe te ktyne vietve
Terrnoi, t' thuesh, bota ftyret, e sod t' bâhet
Se t'gjate nji epohe gialluem na n' moshe t'njerzimit.
Por, po, se n'krisme e ne rropame t'mnershme
T' ktij kataklizmi t' shoqënís nierzore
Fizionomi nuk norroi as s'u pilue
Njaj ideali i jone kombtár e shpresa
E gialle, se zoje m' vedvedi i here Shaypnija,
Stolise me rreze t' lumënís s' perparshme,
Maghnueshim shtegut t' giytetnís do t' bite.
U rroposen mbretni, 'Ohe u zhouken mbreten,
M'tjera pajandra, kurr dér sod te nieme,
Zûni veno pesha e shoqënís s' njerzimit;
Por ideali i jone s' u lkund, as nuk u thye:
Enè â soo m' kâmbe, vigan, i atillte, si s' parit,
Kúr tash pêsë e 'izet jet n' mend na u perftue,
E me at fllad t' vetin, t kanoshem, fuqishem,
Âmel pershkon aj zêmrat e Shqyptarvet
E i nzite kahe pûnët e mbara.
N' kob te zí
Soo njizet e pêse jet kish' ngele Shaypnija,
E kjate, e oneste, e frima n' lot i zêhei,
Pa u giete kush mik, qi t' mieren m'
e ngushllue :
Si njajo nâne e shkrete, gi shty prej mâllit
E pa e pá kush, n' noo'i mbrame kahe prenovera,
Prei shpijet del e m' rreze, qi Ishon hâna,
Tue thekun kâmben, shkon ne Rmaj e sypri
Vorrit te birit n' váj e n' lot derdhe zêmren
Pá u gietun kush, qi m' e pajtue kercûnen :
Pse as gurt e vorrit zêmer nuk po kishin...
Mbi shkam te giygjit noêje i kishte anmiku
E pá chimbe spirtin me gerhâne i a Inuerte -
( 93 )
Mbare Europen lau m' gjak, shkeli t' dreita,
E tagre, e shka mâ t' shuguruem pat nieri,
E s' la kund bese as ndere per pá ohûnue.
Jo, po; ne periudhe te ktyne vietve
Terrnoi, t' thuesh, bota ftyret, e sod t' bâhet
Se t'gjate nji epohe gialluem na n' moshe t'njerzimit.
Por, po, se n'krisme e ne rropame t'mnershme
T' ktij kataklizmi t' shoqënís nierzore
Fizionomi nuk norroi as s'u pilue
Njaj ideali i jone kombtár e shpresa
E gialle, se zoje m' vedvedi i here Shaypnija,
Stolise me rreze t' lumënís s' perparshme,
Maghnueshim shtegut t' giytetnís do t' bite.
U rroposen mbretni, 'Ohe u zhouken mbreten,
M'tjera pajandra, kurr dér sod te nieme,
Zûni veno pesha e shoqënís s' njerzimit;
Por ideali i jone s' u lkund, as nuk u thye:
Enè â soo m' kâmbe, vigan, i atillte, si s' parit,
Kúr tash pêsë e 'izet jet n' mend na u perftue,
E me at fllad t' vetin, t kanoshem, fuqishem,
Âmel pershkon aj zêmrat e Shqyptarvet
E i nzite kahe pûnët e mbara.
N' kob te zí
Soo njizet e pêse jet kish' ngele Shaypnija,
E kjate, e oneste, e frima n' lot i zêhei,
Pa u giete kush mik, qi t' mieren m'
e ngushllue :
Si njajo nâne e shkrete, gi shty prej mâllit
E pa e pá kush, n' noo'i mbrame kahe prenovera,
Prei shpijet del e m' rreze, qi Ishon hâna,
Tue thekun kâmben, shkon ne Rmaj e sypri
Vorrit te birit n' váj e n' lot derdhe zêmren
Pá u gietun kush, qi m' e pajtue kercûnen :
Pse as gurt e vorrit zêmer nuk po kishin...
Mbi shkam te giygjit noêje i kishte anmiku
E pá chimbe spirtin me gerhâne i a Inuerte -
( 93 )
Me gerhâne t' robenís. Te huejet m' krye t' vendit
I rrijshin pshtete, e tue dihate prej viamit,
Qi kishin vû me miredije t' saja,
I vêjshin ligie e gigi; madiè arsye i lypshin
Pse ishte ajo gialle — ata, qi n' vende t' veta
Paten kêne gjuete me mollatarta t' kalbuna...
I huej Shayptari u ritte, edhè, nder shkolla,
Kû i tredhej mendja neper giûhe te hueja,
E kû, mahite me kuklla e rrypa letrash
A trêmbe me gipuj, thopça a bubazhela,
Athén e kombin zête me mohue;
Perse aso kohe, si ti e din, n' ket ohé
Ish' faj me u quejte Shayptár, e marre edhè ishte
Me folun shayp. Mande' aso kohe kishte
Edhè nji frote Shayptaresh te dekun n' shpirt,
Fatzez perhere e t' shtypun krejt kahe mendja:
Do njerz karabullake e kryematare
E ashtû te ploite e t' ploshte e dredhe kuk gafen,
Si kurmagjake te bâm me mish gomarit,
T' cillt, tu' u poshtnue, porsi bubrreca t' nota
E'igind here n'ditë tue shite Athén e fisin,
Zhargas bubrrojshin per nen kâmbe te t' huejvet
E me lurtime e poshtersi te flligta
Kayrshin me u njite m' noo i shkalle te nalte, per
It' cillen
Zoti as natyra ata s' i kishte pré.
N' ket kob, po, fshâte e n' ket mieri giimote
E mjera moi Shaypni, at here, kúr s' parit
Na u thame Shayptarvet e mbare botes s'giytetnueme,
Se i Madhi i jetes, qi vrân e kthiell mbi shekull,
Aj per Shayptare Shaypnín e kishte falun;
Se marre s'isht', as faj, as ishte kore
Me folun shayp: se shayp shkolla do t bâhej
N' ohé t'one; se i huei nder né mund t' rrite
A si rrogtár i joni, ase, ndo i hera,
— Po t' isht' aj nieri i ndershem - si zot pûnet
( 94 )
I rrijshin pshtete, e tue dihate prej viamit,
Qi kishin vû me miredije t' saja,
I vêjshin ligie e gigi; madiè arsye i lypshin
Pse ishte ajo gialle — ata, qi n' vende t' veta
Paten kêne gjuete me mollatarta t' kalbuna...
I huej Shayptari u ritte, edhè, nder shkolla,
Kû i tredhej mendja neper giûhe te hueja,
E kû, mahite me kuklla e rrypa letrash
A trêmbe me gipuj, thopça a bubazhela,
Athén e kombin zête me mohue;
Perse aso kohe, si ti e din, n' ket ohé
Ish' faj me u quejte Shayptár, e marre edhè ishte
Me folun shayp. Mande' aso kohe kishte
Edhè nji frote Shayptaresh te dekun n' shpirt,
Fatzez perhere e t' shtypun krejt kahe mendja:
Do njerz karabullake e kryematare
E ashtû te ploite e t' ploshte e dredhe kuk gafen,
Si kurmagjake te bâm me mish gomarit,
T' cillt, tu' u poshtnue, porsi bubrreca t' nota
E'igind here n'ditë tue shite Athén e fisin,
Zhargas bubrrojshin per nen kâmbe te t' huejvet
E me lurtime e poshtersi te flligta
Kayrshin me u njite m' noo i shkalle te nalte, per
It' cillen
Zoti as natyra ata s' i kishte pré.
N' ket kob, po, fshâte e n' ket mieri giimote
E mjera moi Shaypni, at here, kúr s' parit
Na u thame Shayptarvet e mbare botes s'giytetnueme,
Se i Madhi i jetes, qi vrân e kthiell mbi shekull,
Aj per Shayptare Shaypnín e kishte falun;
Se marre s'isht', as faj, as ishte kore
Me folun shayp: se shayp shkolla do t bâhej
N' ohé t'one; se i huei nder né mund t' rrite
A si rrogtár i joni, ase, ndo i hera,
— Po t' isht' aj nieri i ndershem - si zot pûnet
( 94 )
N' pûne t' vet: por jo ne krye te vendit,
Por jo me sy qi me sundue mbi né:
Këtû Shqyptari vetem do t' sundote
E i hue'i, pa fjalë, do t' shtrohei ligivet t' tija,
A se ndryshe per krahit jashte me u gitun.
Kto fjalë anmiquet t' kombit t' one, a e dietne,
Se nuk u rán per shtat: ishin kêne msue
Me hânger voe t' fergueme ktû n' Shaypní
Te kjo noriklla e hutueme, e nuk u bâhei
Me nif mandej, atje nder vende t' veta,
Kashaten n' shlline; prandej i a nisen
Disi me na shikjue terthuer, a gazin
Herhere né me na vûmun - njifare gazit
Te kea, a di, si ai gazi i neveritun
I rrashtes s' s' dekunit. Por kot; pse ujku
S'trêmei prej shoshet, edhè na s' u muerem
Per dokrra e per kercnime t' tyne. Kokerr
U noêjem, me topuz t' arrsyes ne dorë,
E me at fuqí, qi shêjtet t' drejtat t' ona
Na epshin né, i thyem, edhè prej Zotit
E jona duel; pse soo po ká Shaypní.
Jo, po, ká soo Shaypní e Shaypni te lire,
Shqypní t' pamvarshem e taman zojë n' vedvedi :
Njashtû si e dojshim na e s' e dote anmiku.
Mandej ká sod giûhe shaype. Shayp, po flitet
Sod ne Shaypni nder t' tâna, sa jane, zyret;
E jo veç se nder shkolla msohet shaypja,
Por njerz me thija m' krye me cene po nziten
Me xâne soo shayp, e nâmin — lumt-i goja!
Mësuesët bihude, qi nder kohe t' kalueme
I mueren mêç me msim te giûhvet t' hueja.
E prap - Zotit shyqyr! - i hue'i mbas sodit
Aj tjeter pûne nuk ká me pase n' Shaypni,
Veç se me blé likura ohísh a shkême:
Me shite cubuke, bylbyla dheut, noo i basme
Per brandaveke, noo'i kukull fmijsh e tiera:
( 95 )
Por jo me sy qi me sundue mbi né:
Këtû Shqyptari vetem do t' sundote
E i hue'i, pa fjalë, do t' shtrohei ligivet t' tija,
A se ndryshe per krahit jashte me u gitun.
Kto fjalë anmiquet t' kombit t' one, a e dietne,
Se nuk u rán per shtat: ishin kêne msue
Me hânger voe t' fergueme ktû n' Shaypní
Te kjo noriklla e hutueme, e nuk u bâhei
Me nif mandej, atje nder vende t' veta,
Kashaten n' shlline; prandej i a nisen
Disi me na shikjue terthuer, a gazin
Herhere né me na vûmun - njifare gazit
Te kea, a di, si ai gazi i neveritun
I rrashtes s' s' dekunit. Por kot; pse ujku
S'trêmei prej shoshet, edhè na s' u muerem
Per dokrra e per kercnime t' tyne. Kokerr
U noêjem, me topuz t' arrsyes ne dorë,
E me at fuqí, qi shêjtet t' drejtat t' ona
Na epshin né, i thyem, edhè prej Zotit
E jona duel; pse soo po ká Shaypní.
Jo, po, ká soo Shaypní e Shaypni te lire,
Shqypní t' pamvarshem e taman zojë n' vedvedi :
Njashtû si e dojshim na e s' e dote anmiku.
Mandej ká sod giûhe shaype. Shayp, po flitet
Sod ne Shaypni nder t' tâna, sa jane, zyret;
E jo veç se nder shkolla msohet shaypja,
Por njerz me thija m' krye me cene po nziten
Me xâne soo shayp, e nâmin — lumt-i goja!
Mësuesët bihude, qi nder kohe t' kalueme
I mueren mêç me msim te giûhvet t' hueja.
E prap - Zotit shyqyr! - i hue'i mbas sodit
Aj tjeter pûne nuk ká me pase n' Shaypni,
Veç se me blé likura ohísh a shkême:
Me shite cubuke, bylbyla dheut, noo i basme
Per brandaveke, noo'i kukull fmijsh e tiera:
( 95 )
A se, rrogtár me né, me ngulun huora,
Lakna, noo'i presh neper kopshtije t' ona:
Me bajte kandilat, kúr vorroim noo'i t dekun:
Me fike ndo 'i giri n' kishe: surles me i rá,
Kúr t' i thome na; por jo aj mbas sodit
Me lueite harushe nder né; me ngrete tureckat
Per dash kumone e karrapucakue,
Porsi shuxhimaxhuxhi, m' krye te. votres,
Me mbajte garuzhden mbrende nder vorba t' ona
E t' tane undyren aj me e zjerre per vedi.
Pse do t' a dijsh, se sod koha e ballhutes
Mbaroi n' Shaypni per t' giith, e tash e mbrapa,
Per pose Shayptarit, s' ká me i hece kurrkuej
Kunglli mbi uje; po due me thânë, se kemi
Na soo nji Atme t'lire e te pamvarshme,
Njashtû si dojshim na e s' dote anmiku.
Por shka, se mjaft nuk asht me mkâmbe Shayp-
(nín,
Por se duen rrite, edhè, Shayptaret, qi te bâhen
Të zott me e mbajte Shaypnín. Prandej arrsyeja
E lype, qi, shka a Shayptár i pêndes e i dijes,
T' i a shuguroje Atoheut fuqít e veta
E m'udhe t' a vêje t' lumnís e t' perparimit.
Nii Shtet, qi s' perparon, a i gia e shtime
E jete te gjate nuk ká.
Gajret, prá, Át Pashko,
E si dér soo, me fjale, me msim, me pupul
Ti per Shaypní u mundove, edhè mbas sodit
Orvatu per Shaypní; pse me noime t' Zotit,
E jona ká me dalë — do t' dalë e jona!
( 96 )
Lakna, noo'i presh neper kopshtije t' ona:
Me bajte kandilat, kúr vorroim noo'i t dekun:
Me fike ndo 'i giri n' kishe: surles me i rá,
Kúr t' i thome na; por jo aj mbas sodit
Me lueite harushe nder né; me ngrete tureckat
Per dash kumone e karrapucakue,
Porsi shuxhimaxhuxhi, m' krye te. votres,
Me mbajte garuzhden mbrende nder vorba t' ona
E t' tane undyren aj me e zjerre per vedi.
Pse do t' a dijsh, se sod koha e ballhutes
Mbaroi n' Shaypni per t' giith, e tash e mbrapa,
Per pose Shayptarit, s' ká me i hece kurrkuej
Kunglli mbi uje; po due me thânë, se kemi
Na soo nji Atme t'lire e te pamvarshme,
Njashtû si dojshim na e s' dote anmiku.
Por shka, se mjaft nuk asht me mkâmbe Shayp-
(nín,
Por se duen rrite, edhè, Shayptaret, qi te bâhen
Të zott me e mbajte Shaypnín. Prandej arrsyeja
E lype, qi, shka a Shayptár i pêndes e i dijes,
T' i a shuguroje Atoheut fuqít e veta
E m'udhe t' a vêje t' lumnís e t' perparimit.
Nii Shtet, qi s' perparon, a i gia e shtime
E jete te gjate nuk ká.
Gajret, prá, Át Pashko,
E si dér soo, me fjale, me msim, me pupul
Ti per Shaypní u mundove, edhè mbas sodit
Orvatu per Shaypní; pse me noime t' Zotit,
E jona ká me dalë — do t' dalë e jona!
( 96 )
Pêng nderimi
Luigi Gurakugit
tue i kushtue librin „Pika Voeset"
1909.
kandshem a e plot shije
Nia' i lét zhumhúr, qi gurra
Ep tue gurgllue per hije
E neper rrâje e curra,
Ka' e argjante lugieve ulet
E puthe permallshim lulet,
Qi si n' pasqyre - rrijn m'âme t' asaj tu u kgyre.
Asht edhe i bute e i kandshem
Nia' i âmëli fllad eret,
Qi ka' i qetët e i erandshem
Fryn neper ag prenoveret;
Me lande shkon tue zhablluemun
Ase me gií t' rituemun
Prei voeses s' qielles - te ndonji drandofilles.
Mâ e amel, por, a fjala
E njaj miqsís s' vertete,
( 97 )
Luigi Gurakugit
tue i kushtue librin „Pika Voeset"
1909.
kandshem a e plot shije
Nia' i lét zhumhúr, qi gurra
Ep tue gurgllue per hije
E neper rrâje e curra,
Ka' e argjante lugieve ulet
E puthe permallshim lulet,
Qi si n' pasqyre - rrijn m'âme t' asaj tu u kgyre.
Asht edhe i bute e i kandshem
Nia' i âmëli fllad eret,
Qi ka' i qetët e i erandshem
Fryn neper ag prenoveret;
Me lande shkon tue zhablluemun
Ase me gií t' rituemun
Prei voeses s' qielles - te ndonji drandofilles.
Mâ e amel, por, a fjala
E njaj miqsís s' vertete,
( 97 )
Qi, kúr t' a marre vala
E pellgut t' zí t' ksai jete,
Tue na ngushtue nder gjire
E noiejm, e qi fatmire
Zêmrat na i kalle - me nji shpnesë te gialle.
Po, o Gurakuq, per mue
E larta fjala e jote,
Qi me Vargnim (1) m' ké que,
Kúr zêmra 'i here m' ankote,
Per mue kje ajò pêng beset
E kje per mue hýll shpreset,
Qi shpirtin m' shnoriti. — zêmren m' a flladiti.
Oh! po: ajo fjale ngushllimit
N' zêmer njashtû m' ká ardhe
Si voesa prej agimit,
Qi bien m' nji lil te bardhe ;
E atbote, si kahe prendvera
Bijn viollca e lule tjera,
Njashtû mendimet - paten n' mue burrimet.
Po, atbotë per Atme e Fé,
Per pûne te hijshme e t' mbara
Zêmra mâ fort m' u zé;
E mâ fort se perpara
Me shpírt un Zânes i u trova,
Edhe njat burre kendova,
Qi n' flake t' barotit - mbet per toke t' Kastriotit.
Prá, i drejte ne kjofte se moti
Krejt zân s'm' a qet n' harrese
Fjalës s'ate, (e cilla m' ploti
Zêmren me t'âmel shpnesë,
(1). „Vargënimi ne Gjühe Shoupe", veper e L. Gurakuqit, qi e
botoi ne Napull 1906 nen pseudonimin L. Gruda e qi i a kushtoi A.
Fishtes. — Oroe e botuesvet.
( 98 )
E pellgut t' zí t' ksai jete,
Tue na ngushtue nder gjire
E noiejm, e qi fatmire
Zêmrat na i kalle - me nji shpnesë te gialle.
Po, o Gurakuq, per mue
E larta fjala e jote,
Qi me Vargnim (1) m' ké que,
Kúr zêmra 'i here m' ankote,
Per mue kje ajò pêng beset
E kje per mue hýll shpreset,
Qi shpirtin m' shnoriti. — zêmren m' a flladiti.
Oh! po: ajo fjale ngushllimit
N' zêmer njashtû m' ká ardhe
Si voesa prej agimit,
Qi bien m' nji lil te bardhe ;
E atbote, si kahe prendvera
Bijn viollca e lule tjera,
Njashtû mendimet - paten n' mue burrimet.
Po, atbotë per Atme e Fé,
Per pûne te hijshme e t' mbara
Zêmra mâ fort m' u zé;
E mâ fort se perpara
Me shpírt un Zânes i u trova,
Edhe njat burre kendova,
Qi n' flake t' barotit - mbet per toke t' Kastriotit.
Prá, i drejte ne kjofte se moti
Krejt zân s'm' a qet n' harrese
Fjalës s'ate, (e cilla m' ploti
Zêmren me t'âmel shpnesë,
(1). „Vargënimi ne Gjühe Shoupe", veper e L. Gurakuqit, qi e
botoi ne Napull 1906 nen pseudonimin L. Gruda e qi i a kushtoi A.
Fishtes. — Oroe e botuesvet.
( 98 )
Se 'i kohe dikúr mâ e bardhë
Shaypnís ká per t' i arohe),
Un me evari - per ndere, po, do t' i a di.
Prandei, per pêng miqsijet
Kam dá me t'i kushtue
Kto ushtrime poezijet,
Qi ti, (due me shpnesue),
N' kurrsend s' ké per t'i bâ,
Sado qi s' duhen giâ:
Pse m'to pá dá — mue mik ti ké me m' pá.
( 99 )
Shaypnís ká per t' i arohe),
Un me evari - per ndere, po, do t' i a di.
Prandei, per pêng miqsijet
Kam dá me t'i kushtue
Kto ushtrime poezijet,
Qi ti, (due me shpnesue),
N' kurrsend s' ké per t'i bâ,
Sado qi s' duhen giâ:
Pse m'to pá dá — mue mik ti ké me m' pá.
( 99 )
„In hoc signo vinces."
ue zbardhun mosha e Ohetepêsët e jona
Atje prej shtojesh t' Anadollit t' plleshem
* Hânza pergiakshim nise mbi Europe t'kukzo-
Ishte zot-madhi i Turquet, ai ne krye
Thet.
Të mâ s'rrebtes ushtrí se jetes s' atëhershme
Uinat e njelmta dilte t' Helespontit,
Edhe betohei n' mní të vet mizore,
Se shpirti trupit s' do t' i dahei para
Se hânzen t' ngrifte mbi Sh' Sofí t' Bizantit
E n' Sh' Pjeter t' Romes tagií t' i vête kalit.
E pse aj burre dokrrash e pallavrash s'ishte,
Perpara tij rán frone e rán therore;
U rroposen mbretní e u shkimen fise,
E as bár, mâ s'bijti andej ka' i shkeli kâmba.
Greku, Bullgari hûmben, hûmbi Serbi,
- Humbi, po, Serbi, madhështija e t' cillit,
Qatje te e vona boten mbare në zí
Do t' a pshtiellte. — T' felgruemun drojet, shuejten
Zânin mbretent e Europës. Zâmaret eshten,
Eshti edhè kânga e nji mjerí e shemtueme,
I rá mbare Oheut.
( 100 )
ue zbardhun mosha e Ohetepêsët e jona
Atje prej shtojesh t' Anadollit t' plleshem
* Hânza pergiakshim nise mbi Europe t'kukzo-
Ishte zot-madhi i Turquet, ai ne krye
Thet.
Të mâ s'rrebtes ushtrí se jetes s' atëhershme
Uinat e njelmta dilte t' Helespontit,
Edhe betohei n' mní të vet mizore,
Se shpirti trupit s' do t' i dahei para
Se hânzen t' ngrifte mbi Sh' Sofí t' Bizantit
E n' Sh' Pjeter t' Romes tagií t' i vête kalit.
E pse aj burre dokrrash e pallavrash s'ishte,
Perpara tij rán frone e rán therore;
U rroposen mbretní e u shkimen fise,
E as bár, mâ s'bijti andej ka' i shkeli kâmba.
Greku, Bullgari hûmben, hûmbi Serbi,
- Humbi, po, Serbi, madhështija e t' cillit,
Qatje te e vona boten mbare në zí
Do t' a pshtiellte. — T' felgruemun drojet, shuejten
Zânin mbretent e Europës. Zâmaret eshten,
Eshti edhè kânga e nji mjerí e shemtueme,
I rá mbare Oheut.
( 100 )
Kúr, ge, mbi kep te Kruejes
Titanike po del nii hije burri,
Vetllat ngerthye, si dý hulli rrufeje,
Me do sy zjami e i mjekerr t' thijte, e cilla
Shilungë giate nofllash i derdhei, si ajo njegulla
Rreth njai curri t' thepisun. M' krye trishtueshim
Flake i shkelqán tarogza brynatake,
Qi, tmershim ka' i vezllon nen rreze t' diellit,
Komete zharitse dán nder sy t' anmikut.
Aj asht fatosi i niemun Giergi Kastriota,
I Madhi Gjergi Kastriota Skanderbegu,
Qi, pre' atij kepi, si nji shaype mali
Kundron kahe forca e barbarsís lindore
Shkon tue rremye mbretní e fise e popui,
E giithshka t' mbare perftue kisht' mênoja e nierit :
Si rribe Verit, qi rêt i fshin prej giellit
E e lên token me u thá. Eohè tue pamun
Se anmiku i rrebte i giytetnís nierzore
Po nise per s' afermi Shaypnís t' kercnohei
E se prej nierit s' kisht' pse ndime me pritun,
Con sột kah giella, e zêmra giak tư i shkue,
«O Zot! - gerthet, — o Zot i Madhi i Ushtrivet!
E po a njimend se mâ s' do t' két Shaypnija
Nji vend kû me t' u lute?... e se grát t' ona
Djepat n' Azí mbas sodit do t' perkundin?...
E se Shqyptari token do te punoje
Vec per me kndellun n' mish gocat gerkeze;
Qi nji Tirani t' i sherbejn mâ kandshim?
Oh! pse i a mrim ksaje dite, e s' ká shperthye
Toka q' me kohe, me na perpi per s'gialli !
Ti, o Zot i Madh i Ushtrivet, ti prej giellet
Zêmer e force m' dergo, qi ktij Tartari
Barbar un t'i a diftoi, se Shqyptarija
S' merret pá giak, e se per Fé e Atohé
Din t' dese Shayptari». Permbi flatra
Të bardha t' Fés kjo lute u çue kahe qiella
( 101 )
Titanike po del nii hije burri,
Vetllat ngerthye, si dý hulli rrufeje,
Me do sy zjami e i mjekerr t' thijte, e cilla
Shilungë giate nofllash i derdhei, si ajo njegulla
Rreth njai curri t' thepisun. M' krye trishtueshim
Flake i shkelqán tarogza brynatake,
Qi, tmershim ka' i vezllon nen rreze t' diellit,
Komete zharitse dán nder sy t' anmikut.
Aj asht fatosi i niemun Giergi Kastriota,
I Madhi Gjergi Kastriota Skanderbegu,
Qi, pre' atij kepi, si nji shaype mali
Kundron kahe forca e barbarsís lindore
Shkon tue rremye mbretní e fise e popui,
E giithshka t' mbare perftue kisht' mênoja e nierit :
Si rribe Verit, qi rêt i fshin prej giellit
E e lên token me u thá. Eohè tue pamun
Se anmiku i rrebte i giytetnís nierzore
Po nise per s' afermi Shaypnís t' kercnohei
E se prej nierit s' kisht' pse ndime me pritun,
Con sột kah giella, e zêmra giak tư i shkue,
«O Zot! - gerthet, — o Zot i Madhi i Ushtrivet!
E po a njimend se mâ s' do t' két Shaypnija
Nji vend kû me t' u lute?... e se grát t' ona
Djepat n' Azí mbas sodit do t' perkundin?...
E se Shqyptari token do te punoje
Vec per me kndellun n' mish gocat gerkeze;
Qi nji Tirani t' i sherbejn mâ kandshim?
Oh! pse i a mrim ksaje dite, e s' ká shperthye
Toka q' me kohe, me na perpi per s'gialli !
Ti, o Zot i Madh i Ushtrivet, ti prej giellet
Zêmer e force m' dergo, qi ktij Tartari
Barbar un t'i a diftoi, se Shqyptarija
S' merret pá giak, e se per Fé e Atohé
Din t' dese Shayptari». Permbi flatra
Të bardha t' Fés kjo lute u çue kahe qiella
( 101 )
E i shkoi n' vesh Perendís e e preku n' zêmer.
1 Amshuemi, atëhera, prej visarit t giellvet
Zierre nji pelhurë te njyme «kuq e zi»,
Qi Êngjujt vetë n' Parríz êndun e kishin:
E mbasi e puthe i Lumi e vên ne báll,
Nji Kerubini t' lét i urohnon tư i thânun,
« Na, e ket Flamur Skanderbegut çoja
Atje poshtë n' Krue, e thuei' prej ane s'ême,
Se dér sa t' rrije tok fisi i Shayptarit
Nen hije t' ktij emblemi t' êm t' bekuem,
Zot m' vedi e i lír gjithmone ai ká me kênun ».
Kshtû tha i Amshuemi; e ai Kerubini i giellvet
Palosun m' parsme Flamrin e Shaypnís,
Hape flatrat e prarueme, e poshte Empirit
Zhgiete nper nji rreze Orite dirgiet n' Krue.
Kû Skanderbegut n' dore Ohantin e Zofit
Flamurin e Shaypnís - i a, nep e kshillin
E t'Lumit i a difton: se si Shgyptari
Zot m' vedi e i lir gjithmone do t' mund gindroje.
Si ai nieri, qi trishtue njaj anorre s' kege,
Kúr giûmi i del, me vedi zên e gzohet,
Se n'hije e jo i njimenote i u tfaq rreziku:
Kshtû Skanderbegu nise me u gzue me vedi,
Si Lajmi i giellvet n' dorë i a oha Flamurin
E i tha se per nen hije t' tij Shgypnija
E lír e zoje m' vetvedi p'rhere do t' jitte.
Eohe armatiset. Burri i Oheut krejt m' hekur.
Nieshe pallen n'ijet - pallen t'rrebte, mizore,
E m' patershane, me pafta arenzit t' mathne,
Niet Flamrin kuq e zí, qi vete i Amshuemi
E kishte puthe, edhè mbi shpinë të kalit,
Qi, fre turîit, njuhatte ere te giakut,
Hidhet porsi duhí e rrebte. Prei millit
E zierre pallen mizore, e dreite kahe giella
Heshten e ngrefë. Nii fllad i lét, i amel #
Flladi i Dashtnís - po e zhorivillon Flamurin.
( 102 )
1 Amshuemi, atëhera, prej visarit t giellvet
Zierre nji pelhurë te njyme «kuq e zi»,
Qi Êngjujt vetë n' Parríz êndun e kishin:
E mbasi e puthe i Lumi e vên ne báll,
Nji Kerubini t' lét i urohnon tư i thânun,
« Na, e ket Flamur Skanderbegut çoja
Atje poshtë n' Krue, e thuei' prej ane s'ême,
Se dér sa t' rrije tok fisi i Shayptarit
Nen hije t' ktij emblemi t' êm t' bekuem,
Zot m' vedi e i lír gjithmone ai ká me kênun ».
Kshtû tha i Amshuemi; e ai Kerubini i giellvet
Palosun m' parsme Flamrin e Shaypnís,
Hape flatrat e prarueme, e poshte Empirit
Zhgiete nper nji rreze Orite dirgiet n' Krue.
Kû Skanderbegut n' dore Ohantin e Zofit
Flamurin e Shaypnís - i a, nep e kshillin
E t'Lumit i a difton: se si Shgyptari
Zot m' vedi e i lir gjithmone do t' mund gindroje.
Si ai nieri, qi trishtue njaj anorre s' kege,
Kúr giûmi i del, me vedi zên e gzohet,
Se n'hije e jo i njimenote i u tfaq rreziku:
Kshtû Skanderbegu nise me u gzue me vedi,
Si Lajmi i giellvet n' dorë i a oha Flamurin
E i tha se per nen hije t' tij Shgypnija
E lír e zoje m' vetvedi p'rhere do t' jitte.
Eohe armatiset. Burri i Oheut krejt m' hekur.
Nieshe pallen n'ijet - pallen t'rrebte, mizore,
E m' patershane, me pafta arenzit t' mathne,
Niet Flamrin kuq e zí, qi vete i Amshuemi
E kishte puthe, edhè mbi shpinë të kalit,
Qi, fre turîit, njuhatte ere te giakut,
Hidhet porsi duhí e rrebte. Prei millit
E zierre pallen mizore, e dreite kahe giella
Heshten e ngrefë. Nii fllad i lét, i amel #
Flladi i Dashtnís - po e zhorivillon Flamurin.
( 102 )
- Flamurin e Atoheut t'êm - qi tue gufue
Maghnueshim neper ajr te lír t' Shaypnís,
Nise me u valvite si fleta e Kerubinit,
Si njaj skundilli i petkut t' Perendís,
Qi, mire gendise me hâna, hyi e diella,
Prej krahvet t' ameshuem e t' gjithpushtetshem
I mvaret poshte neper hapsí t' Empirit,
Kahe, pshtete m' stuhí e m' flatra t' ribes s'Murranit
Sheston boshtin e moknes s' rrukullís.
E ashtû n' at duke te rrebte e t' perfrigueshme
Me i zâ, si tue ulrue, prej kepit t' Kruejes
Po u thrret Shqyptarvet t' vet e u thote « Ktû burra,
Ktû eni, o t' bijt e Malevet! Shaypnija
Gjindet n' rrezik!» N' at bulurime ushtuene
Malet e fushat e Shaypnis kreshnike,
Edhe nji ete e vogel homeridash,
- Burrash si motit veç qi i bâte nâna
Per rreth tij mblidhen, e nen hije t Flamurit
Nji bé te madhe e bain e lidhin besen,
Se 'i pllâme toket t' Atoheut s'i a Ishon Tartarit,
Po s' e lán para me giak t' tij t' perdhosun.
T'forcuem me at bé, t'forcuem me shêitni tagresh
E shprese m' Zotin tue mbajte e m' krah te vetin,
Me Flamur kuq e zi zhoreohun perpara,
Poshte errmorevet t' malevet t' thepisuna
Si reshme boret prej ndo 'i kulmit t' rryeshem,
Rrâjn fulikare permbi rradhe t Turquet;
Te cillt, prej s' largut tue u a pamun hovin,
Thone se kulshedra me drangoi po u turret.
Edhe mnershim nise lufta titanike.
Kahe t' ightat shpata, kahe giakbâset heshta
Çeken nder shkndija me ringllime t' trishtueshme,
E bumbulloin henike edhe gopedra,
E vrrasin kegas te varruemët per ohé.
Kaq nji zhurme, nji rropame e 'i vigme e kobshme
Cohet per ajr te terratuemun plühnit,
( 103 )
Maghnueshim neper ajr te lír t' Shaypnís,
Nise me u valvite si fleta e Kerubinit,
Si njaj skundilli i petkut t' Perendís,
Qi, mire gendise me hâna, hyi e diella,
Prej krahvet t' ameshuem e t' gjithpushtetshem
I mvaret poshte neper hapsí t' Empirit,
Kahe, pshtete m' stuhí e m' flatra t' ribes s'Murranit
Sheston boshtin e moknes s' rrukullís.
E ashtû n' at duke te rrebte e t' perfrigueshme
Me i zâ, si tue ulrue, prej kepit t' Kruejes
Po u thrret Shqyptarvet t' vet e u thote « Ktû burra,
Ktû eni, o t' bijt e Malevet! Shaypnija
Gjindet n' rrezik!» N' at bulurime ushtuene
Malet e fushat e Shaypnis kreshnike,
Edhe nji ete e vogel homeridash,
- Burrash si motit veç qi i bâte nâna
Per rreth tij mblidhen, e nen hije t Flamurit
Nji bé te madhe e bain e lidhin besen,
Se 'i pllâme toket t' Atoheut s'i a Ishon Tartarit,
Po s' e lán para me giak t' tij t' perdhosun.
T'forcuem me at bé, t'forcuem me shêitni tagresh
E shprese m' Zotin tue mbajte e m' krah te vetin,
Me Flamur kuq e zi zhoreohun perpara,
Poshte errmorevet t' malevet t' thepisuna
Si reshme boret prej ndo 'i kulmit t' rryeshem,
Rrâjn fulikare permbi rradhe t Turquet;
Te cillt, prej s' largut tue u a pamun hovin,
Thone se kulshedra me drangoi po u turret.
Edhe mnershim nise lufta titanike.
Kahe t' ightat shpata, kahe giakbâset heshta
Çeken nder shkndija me ringllime t' trishtueshme,
E bumbulloin henike edhe gopedra,
E vrrasin kegas te varruemët per ohé.
Kaq nji zhurme, nji rropame e 'i vigme e kobshme
Cohet per ajr te terratuemun plühnit,
( 103 )
Qi rreth e rrotull t' tâne dridhet Balkani.
Shkon giaku rrkaje. Te tâne fusha e giâne e Dibres
Me kurma t' zeshket barbarish a mblue. Hidhet,
Hingllon, trûmhaset kali i Skanderbegut
Kahe thundra e mbathne kthellte i hûmbe në dhé
Te ritun m' gjak t' barbarit. M'Ohâmbe brén buzen,
Athere zot- madhi i Turquet e pendohet
Qi i rá kurr n' mend t' mesje Shaypnín mizore.
E shef, po, vete gjakbasi, se rob s' bâhet
Aj dhé, kû Flamri kuq e zi valvitet.
( 104 )
Shkon giaku rrkaje. Te tâne fusha e giâne e Dibres
Me kurma t' zeshket barbarish a mblue. Hidhet,
Hingllon, trûmhaset kali i Skanderbegut
Kahe thundra e mbathne kthellte i hûmbe në dhé
Te ritun m' gjak t' barbarit. M'Ohâmbe brén buzen,
Athere zot- madhi i Turquet e pendohet
Qi i rá kurr n' mend t' mesje Shaypnín mizore.
E shef, po, vete gjakbasi, se rob s' bâhet
Aj dhé, kû Flamri kuq e zi valvitet.
( 104 )
Hymni i Flamurit Kombtár.
orsi fleta e Êjllit t' Zotit
Po rreh Flamuri i Shaypnis,
Edhè thrret t'bijt e Kastriotit
Me u mbledhe tok nder çete t' ushtrís.
Bini, Toske, ju, bini Gegë!
Si dý rrfé, gi shkoin tue djege !
Bini, Lekë! bini, Malcorë!
Trima, mbrende! me dorë! me dorë !
Per mbas Flamurit t' vet Shayptari,
Kúr rroke armët por t' dreita t' veta,
Atje lufta ndezet zhari,
Atje anmiku vêhet m' t' leta.
Bini, Toske! etj.
Mbi njat Flamur Perendija
Me dore t' vet Aj e ka shkrue:
«Per Shayptare do t'jét Shaypnija:
Kush u a preke, aj kjoftë mallkue!»
Bini, Toske! etj.
Shka? a thue 'imend se at toke t' bekueme,
Qi vete. Zoti na ká ohânun,
( 105 )
8
orsi fleta e Êjllit t' Zotit
Po rreh Flamuri i Shaypnis,
Edhè thrret t'bijt e Kastriotit
Me u mbledhe tok nder çete t' ushtrís.
Bini, Toske, ju, bini Gegë!
Si dý rrfé, gi shkoin tue djege !
Bini, Lekë! bini, Malcorë!
Trima, mbrende! me dorë! me dorë !
Per mbas Flamurit t' vet Shayptari,
Kúr rroke armët por t' dreita t' veta,
Atje lufta ndezet zhari,
Atje anmiku vêhet m' t' leta.
Bini, Toske! etj.
Mbi njat Flamur Perendija
Me dore t' vet Aj e ka shkrue:
«Per Shayptare do t'jét Shaypnija:
Kush u a preke, aj kjoftë mallkue!»
Bini, Toske! etj.
Shka? a thue 'imend se at toke t' bekueme,
Qi vete. Zoti na ká ohânun,
( 105 )
8
Soo me e shkele kamba e poshtnueme
E nji t'huej't na kem' mi a lânun?
Bini, Toske! eti.
Ah! jo, kurr. Njiqind here para
Kem' me u shkri me grá, me fmí :
Kem' me mbete kortare nder ara,
Se me shkele lâme t' huein n' Shaypní.
Bini, Toske! etj.
M' kâmbe, Sokola te Shaypnís!
Flamri i jone, ge, n'air po shtiellet
Si pol veshet t' Perendís,
Kahe na bân hije prej giellet.
Bini, Toske ! etj.
Ma mire deke me u shue nen hije
T' Flamrit t' one ne fushe t' meidanit,
Se me rnue nji jete robnije
Per nen sukuj t' hueje t' Balkanit.
Bini, Toske! etj.
Armët e besen na i njef bota ;
Trima ne zâ kem' pasun t' Parët,
Luften né na e msoi Kastriota:
Kê, thue, frige do t' kén Shayptarët?!
Bini, Toske ! etj.
Urra! dielm, eh u u dhashte, e mbara!
Soo a kurr, me deke p'r Atohé!
Flamri jone, qe, u nis perpara:
Noimo, Zot, per Atme e Fé !
Bini, Toske! eti.
( 106 )
E nji t'huej't na kem' mi a lânun?
Bini, Toske! eti.
Ah! jo, kurr. Njiqind here para
Kem' me u shkri me grá, me fmí :
Kem' me mbete kortare nder ara,
Se me shkele lâme t' huein n' Shaypní.
Bini, Toske! etj.
M' kâmbe, Sokola te Shaypnís!
Flamri i jone, ge, n'air po shtiellet
Si pol veshet t' Perendís,
Kahe na bân hije prej giellet.
Bini, Toske ! etj.
Ma mire deke me u shue nen hije
T' Flamrit t' one ne fushe t' meidanit,
Se me rnue nji jete robnije
Per nen sukuj t' hueje t' Balkanit.
Bini, Toske! etj.
Armët e besen na i njef bota ;
Trima ne zâ kem' pasun t' Parët,
Luften né na e msoi Kastriota:
Kê, thue, frige do t' kén Shayptarët?!
Bini, Toske ! etj.
Urra! dielm, eh u u dhashte, e mbara!
Soo a kurr, me deke p'r Atohé!
Flamri jone, qe, u nis perpara:
Noimo, Zot, per Atme e Fé !
Bini, Toske! eti.
( 106 )
28 Nanduer 1913.
Oj Zâne t' këndoim... t' vaitojm, deshta me thânun;
Pse sod dite kânget s'âsht per mue e tye.
Ç' gezim kjo dite né mundet me na ohânun,
Kúr, qe, mbas nji motmoti q'i u pelqye
Europes Shayptarin zot n' shpí t' vet me e lânun
E kuei, pose Hyut, m' ket jete mos me i sherbye,
Shgyptari i Cam prap me vedvedi giindet
E shka â mâ zí, prej vedit edhè s' bindet ?...
E kü kjo püne kisht' noolle, pose se n' Shaypní,
Qi 'i popull, s' parit dalun prej robnimit,
Per nji motmot te rrije aj n' anarkí
E t' bâhet pralla e gazi i rruzullimit,
Ke i zoti s' âsht aj soo mu vũ m' hullí,
Edhè me u thâne anmique e t' tâne njerzimit:
«Un ktû sundoi! M' ket shkam mue m' vûni Zoti,
E knoej nuk luel, pá u shuemun stina e moti!»
Ah! t' mieret na, t' mierët! E soo, me'i pece të kuge
E me 'i orrl, duem qi Shayptarija e mjera
T' dalë vedit n' drite, si vedit ile n' bubuge
Nii drandofille e njome, kúr kthen prenovera...
( 107 )
Oj Zâne t' këndoim... t' vaitojm, deshta me thânun;
Pse sod dite kânget s'âsht per mue e tye.
Ç' gezim kjo dite né mundet me na ohânun,
Kúr, qe, mbas nji motmoti q'i u pelqye
Europes Shayptarin zot n' shpí t' vet me e lânun
E kuei, pose Hyut, m' ket jete mos me i sherbye,
Shgyptari i Cam prap me vedvedi giindet
E shka â mâ zí, prej vedit edhè s' bindet ?...
E kü kjo püne kisht' noolle, pose se n' Shaypní,
Qi 'i popull, s' parit dalun prej robnimit,
Per nji motmot te rrije aj n' anarkí
E t' bâhet pralla e gazi i rruzullimit,
Ke i zoti s' âsht aj soo mu vũ m' hullí,
Edhè me u thâne anmique e t' tâne njerzimit:
«Un ktû sundoi! M' ket shkam mue m' vûni Zoti,
E knoej nuk luel, pá u shuemun stina e moti!»
Ah! t' mieret na, t' mierët! E soo, me'i pece të kuge
E me 'i orrl, duem qi Shayptarija e mjera
T' dalë vedit n' drite, si vedit ile n' bubuge
Nii drandofille e njome, kúr kthen prenovera...
( 107 )
Jo, io, Shgyptare! por bânje flamrin duge
E zhytnje n' Dri, t' mos t' a zhvilloje kurr cra.
Flamrin kombtár nuk ká shka bân nder né,
Po kje se dashtuni nuk kem' p'r Atohé!
E, drue, dashtni p'r Atohé nuk ká Shayptari ;
Me giase, s' çán kryet Shayptari per kómb t' vet,
As per njat giûhe te âmel qi i la i Pari,
As pse Shaypnija n' vedi u bâ sod shtet;
Pse e shof se ves atie, kû highlion ari
Pá frême e tue dihatun vrap aj nget:
Si Krishtin shiti Juda Iskarjote,
Drue, Atoheu nder né po shitet p'r'i zallote...
A thue mos fola keq?... Po lypi t' falun;
Perse ktû vete me fye nuk oue kurrkendin,
E pse âsht mire fjalen n' zêmer t' frût m' e noalun.
Por njaj, qi te liruem me e pase s'do vendin,
A prej se s' mudet vete m' shkam t'nalte me dalun,
A prej se tjervet s' don m'u a Ishuemun rendin,
A thue ai s'âsht Jude? Po, kâmbe e krye Iskarjota !
E prá, ksi nipash ká 'Ohè shum Kastrjota...
E po p'r ata, qi, zyre e ndere harrue,
Qi, marre e turp kahere flakrue mbas shpinet,
M' visár t' Atoheut me t' hueje shkojn tue tregue
(Rush not mbas Frankut rêjte, kush mbas Sterli-
net,
Kush pse Dinari teper i âsht lakmue),
E Athén prej s' huejësh me e gitun duen bashti-
Inet,
Thue edhè per ta ndokuej do t'i hije çuda,
Kúr thâm, se nuk jane tjeter, veç se Juda?...
Po, Juda jane, e giinde jane trathtare,
Porsi njatà, qi n'
mend prej s' huejesh mahitun,
Varzat e djelmt, — e para uzaje Shgyptare -,
Me noiesí t' hueja n' shkolle i coin me i rritun,
Tue lâne mbas doret t' âmlen giûhe amtare,
( 108 )
E zhytnje n' Dri, t' mos t' a zhvilloje kurr cra.
Flamrin kombtár nuk ká shka bân nder né,
Po kje se dashtuni nuk kem' p'r Atohé!
E, drue, dashtni p'r Atohé nuk ká Shayptari ;
Me giase, s' çán kryet Shayptari per kómb t' vet,
As per njat giûhe te âmel qi i la i Pari,
As pse Shaypnija n' vedi u bâ sod shtet;
Pse e shof se ves atie, kû highlion ari
Pá frême e tue dihatun vrap aj nget:
Si Krishtin shiti Juda Iskarjote,
Drue, Atoheu nder né po shitet p'r'i zallote...
A thue mos fola keq?... Po lypi t' falun;
Perse ktû vete me fye nuk oue kurrkendin,
E pse âsht mire fjalen n' zêmer t' frût m' e noalun.
Por njaj, qi te liruem me e pase s'do vendin,
A prej se s' mudet vete m' shkam t'nalte me dalun,
A prej se tjervet s' don m'u a Ishuemun rendin,
A thue ai s'âsht Jude? Po, kâmbe e krye Iskarjota !
E prá, ksi nipash ká 'Ohè shum Kastrjota...
E po p'r ata, qi, zyre e ndere harrue,
Qi, marre e turp kahere flakrue mbas shpinet,
M' visár t' Atoheut me t' hueje shkojn tue tregue
(Rush not mbas Frankut rêjte, kush mbas Sterli-
net,
Kush pse Dinari teper i âsht lakmue),
E Athén prej s' huejësh me e gitun duen bashti-
Inet,
Thue edhè per ta ndokuej do t'i hije çuda,
Kúr thâm, se nuk jane tjeter, veç se Juda?...
Po, Juda jane, e giinde jane trathtare,
Porsi njatà, qi n'
mend prej s' huejesh mahitun,
Varzat e djelmt, — e para uzaje Shgyptare -,
Me noiesí t' hueja n' shkolle i coin me i rritun,
Tue lâne mbas doret t' âmlen giûhe amtare,
( 108 )
Pá t' cillen kombi s' mundet n' Orite me u gitun;
E me cakrrija, t' mbetna shkret mbas tregut,
E lâne me u rêjte nipnín e Skanderbegut.
0 Skanderbeg Kastrjota! O rrfé mizore!
Serbjani i mnishem, po, ke votra pshtetun,
Nipavet t' vet u flet m' lahute zâtore,
Sa force e anmikut pit nen shpate t' ká mbetun:
Por nipat t'ue n' Shaypni sod nder msojtore,
(Kû giûha shqype hin si fmij i gieten...)
As êmni nooshta, nuk e dijn si t' quhet;
Pse tjere fatosa at me zâne u duhet.
Veç po; njat êmen t' and t' bekuem, t' mahnueshem,
Si t'hueje, si nipa t'ue, dijm me t' a quejtun,
Kúr noonji lash dobijet fort t' ngatrrueshem
Me tê duem me zhgatrrue, e kúr me vuejtun
Duem ndonji kundershtim, gi n' vend t' naltueshem
S' na lên m' u kape mbas shirit t' one te pruejtun:
Nen êmen t'ano, po, t' gjith at here na strukna,
Kúr athetare n's t' kombit duem gi t' dukna.
Ah! io; kânge gzimit soo, moi Zâne, nuk due!
Sod un due qi kahe fjalët e mija t' dalin,
Si rkaje Vulkanit, t'shkojn tue gurgullue:
T' shkojn fue therun, si thika, qi thér djalin
E vetun âmel m'prêhen t' nânes pushue:
T' bumbulloin, po, si rieja, qi trande malin;
Pse teper keg Shaypnija e ngrate ká ngelun,
Teper pá ndere pse nâmi i saj âsht shkelun.
Oh váj! Oh kob! Oh marre e turp per nè!
Sod sheklli mbarë prír synin prej Shayptarvet,
Me pá si perkuidesna per Atohé,
E si u dishmojm me pûne na kundershtarvet
Se jemi t' zott me u lidhe me bese e fé
Edhè vete me sundue vendin e t' Parvet:
E na, harû e si polipa deti,
Veç hapim sýt me shkye noo 'i send per veti!...
( 109 )
E me cakrrija, t' mbetna shkret mbas tregut,
E lâne me u rêjte nipnín e Skanderbegut.
0 Skanderbeg Kastrjota! O rrfé mizore!
Serbjani i mnishem, po, ke votra pshtetun,
Nipavet t' vet u flet m' lahute zâtore,
Sa force e anmikut pit nen shpate t' ká mbetun:
Por nipat t'ue n' Shaypni sod nder msojtore,
(Kû giûha shqype hin si fmij i gieten...)
As êmni nooshta, nuk e dijn si t' quhet;
Pse tjere fatosa at me zâne u duhet.
Veç po; njat êmen t' and t' bekuem, t' mahnueshem,
Si t'hueje, si nipa t'ue, dijm me t' a quejtun,
Kúr noonji lash dobijet fort t' ngatrrueshem
Me tê duem me zhgatrrue, e kúr me vuejtun
Duem ndonji kundershtim, gi n' vend t' naltueshem
S' na lên m' u kape mbas shirit t' one te pruejtun:
Nen êmen t'ano, po, t' gjith at here na strukna,
Kúr athetare n's t' kombit duem gi t' dukna.
Ah! io; kânge gzimit soo, moi Zâne, nuk due!
Sod un due qi kahe fjalët e mija t' dalin,
Si rkaje Vulkanit, t'shkojn tue gurgullue:
T' shkojn fue therun, si thika, qi thér djalin
E vetun âmel m'prêhen t' nânes pushue:
T' bumbulloin, po, si rieja, qi trande malin;
Pse teper keg Shaypnija e ngrate ká ngelun,
Teper pá ndere pse nâmi i saj âsht shkelun.
Oh váj! Oh kob! Oh marre e turp per nè!
Sod sheklli mbarë prír synin prej Shayptarvet,
Me pá si perkuidesna per Atohé,
E si u dishmojm me pûne na kundershtarvet
Se jemi t' zott me u lidhe me bese e fé
Edhè vete me sundue vendin e t' Parvet:
E na, harû e si polipa deti,
Veç hapim sýt me shkye noo 'i send per veti!...
( 109 )
Shayptarë! Shayptarë! Noigioni, pashi Zotin!
Pá jú kurr s' mundet n'orite me dale Shaypnija:
A thue, prá, n'terr po e lini m' e shkue motin,
Tash qi u dergoi t' bardhe fatin Perendija
Flamur me ngrefun n'vedi? e Gjergi Kastriotin
E t' Parët, a thue, kshtû do t' korisë nipnija,
Ke shoq me shoq enè s' kem' rá na n' fije?
Ke vême dobín perpara çoo Shaypnije?
Ah! io, Shgyptar®, jo; mos e Ishoni doret
Shaypnín e mier®, — ket Atme t'uei t' bekueme!
E cilla soo, pervûjte si vashe kunoret,
S' parit po hin nder fise t' giytetnueme.
A thue pse teper t' ngushta i ká terthoret
M' e lâne me dnesë prap nen kâmbë t' huei t' posht-
Inueme?
Mã e vogel se Rusija pat kênë Sparta,
Por nâmi i sai a shkrue me shkrola t' arta.
Ah! ktû, Shayptar®, po, ktû; e m'vorr t' Kastrjotit
Per rreth Flamurit t' one t' giith t' bâhna 'i vlá,
Edhè t' apim shoshojt besen e Zotit
Se per Atohé na kem' m' u orvatë pá dá,
Tue shkri per tê te gjitha ditt e motit :
Se para t' gjith ne vorr na kem' me u kjá,
Se e lâme Shaypnín me e shkele prap thêmra e huej.
Posë Zotit n' qielle, s' do t' i sherbejm mâ kuei.
( 110 )
Pá jú kurr s' mundet n'orite me dale Shaypnija:
A thue, prá, n'terr po e lini m' e shkue motin,
Tash qi u dergoi t' bardhe fatin Perendija
Flamur me ngrefun n'vedi? e Gjergi Kastriotin
E t' Parët, a thue, kshtû do t' korisë nipnija,
Ke shoq me shoq enè s' kem' rá na n' fije?
Ke vême dobín perpara çoo Shaypnije?
Ah! io, Shgyptar®, jo; mos e Ishoni doret
Shaypnín e mier®, — ket Atme t'uei t' bekueme!
E cilla soo, pervûjte si vashe kunoret,
S' parit po hin nder fise t' giytetnueme.
A thue pse teper t' ngushta i ká terthoret
M' e lâne me dnesë prap nen kâmbë t' huei t' posht-
Inueme?
Mã e vogel se Rusija pat kênë Sparta,
Por nâmi i sai a shkrue me shkrola t' arta.
Ah! ktû, Shayptar®, po, ktû; e m'vorr t' Kastrjotit
Per rreth Flamurit t' one t' giith t' bâhna 'i vlá,
Edhè t' apim shoshojt besen e Zotit
Se per Atohé na kem' m' u orvatë pá dá,
Tue shkri per tê te gjitha ditt e motit :
Se para t' gjith ne vorr na kem' me u kjá,
Se e lâme Shaypnín me e shkele prap thêmra e huej.
Posë Zotit n' qielle, s' do t' i sherbejm mâ kuei.
( 110 )
1 Dbuemi.
amtumire! - vendet e mija,
Qe, po zhouken dale - kadale;
Gjimon deti, ushton duhija,
Lkundet barka vale mbi vale.
Kahe njai diell, qi a tue flakue
Andej fill un tash do t'veta...
Lamtumire! O Ohé i bekue !
Lumtumirë! per sá t' jét jeta!
Neser nade kúr mbi né
Rrezja e diellit ká me rá,
Kush e din sá uje e thé
Mue prej teje ká me m' dá !
E por n' puetsha rêt mizore,
E por n' pvetsha zojt e detit;
Se per tý, moj toke arbnore,
S'ká me m'fole mâ kush mue t'shkretit ...
Tiera fushë eStjera zalle
Kam me pá, e tjera dete:
Kam me ndie, po, tjera valle,
Tjera giûhe n' tiera giytete ;
( 111 )
amtumire! - vendet e mija,
Qe, po zhouken dale - kadale;
Gjimon deti, ushton duhija,
Lkundet barka vale mbi vale.
Kahe njai diell, qi a tue flakue
Andej fill un tash do t'veta...
Lamtumire! O Ohé i bekue !
Lumtumirë! per sá t' jét jeta!
Neser nade kúr mbi né
Rrezja e diellit ká me rá,
Kush e din sá uje e thé
Mue prej teje ká me m' dá !
E por n' puetsha rêt mizore,
E por n' pvetsha zojt e detit;
Se per tý, moj toke arbnore,
S'ká me m'fole mâ kush mue t'shkretit ...
Tiera fushë eStjera zalle
Kam me pá, e tjera dete:
Kam me ndie, po, tjera valle,
Tjera giûhe n' tiera giytete ;
( 111 )
Vendin t' êm, por, s' kam me e pá,
Kû kam lé e jam burrnue;
Sật e mí echè kan me kiá,
Pá u gietë kush, qi me i ngushllue.
Pá kend t'êmin, pose nji Zotit,
Tue shtektue per dhé te huei,
Kan me m' shkue mue ditt e motit
Shá e perbuzun prej gjithkuej.
Kam me pase shkretín per voter,
E per shtroje te noezten râne;
Kam me pasë ulkojen moter,
Kam me pase, ehu! tigren nâne...
Nâna e mbetne per se giallit
Ká me m' kiá, kushôi, noo 'i dite,
Dér sá motra, dekun mallit,
Kot noo'i here mue ká me m' prite.
Ká me i njehe, po, krushqt, e mjera,
Me i prû nânes n' shpí nji ré:
Por i ullai, kushdi, m' at hera
Ká me u kalbun per nen dhé!
E, njai dhé — ehu! kob prej qiellet ! -
S' ká me kêne, jo, oheu i t' Parvet,
Kû mâ bukur giella kthiellet,
Kũ mâ âmel n' giûhe t' Shayptarvet
Para Hyut naltohet luta,
E kû besa âsht e shêjtnueshme
E kû zêmrat s' dijn shka â tuta,
E kû bjeshkët jâne te maghnueshme.
Oh! ju bjeshket e Shayptarís,
Kû mâ mire shnorité dielli e hâna,
E kû logu â i bujarís
E kû rriten Ojelm si Zâna!
Un jú kurr s' kam me u harrue,
Kahdo t' m'jét giykue me u ênde :
( 112 )
Kû kam lé e jam burrnue;
Sật e mí echè kan me kiá,
Pá u gietë kush, qi me i ngushllue.
Pá kend t'êmin, pose nji Zotit,
Tue shtektue per dhé te huei,
Kan me m' shkue mue ditt e motit
Shá e perbuzun prej gjithkuej.
Kam me pase shkretín per voter,
E per shtroje te noezten râne;
Kam me pasë ulkojen moter,
Kam me pase, ehu! tigren nâne...
Nâna e mbetne per se giallit
Ká me m' kiá, kushôi, noo 'i dite,
Dér sá motra, dekun mallit,
Kot noo'i here mue ká me m' prite.
Ká me i njehe, po, krushqt, e mjera,
Me i prû nânes n' shpí nji ré:
Por i ullai, kushdi, m' at hera
Ká me u kalbun per nen dhé!
E, njai dhé — ehu! kob prej qiellet ! -
S' ká me kêne, jo, oheu i t' Parvet,
Kû mâ bukur giella kthiellet,
Kũ mâ âmel n' giûhe t' Shayptarvet
Para Hyut naltohet luta,
E kû besa âsht e shêjtnueshme
E kû zêmrat s' dijn shka â tuta,
E kû bjeshkët jâne te maghnueshme.
Oh! ju bjeshket e Shayptarís,
Kû mâ mire shnorité dielli e hâna,
E kû logu â i bujarís
E kû rriten Ojelm si Zâna!
Un jú kurr s' kam me u harrue,
Kahdo t' m'jét giykue me u ênde :
( 112 )
Dér sá t' muj me ligjirue,
Jú gjithmone kam me u permênde!
E ato hale e gepariza
Kam me i pase nder mend giithmone,
E ato stâne e njato mriza,
E ato berre e ato kumbone..
Por, oh vái! malet e mija,
Qe, po zhouken dalë - kadalë;
Glimon defi, ushton duhija,
Lkundet barka vale mbi vale.
Lamtumire, prá, bjeshke e male !
E ju krepa edhè ju curra;
E ju breshta e ju gieth hale,
E ju proje edhè ju gurra!
Lamtumire, ju mrize e stâna!
Lamtumire, kumbona e berr'e!
Lamtumire, ju fusha t' giâna,
Ju livadhe, enè ju dierre.
Lamtumire! ti shpija e t' Parvet,
Kû mâ s' parit m' agoi Orita
E kû strehe u haçe shtektarvet
Migt e babies edhe kû i prita.
Lamtumire, carâni m' voter!
Lamtumire, ju armët e shkreta!
Lamtumire, ti nâne e moter!
Lamtumire, per sá t' iét jeta!
O shtegtár, m' nji nji vorr te rí.
N' hassh ndo'i here ti, tue nojeke shtekun,
T' silun n'râne nper ndo i shkreti,
Aty vete kam me kêne dekun.
Nji kryg drûnit, t' kjosha true,
Ziere e vênma permbi krye,
E, nemose, ti per mue
Lutju Hyut per shka t' kém' fye.
( 113 )
Jú gjithmone kam me u permênde!
E ato hale e gepariza
Kam me i pase nder mend giithmone,
E ato stâne e njato mriza,
E ato berre e ato kumbone..
Por, oh vái! malet e mija,
Qe, po zhouken dalë - kadalë;
Glimon defi, ushton duhija,
Lkundet barka vale mbi vale.
Lamtumire, prá, bjeshke e male !
E ju krepa edhè ju curra;
E ju breshta e ju gieth hale,
E ju proje edhè ju gurra!
Lamtumire, ju mrize e stâna!
Lamtumire, kumbona e berr'e!
Lamtumire, ju fusha t' giâna,
Ju livadhe, enè ju dierre.
Lamtumire! ti shpija e t' Parvet,
Kû mâ s' parit m' agoi Orita
E kû strehe u haçe shtektarvet
Migt e babies edhe kû i prita.
Lamtumire, carâni m' voter!
Lamtumire, ju armët e shkreta!
Lamtumire, ti nâne e moter!
Lamtumire, per sá t' iét jeta!
O shtegtár, m' nji nji vorr te rí.
N' hassh ndo'i here ti, tue nojeke shtekun,
T' silun n'râne nper ndo i shkreti,
Aty vete kam me kêne dekun.
Nji kryg drûnit, t' kjosha true,
Ziere e vênma permbi krye,
E, nemose, ti per mue
Lutju Hyut per shka t' kém' fye.
( 113 )
Gjaksoruet.
(1899)
Calnju! Kû veni burra ?...
Pash Zotin; Ishoni hutat!
Pse teper giak a derohun,
Pse teper bajte kem' futat:
Prei vaj't na â marrun zâni
Medet, o gielle, medet!
A thue nuk jemi vllazen
T' niâi atmes t' tâne rite n' prêhen,
T' tâne t' quejtun me nji êmen?
A thue, keshtû do t' zêhen
Ata, qi 'i giûhe e 'i doke
E'i gjak kan bashke e'i Mbret?
Ah váj! rriedhe vala e Drinit
T' tâne giak - ah! giak Shayptarit...
Kush kje, kush kje aj mizori,
Qi pushken rroku s' parit
E duert tash don me i zhye
Ne giak t' vllazenvet kot?
( 114 )
(1899)
Calnju! Kû veni burra ?...
Pash Zotin; Ishoni hutat!
Pse teper giak a derohun,
Pse teper bajte kem' futat:
Prei vaj't na â marrun zâni
Medet, o gielle, medet!
A thue nuk jemi vllazen
T' niâi atmes t' tâne rite n' prêhen,
T' tâne t' quejtun me nji êmen?
A thue, keshtû do t' zêhen
Ata, qi 'i giûhe e 'i doke
E'i gjak kan bashke e'i Mbret?
Ah váj! rriedhe vala e Drinit
T' tâne giak - ah! giak Shayptarit...
Kush kje, kush kje aj mizori,
Qi pushken rroku s' parit
E duert tash don me i zhye
Ne giak t' vllazenvet kot?
( 114 )
Ah! kjofte mallkue prej Zotit!
E veje atij mbetët grueja
Djali i njatij t' perbuznit
Veshun me zhele t' hueja,
Kerkofte nper dyere te shekllit
Pá u giete kush me i dalë zot.
Jo, jo; se mâ prej sodit
Thêmra e gjaksorve e mnershme
Token nuk do t' a shklase,
T' cillen, n' at kohe te ndershme,
T' Parët t' one, rebte tue luftue,
E shuguruen me gjak.
Atjè nen vape t' Sahares,
Nder luâi e pardha jeten
Mizuer, kush don me shkimun
Ne giak t' vllazenve eten,
Atjè, pá kêne vajtue,
Mbarofte i nâmët per lak ....
Dielmt t' one, - ah kob i zí!
Dielmt t' one e Arbnís uzdaja,
Te cillt dergue i pat giella
Per membarue pûne t' mohaja,
E vilazenve i muer pushka
E kalben sod ne vorr....
E kânga
nder né shueiti,
Porsi n'nji shpí dalë fare:
Me thirr nder hatlla mblue
Lahuta eshte shayptare
E por shêjzeza qyqe
Shayptarve u knoon n' oborr
Dridhu, giaksuer i mnershem,
Se t' eroh i zí rreziku!
Se neper terr, Njai, t' cillit
( 115 )
E veje atij mbetët grueja
Djali i njatij t' perbuznit
Veshun me zhele t' hueja,
Kerkofte nper dyere te shekllit
Pá u giete kush me i dalë zot.
Jo, jo; se mâ prej sodit
Thêmra e gjaksorve e mnershme
Token nuk do t' a shklase,
T' cillen, n' at kohe te ndershme,
T' Parët t' one, rebte tue luftue,
E shuguruen me gjak.
Atjè nen vape t' Sahares,
Nder luâi e pardha jeten
Mizuer, kush don me shkimun
Ne giak t' vllazenve eten,
Atjè, pá kêne vajtue,
Mbarofte i nâmët per lak ....
Dielmt t' one, - ah kob i zí!
Dielmt t' one e Arbnís uzdaja,
Te cillt dergue i pat giella
Per membarue pûne t' mohaja,
E vilazenve i muer pushka
E kalben sod ne vorr....
E kânga
nder né shueiti,
Porsi n'nji shpí dalë fare:
Me thirr nder hatlla mblue
Lahuta eshte shayptare
E por shêjzeza qyqe
Shayptarve u knoon n' oborr
Dridhu, giaksuer i mnershem,
Se t' eroh i zí rreziku!
Se neper terr, Njai, t' cillit
( 115 )
Kúr i veton gerpiku,
Driohet n' themel t' tâne sheklli,
Kundra teje po vien.
I zí e i perfrigueshem
I prin Atij thellimi;
Ftyren i a zblon vetima,
T' cillen i a ndezi johnimi;
Tue bumbullue rrufeja
Raven Atij i a then.
Me zhgieta te frigueshme
Doren Aj e armatisi ;
Qe, se edhe e rrebte duhija
1ôhun mbi tý tash krisi,
E'i dét te zí ankimesh
Permbi krye t' and dikon.
Qe, se edhe vala e mnershme
Perpin me gjire t' veta
Shpin t' ande prej themelit;
E grueja e jote shkreta,
Fmin t' ue tue mbajte nen sjetull,
Nper vale kot pshtim kerkon.
• oha mbi tý tash givgii,
E zhgieta e frigshme e Zotit
Mbi tý vien tue fishkllue..
Rrzou, o i pashpirt! pse q' motit
Pat thâne nii Zot: do t' bjeje
Kshtû, nierin m'toke kush vrau.
• Zot, pse kaq vonove
Gjaksorin pá ndeshhue?
E, dér sá ky mizori
Gjak vllazensh pat dikue,
Kot lande rrufeja e jote
Pse bjeshkavet por çau?
( 116 )
Driohet n' themel t' tâne sheklli,
Kundra teje po vien.
I zí e i perfrigueshem
I prin Atij thellimi;
Ftyren i a zblon vetima,
T' cillen i a ndezi johnimi;
Tue bumbullue rrufeja
Raven Atij i a then.
Me zhgieta te frigueshme
Doren Aj e armatisi ;
Qe, se edhe e rrebte duhija
1ôhun mbi tý tash krisi,
E'i dét te zí ankimesh
Permbi krye t' and dikon.
Qe, se edhe vala e mnershme
Perpin me gjire t' veta
Shpin t' ande prej themelit;
E grueja e jote shkreta,
Fmin t' ue tue mbajte nen sjetull,
Nper vale kot pshtim kerkon.
• oha mbi tý tash givgii,
E zhgieta e frigshme e Zotit
Mbi tý vien tue fishkllue..
Rrzou, o i pashpirt! pse q' motit
Pat thâne nii Zot: do t' bjeje
Kshtû, nierin m'toke kush vrau.
• Zot, pse kaq vonove
Gjaksorin pá ndeshhue?
E, dér sá ky mizori
Gjak vllazensh pat dikue,
Kot lande rrufeja e jote
Pse bjeshkavet por çau?
( 116 )
Burrnija.
itë ohâmbët perjashta, porsi lata t prefta
& Zgaverr kerçiket e plasaritet shtanguemun,
Kosen peshtetun permbi kocka t' ngrefta,
T' cepit t' shpupluemun,
Atje n' moje t' mjerueme t' rruzullimit,
Zymte me'i hije t'trishtueshme, t'permnershme
Lshue krahve 'i haver t' zezë, si rê thellimit,
Rrin Deka e tmershme.
Prei avisit t' humnerevet t' gropueme
Kethellet ne rrashte te thate, plot mizori,
Të hapët terthoren e natyres s' krijueme
Kundron me mní,
E ighte asa' i kercnohet. Nji t' perqethët
Acarr, atbotë, natyrës i shkon nper tejza,
Amull te cillt mbrende i a ngurron te njethët'
E jetës nder fejza.
Meuzbé nise rrezja shi n'kruet'vet t'shkelxyeshem
Brés dryshku njeshet, njat shaurat mbi rrota
Se moknes s' rrokullís e boshfit rryeshem
I vien rreth bota.
( 117 )
itë ohâmbët perjashta, porsi lata t prefta
& Zgaverr kerçiket e plasaritet shtanguemun,
Kosen peshtetun permbi kocka t' ngrefta,
T' cepit t' shpupluemun,
Atje n' moje t' mjerueme t' rruzullimit,
Zymte me'i hije t'trishtueshme, t'permnershme
Lshue krahve 'i haver t' zezë, si rê thellimit,
Rrin Deka e tmershme.
Prei avisit t' humnerevet t' gropueme
Kethellet ne rrashte te thate, plot mizori,
Të hapët terthoren e natyres s' krijueme
Kundron me mní,
E ighte asa' i kercnohet. Nji t' perqethët
Acarr, atbotë, natyrës i shkon nper tejza,
Amull te cillt mbrende i a ngurron te njethët'
E jetës nder fejza.
Meuzbé nise rrezja shi n'kruet'vet t'shkelxyeshem
Brés dryshku njeshet, njat shaurat mbi rrota
Se moknes s' rrokullís e boshfit rryeshem
I vien rreth bota.
( 117 )
Felgruemun nierzit nen tiara struken;
Per nen kunora pshtimin ata lypin;
Depertoin rêt e nalt kahe qiella zhouken;
N' angra t' Oheut zorypin.
Por kot. Mizore ajo kose t' vet kahe siell,
Shungllon thellimi per nen kupe t' Empirit ;
Gjarpen rieja Ivitet neper giell,
E nen kâmbe t' nirit
Kthellet shperthen gjini i tokes. Tue bulurue
Gugson Vulkani zhari, flake..e shindija ;
Tallaz m' tallaz nisé deti me gjimue,
Ulron stuhija.
E para Dekes, at here, bijn rob' e Mbreta;
Shkrefen mbretni, giytetet kulm. rroposen;
Shuhet krenija, po, 'Ohe shkimet jeta
Ka' ajo sielle kosen.
T' poshtrat me t' eprat vise pshtiellen n' vái,
E mnerte kahe kosa cepit t' dekes te
,shkulet;
Kahë m'kerdhoklla l'ondite kerriku i sáj
Sheklli perkulet.
Vetem s' perkulet para Dekes njaj trimi,
N' zêmer te cillit nuk randojn pune t' liga,
E qi s'e noale, kû atê t' a lype perlimi,
As paja, as friga.
Per nen muroje t' noergiegies s' vet t' kullueme;
Atje n'kufi t' Atoheut ase ne truell
T'elterit shêit, pa u tutë, ai Dekes s'shemtueme
I rrin kundruell.
Perpara tij shkon moti rreth t' u êndun :
Vien fati i nierit t' terrnue pá dá;
Tash Mbreten n'burg, tash shkartham'fron t'per-
Kan per t' u pá.
mêndun
( 118 )
Per nen kunora pshtimin ata lypin;
Depertoin rêt e nalt kahe qiella zhouken;
N' angra t' Oheut zorypin.
Por kot. Mizore ajo kose t' vet kahe siell,
Shungllon thellimi per nen kupe t' Empirit ;
Gjarpen rieja Ivitet neper giell,
E nen kâmbe t' nirit
Kthellet shperthen gjini i tokes. Tue bulurue
Gugson Vulkani zhari, flake..e shindija ;
Tallaz m' tallaz nisé deti me gjimue,
Ulron stuhija.
E para Dekes, at here, bijn rob' e Mbreta;
Shkrefen mbretni, giytetet kulm. rroposen;
Shuhet krenija, po, 'Ohe shkimet jeta
Ka' ajo sielle kosen.
T' poshtrat me t' eprat vise pshtiellen n' vái,
E mnerte kahe kosa cepit t' dekes te
,shkulet;
Kahë m'kerdhoklla l'ondite kerriku i sáj
Sheklli perkulet.
Vetem s' perkulet para Dekes njaj trimi,
N' zêmer te cillit nuk randojn pune t' liga,
E qi s'e noale, kû atê t' a lype perlimi,
As paja, as friga.
Per nen muroje t' noergiegies s' vet t' kullueme;
Atje n'kufi t' Atoheut ase ne truell
T'elterit shêit, pa u tutë, ai Dekes s'shemtueme
I rrin kundruell.
Perpara tij shkon moti rreth t' u êndun :
Vien fati i nierit t' terrnue pá dá;
Tash Mbreten n'burg, tash shkartham'fron t'per-
Kan per t' u pá.
mêndun
( 118 )
Por, ngule aj synin m'ideal t' naltueshem,
Si 'i kep, qi vala s'mundet n' dét m' e kundun,
Sido qi t'oaje neshtrasha e heut t'mjerueshem
Ngelë m' vend pá u tundun.
Jo, po: as n'flake t' armvet nuk veton aj sye,
As buzes s'humneres nuk i dridhet thêmra:
Sheklli, po, mbare me pase per t'u shperthye,
S' i bân lak zêmra.
Rekton mbare jeta per nen fyell t' kerrik'e
Te Dekes s'shemtueme t' permnershme,mizore:
Vetem Burrnija - nji Burrni celike
Asa' i rrshet dore.
( 119 )
Si 'i kep, qi vala s'mundet n' dét m' e kundun,
Sido qi t'oaje neshtrasha e heut t'mjerueshem
Ngelë m' vend pá u tundun.
Jo, po: as n'flake t' armvet nuk veton aj sye,
As buzes s'humneres nuk i dridhet thêmra:
Sheklli, po, mbare me pase per t'u shperthye,
S' i bân lak zêmra.
Rekton mbare jeta per nen fyell t' kerrik'e
Te Dekes s'shemtueme t' permnershme,mizore:
Vetem Burrnija - nji Burrni celike
Asa' i rrshet dore.
( 119 )
Nji Lule Ujeshtet.
N'
at rrahe t' dekne mbrenda vorrit t errshem
Tash plûhen jé. Ata dy sý t' jane errun,
— Kû giella prirej me sá hâna e diella
Terthores s' eper m' sharte vrejn t' njerzimit!
T'jane sosun fjalët e âmla e plot urti,
E ai zâ t'â kpute, i cilli bite m' zêmer
Si kume liret t' tingllueshme, ai prej s' largut
Noihet tue rá, kúr dora e preke e msueme !
Ehu! po; «deka, qi baras m' dere t' pellazvet
Trakllon, si m' trine t' kolibave,»(1) kû i vorini
Me lot niome buken, tý edhè ajo ke dera
T' traklloi, e ti kalove porsi voesa
E natës kalon, kúr dielli bjen me shnoritun
Mbi kobe t' Oheut. Soo permbi vorr t' kan bijtun
Hithat e madergona! 'I kryq oullijet,
Qi e pershpirtshme nji dore t' a vû te kryeni,
Noer to ká húpe, as tjeter seno trishtimin
E vorrit nuk t' a zbutë, pose va'it t' trishtueshem
Te hutit t' natës, qi neper curra t' malit
Dhimbshim ne rreze t' hânes rin tue gjimue !...
Niai grumull gursh, qi m' vorr t' randon persypri,
(1) Pallida Mors aequo pulsat pede pauperum tabernas
Regunque turres. (Horat. C. I. 4.)
( 120 )
N'
at rrahe t' dekne mbrenda vorrit t errshem
Tash plûhen jé. Ata dy sý t' jane errun,
— Kû giella prirej me sá hâna e diella
Terthores s' eper m' sharte vrejn t' njerzimit!
T'jane sosun fjalët e âmla e plot urti,
E ai zâ t'â kpute, i cilli bite m' zêmer
Si kume liret t' tingllueshme, ai prej s' largut
Noihet tue rá, kúr dora e preke e msueme !
Ehu! po; «deka, qi baras m' dere t' pellazvet
Trakllon, si m' trine t' kolibave,»(1) kû i vorini
Me lot niome buken, tý edhè ajo ke dera
T' traklloi, e ti kalove porsi voesa
E natës kalon, kúr dielli bjen me shnoritun
Mbi kobe t' Oheut. Soo permbi vorr t' kan bijtun
Hithat e madergona! 'I kryq oullijet,
Qi e pershpirtshme nji dore t' a vû te kryeni,
Noer to ká húpe, as tjeter seno trishtimin
E vorrit nuk t' a zbutë, pose va'it t' trishtueshem
Te hutit t' natës, qi neper curra t' malit
Dhimbshim ne rreze t' hânes rin tue gjimue !...
Niai grumull gursh, qi m' vorr t' randon persypri,
(1) Pallida Mors aequo pulsat pede pauperum tabernas
Regunque turres. (Horat. C. I. 4.)
( 120 )
Vete giaksorit t' pashpirt, qi mbyti nierin,
Lugat i duken, n' hike kahe i bjen nget vorrit,
Edhè t' perqethet atbote i shkon nper zêmer.
Po, a. thue, kreit deka n' asgâsend t' perpini
E, pose se do kocijsh, edhe 'i grusht plühen,
Nuk t' la tjeter? Jo! N' prêhen t' Amëshuemit
Pjesa mâ e mira e jotja ká flutrue
Me gue n'drite t' giellvet, kû pushon dishiri
I nierit t' Orejte, si drita m's të kthiellun.
Po, po, se pertej vorrin shpirti i nierit
Giallon per jetë! Nieky mendim i âmel
Deken e zbute e vorrin bân t' pelqyeshem,
Kúr zêmren fa'i s'e grise. Prej ktij mendimi
As vete per tý s' lotova shum, kúr nojeva
Se diqe: se n' mâ t' miren lule t' motit
E lae ti ket shkretí, kû shuen e Drejta
E Paudhnija kû sundon mizore;
Kû i zhyemi m' vese sod me dore ohunuese
Vesin shinon me Theta t' zí, e selija
M'rrashta t' pergiakshme t' nierzvet m'kâmbe, kù mba-
Ehu! po, se shpirti i yt, kulluet si rrezja
thet.
E diellit, qi periton lulet e eranoshme,
Kúr bora dêhet, s'mujt me e bajte gelbsinen
E rande t' ktij sheklli t' zi; por fletet i rrahi
Kahe jeta e dyte, kû Niai qi rruzullimin
N' themel e dridhe ves me i vetime t' gerpikut:
Amshon n' lumní shka Atij t' i két pergjá.
S' kje toka, jo, per tý: per tý kje qiella!
E tash, qi vete jam tue, ravise kto karta,
Ti, kushedi, nper vrije t' ameshueme
Shkon tue kerkue per lila e drandofille,
Qi s' dijn me u veshke, e norege me ta kunora
Per me u lulzue mandei nder t'zjarrtat valle,
Qi neper vrrije rrijn tue kndue t' Parrizit:
Kû, fletet e arta bashke kryqzue me Êngjuj,
Knoon Zotit lavde per ylbera t' giellit;
( 121 )
Lugat i duken, n' hike kahe i bjen nget vorrit,
Edhè t' perqethet atbote i shkon nper zêmer.
Po, a. thue, kreit deka n' asgâsend t' perpini
E, pose se do kocijsh, edhe 'i grusht plühen,
Nuk t' la tjeter? Jo! N' prêhen t' Amëshuemit
Pjesa mâ e mira e jotja ká flutrue
Me gue n'drite t' giellvet, kû pushon dishiri
I nierit t' Orejte, si drita m's të kthiellun.
Po, po, se pertej vorrin shpirti i nierit
Giallon per jetë! Nieky mendim i âmel
Deken e zbute e vorrin bân t' pelqyeshem,
Kúr zêmren fa'i s'e grise. Prej ktij mendimi
As vete per tý s' lotova shum, kúr nojeva
Se diqe: se n' mâ t' miren lule t' motit
E lae ti ket shkretí, kû shuen e Drejta
E Paudhnija kû sundon mizore;
Kû i zhyemi m' vese sod me dore ohunuese
Vesin shinon me Theta t' zí, e selija
M'rrashta t' pergiakshme t' nierzvet m'kâmbe, kù mba-
Ehu! po, se shpirti i yt, kulluet si rrezja
thet.
E diellit, qi periton lulet e eranoshme,
Kúr bora dêhet, s'mujt me e bajte gelbsinen
E rande t' ktij sheklli t' zi; por fletet i rrahi
Kahe jeta e dyte, kû Niai qi rruzullimin
N' themel e dridhe ves me i vetime t' gerpikut:
Amshon n' lumní shka Atij t' i két pergjá.
S' kje toka, jo, per tý: per tý kje qiella!
E tash, qi vete jam tue, ravise kto karta,
Ti, kushedi, nper vrije t' ameshueme
Shkon tue kerkue per lila e drandofille,
Qi s' dijn me u veshke, e norege me ta kunora
Per me u lulzue mandei nder t'zjarrtat valle,
Qi neper vrrije rrijn tue kndue t' Parrizit:
Kû, fletet e arta bashke kryqzue me Êngjuj,
Knoon Zotit lavde per ylbera t' giellit;
( 121 )
A, marre kreit n't pám l's' hyinueshmes fage t' Zotit,
Porsi m' pasqyre t' kulluet skyrton shestimin
E rruzullimit, vû prej s' epres Mende,
E cilla n' t' kênun sendet thirri t' tâna
Prej hijevet t' kthellueshme t' asgiâsendit,
Kúr bâni Ajo furín me heshte t' the!limit,
E me 'i fuqi t' pamâtne prapi terrin
E pakthellimit, qi atje n't' skâjshmet megie
T' ktij sheklli noihet mnershim tue giimue,
Kahe per ledle plandoset t' rruzullimit.
E aty, n' at drite plot amelcim dashtnijet,
Qi porsi lum i kjarte prej Atit t' Dritvet
Gjithkahe dikohet neper vere t' Parrizit,
Shpirtent e lum krejt m' rreze tu' i pershi,
T' kthiellta ti i prír t' vertetat, f cillat Hyji
Desht t' muzta nierit me i a lânun t' shkrueme
Nder fletë t' hyinueshme t' t' amëshuem Unjillit.
Oh! sá e sá here, kúr n' mbrâme shuen natyra,
E tjeter s' noihet, veç se rryma e pronit,
Qi permâllshim gurgllon per rrâje e curra,
Un, lodhe mbi letra t' t' dijshemvet t' kahmotit,
Mbas t' cillvet fjalen rrí tue Imue shgyptare,
Dal ne Oritsore me kundrue shatorren,
Qi i Lumi t' kthiellte i a vûni rruzullimit,
E kgyri huit, qi, thue, se njaq sf Zotit
Flakojn mbi ohé - kushi, per me felgrue
Nierin, qi egrue mâ fort prej mneres s' territ,
Perbluen pûne t' mbrapshta: — e atbote mendoi per tý.
E, kû t' a shof mâ t' flakshem tue xhillue
Nii hýll, at selín, un tham me vedi,
Ti do t' a késh, e sật m' at hýll pá dá
I nguli, e m' bâhet si me t' pá. Me êmen
Un t' thrras atbotë nper terr. Nji vái bylbylit,
Qi permâllshim nder gêmba rin tue kiá
Fatin e vet, a nooshta, zojt e dashtun,
Jehone m'i bâhet t' grishunit; e m' duket
( 122 )
Porsi m' pasqyre t' kulluet skyrton shestimin
E rruzullimit, vû prej s' epres Mende,
E cilla n' t' kênun sendet thirri t' tâna
Prej hijevet t' kthellueshme t' asgiâsendit,
Kúr bâni Ajo furín me heshte t' the!limit,
E me 'i fuqi t' pamâtne prapi terrin
E pakthellimit, qi atje n't' skâjshmet megie
T' ktij sheklli noihet mnershim tue giimue,
Kahe per ledle plandoset t' rruzullimit.
E aty, n' at drite plot amelcim dashtnijet,
Qi porsi lum i kjarte prej Atit t' Dritvet
Gjithkahe dikohet neper vere t' Parrizit,
Shpirtent e lum krejt m' rreze tu' i pershi,
T' kthiellta ti i prír t' vertetat, f cillat Hyji
Desht t' muzta nierit me i a lânun t' shkrueme
Nder fletë t' hyinueshme t' t' amëshuem Unjillit.
Oh! sá e sá here, kúr n' mbrâme shuen natyra,
E tjeter s' noihet, veç se rryma e pronit,
Qi permâllshim gurgllon per rrâje e curra,
Un, lodhe mbi letra t' t' dijshemvet t' kahmotit,
Mbas t' cillvet fjalen rrí tue Imue shgyptare,
Dal ne Oritsore me kundrue shatorren,
Qi i Lumi t' kthiellte i a vûni rruzullimit,
E kgyri huit, qi, thue, se njaq sf Zotit
Flakojn mbi ohé - kushi, per me felgrue
Nierin, qi egrue mâ fort prej mneres s' territ,
Perbluen pûne t' mbrapshta: — e atbote mendoi per tý.
E, kû t' a shof mâ t' flakshem tue xhillue
Nii hýll, at selín, un tham me vedi,
Ti do t' a késh, e sật m' at hýll pá dá
I nguli, e m' bâhet si me t' pá. Me êmen
Un t' thrras atbotë nper terr. Nji vái bylbylit,
Qi permâllshim nder gêmba rin tue kiá
Fatin e vet, a nooshta, zojt e dashtun,
Jehone m'i bâhet t' grishunit; e m' duket
( 122 )
Se bisedoi me tý!... Nuk dekka i miri,
Jo kurr; e sidomos njai, i cilli i zêmer
E lên mbrapa m' e ankue. Prei vorrit t' errshem,
Giûmin e dekes kû aj bân, na i flet mêndimit,
Âmel edhè na nzite kahe pûnët e mbara,
E n' mênde t' one giallnon. — Kúr Aleksandri
Prej Bregut t' Matës ngallnyes u kap ke vorri,
Kû shuen iohnimi i Prisit t' Mirmidonvet,
Qi atje nen Shé vorinoi me aq djale Ekuben,
I u ndez at flake zêmra kahe lumnija.
Mbi njat vorr, po, u betue me ngule flamurin
N' skâi t' oheut, e prej selís me i zhorypun mbretent;
E at here perpara tij tâne bota shuejti.
Mue edhè, qi sheklli e nji dishír Lirijet
T' thepisne raven m'i a kan shtrue gjallimit,
Mue, po, edhè zêmra mbi vorr t' and t' pervûitun
M' ndezet kahe pûnët e mbara e hahe burrnija.
Permbi vorr t' ano, po, za te forte me e mbajtun,
Besen e Jhânme - e migasín e zânme;
Per Fè e per Atme n' báll me i dale rrezikut ;
Te lightit doren me i a njite e t' fortin
Mos me e gledhue; kúr t'jét me u thâne e drejta,
Mos me i shmânge st prej cakut, n't' cillin mêndia
Dishron me u kape, as kurr mos me u ligshtue
Noer sá t' vishtira, ai t' na sjellin motet.
Po, po! se pre' atij vorri kam me shkepun
Hovin kahe pûnët e mohana. Ai kryq dullijet,
Mneren e vorrit gi t' a zbute, ai ganderr
Ká me m' kêne nder salvimet; Êngilli i Zotit,
Qi rojës besnik fugit t'i pruen mizore,
Giûmin e dekes ne vorr mos me t' turblue,
Dér qi te shkimen n' gielle e hâna e dielli
E t' ngele moti e sheklli mbare t' rroposet,
E t' vije dita e giygjit t' rruzullimit,
Aj ká per t' m' kênun Zâna. E at here pá u tutun
Zhgietat e prehta e t' zjarrta kam me i prefun,
( 123 )
Jo kurr; e sidomos njai, i cilli i zêmer
E lên mbrapa m' e ankue. Prei vorrit t' errshem,
Giûmin e dekes kû aj bân, na i flet mêndimit,
Âmel edhè na nzite kahe pûnët e mbara,
E n' mênde t' one giallnon. — Kúr Aleksandri
Prej Bregut t' Matës ngallnyes u kap ke vorri,
Kû shuen iohnimi i Prisit t' Mirmidonvet,
Qi atje nen Shé vorinoi me aq djale Ekuben,
I u ndez at flake zêmra kahe lumnija.
Mbi njat vorr, po, u betue me ngule flamurin
N' skâi t' oheut, e prej selís me i zhorypun mbretent;
E at here perpara tij tâne bota shuejti.
Mue edhè, qi sheklli e nji dishír Lirijet
T' thepisne raven m'i a kan shtrue gjallimit,
Mue, po, edhè zêmra mbi vorr t' and t' pervûitun
M' ndezet kahe pûnët e mbara e hahe burrnija.
Permbi vorr t' ano, po, za te forte me e mbajtun,
Besen e Jhânme - e migasín e zânme;
Per Fè e per Atme n' báll me i dale rrezikut ;
Te lightit doren me i a njite e t' fortin
Mos me e gledhue; kúr t'jét me u thâne e drejta,
Mos me i shmânge st prej cakut, n't' cillin mêndia
Dishron me u kape, as kurr mos me u ligshtue
Noer sá t' vishtira, ai t' na sjellin motet.
Po, po! se pre' atij vorri kam me shkepun
Hovin kahe pûnët e mohana. Ai kryq dullijet,
Mneren e vorrit gi t' a zbute, ai ganderr
Ká me m' kêne nder salvimet; Êngilli i Zotit,
Qi rojës besnik fugit t'i pruen mizore,
Giûmin e dekes ne vorr mos me t' turblue,
Dér qi te shkimen n' gielle e hâna e dielli
E t' ngele moti e sheklli mbare t' rroposet,
E t' vije dita e giygjit t' rruzullimit,
Aj ká per t' m' kênun Zâna. E at here pá u tutun
Zhgietat e prehta e t' zjarrta kam me i prefun,
( 123 )
Qi kundra vest do t' i a lshoj njerzimit:
At here un kângët kam me i noertue kreshnike,
Me t' cillat botës un do t'i a lâ te shkrueme
Se shka viejn armët besnike n' dore t' Shgyptarit.
E me kânge t' mija 'i permendár t' madhnueshem
M' vorr t' and kam per t' ndertue, te cillin moti
Me flete te ngrita kot ká per t' a rrahun;
Pse, si curr, gi n' mjes t' detit reh tallazi,
Edh' aj njashtû do t' jese nder gjire t' motit
Gjithmone i rí, tue njehe furit e mnershme,
Qi bumbullon mbi fage t' rruzullimit.
E at here prej bjeshkvet kan me u jergun Zânat
E me te njoma viollca e drandofille
Vorrin kan me t' vallue, e kan me ritun
Me shum kujdes per cark selvija t'blerta;
E shtektarit munogár, qi n' ato hije
Ká me zâne veno, me ndale pak gia t' dihamet,
Kan me i kallzue se sá piese giellet vrâni
Deka n'vorr. E atbote i large shtektari
T lét chén ká me t'urue, e t' paqta e t' buta
Shinat e boren; e, kúr m' male t' veta
T' dredhoje ke stâni, fmís ká me i kallzue
Shka ndjeu per tý. E imija e atij aso bote
Êmnin t'
and kan per t' knoue, e vrrini e bjeshka
Amel prej êmnit t' and kan me jehue.
Me mâje t' briskut kan me shkrue mbi lisa
Me shkrola t' njoftne veç e prej barivet :
Kan me u rite lisat, perse spata as rêja
S' e prekin landen kû ^ ravise aj êmen :
E tu' u rrite lisat kan me u ritun shkrolat;
E kshtû mâ t' kjarta mbas disá ginovjetve
Nipat mâ t'ivonët kan me i kendue, e êmni
Sá t' bjere dielli tokes ká me t'u knoue.
( 124 )
At here un kângët kam me i noertue kreshnike,
Me t' cillat botës un do t'i a lâ te shkrueme
Se shka viejn armët besnike n' dore t' Shgyptarit.
E me kânge t' mija 'i permendár t' madhnueshem
M' vorr t' and kam per t' ndertue, te cillin moti
Me flete te ngrita kot ká per t' a rrahun;
Pse, si curr, gi n' mjes t' detit reh tallazi,
Edh' aj njashtû do t' jese nder gjire t' motit
Gjithmone i rí, tue njehe furit e mnershme,
Qi bumbullon mbi fage t' rruzullimit.
E at here prej bjeshkvet kan me u jergun Zânat
E me te njoma viollca e drandofille
Vorrin kan me t' vallue, e kan me ritun
Me shum kujdes per cark selvija t'blerta;
E shtektarit munogár, qi n' ato hije
Ká me zâne veno, me ndale pak gia t' dihamet,
Kan me i kallzue se sá piese giellet vrâni
Deka n'vorr. E atbote i large shtektari
T lét chén ká me t'urue, e t' paqta e t' buta
Shinat e boren; e, kúr m' male t' veta
T' dredhoje ke stâni, fmís ká me i kallzue
Shka ndjeu per tý. E imija e atij aso bote
Êmnin t'
and kan per t' knoue, e vrrini e bjeshka
Amel prej êmnit t' and kan me jehue.
Me mâje t' briskut kan me shkrue mbi lisa
Me shkrola t' njoftne veç e prej barivet :
Kan me u rite lisat, perse spata as rêja
S' e prekin landen kû ^ ravise aj êmen :
E tu' u rrite lisat kan me u ritun shkrolat;
E kshtû mâ t' kjarta mbas disá ginovjetve
Nipat mâ t'ivonët kan me i kendue, e êmni
Sá t' bjere dielli tokes ká me t'u knoue.
( 124 )
Dita e giygjit
Dies ira, dies illa
Solvet saeclum in farilla,
Teste David cum Sybilla.
ECCLESIA
t dite disi tu' u mâte u çueka dielli;
E as ritë aj nuk po bâte. Niato rreze,
T' cillat motit t'shkelzyeshme e t' zeta ngrof-
Gjit e plleshem t' natyres, e gialle mbi shekull [shin
Mbajshin flaken e jetes, ato te zoeta
E t' marrta Oheut po i bishin: thue se gurra
E drites isht' shterre. Por pesha e rruzullimit
Ajo 'Ohè at dite e ngathët e disì rryetas
Asai raves s' hershme, (neper eter t' cillen
Gishti i a cili i Perendís s' Amshuem),
Po i bite, e, shtekut, n' kavaljete t' shkueme
Rrahun me hap t' sugurt®, zatette prore:
Si ajo mokna, qi, veglash grise prej kohe.
Ngurrueshem Ishon e ngele pá dá noer ohâmbza
E as n' pûne ajo mâ s' hin. T' thiermët e Empirit
— Ata t' bredhun te drites s'lumnís s' Parrizit -
Kreit isht' irnue. N' mjedis t' terthores s' giellit
( 125 )
Dies ira, dies illa
Solvet saeclum in farilla,
Teste David cum Sybilla.
ECCLESIA
t dite disi tu' u mâte u çueka dielli;
E as ritë aj nuk po bâte. Niato rreze,
T' cillat motit t'shkelzyeshme e t' zeta ngrof-
Gjit e plleshem t' natyres, e gialle mbi shekull [shin
Mbajshin flaken e jetes, ato te zoeta
E t' marrta Oheut po i bishin: thue se gurra
E drites isht' shterre. Por pesha e rruzullimit
Ajo 'Ohè at dite e ngathët e disì rryetas
Asai raves s' hershme, (neper eter t' cillen
Gishti i a cili i Perendís s' Amshuem),
Po i bite, e, shtekut, n' kavaljete t' shkueme
Rrahun me hap t' sugurt®, zatette prore:
Si ajo mokna, qi, veglash grise prej kohe.
Ngurrueshem Ishon e ngele pá dá noer ohâmbza
E as n' pûne ajo mâ s' hin. T' thiermët e Empirit
— Ata t' bredhun te drites s'lumnís s' Parrizit -
Kreit isht' irnue. N' mjedis t' terthores s' giellit
( 125 )
Hana pergiakun ndryshe aico nuk date,
Veç si varra n' krahnuer t' mji djali t' vetun,
Kmishen e dekes ka' atij i a veshe e âma.
Hyit 'Ohe ata, vietrue e shterrun Oritet,
M' gielle xhishllojshin si flaka e nji kandili,
Qi m'tryeze skamnore vien t'u shue n' vedvedi,
Ke voi nuk ká m'u ushqye, e n'terr n' givse t'bukes,
T'vorfnin e ngrate e lên; aq sá niat lude,
Qi prej sysh i kjason mbi koje t' mykuna
Mã as «bulku» i voters s' mund t' i a shofe... Mares
Me miazma morijet, mbi gia t' gialla
E m'njerz randote porsi plumb, e t' liga
lajri
T' prânshme e t' vshtira peritote; e u shuete nieri
E u shuete giâja e gialle, si shuhet bari
Per nen kose t' bulkut. S' t' shifte sini tieter,
Veç vorre e stervina. Pse as toka
Ushgim ajo mâ s'epte, e m' shekull ûja
Bâte kerdí. Jo n'
popui ma, io n'fise
Mbledhe giindja u shifshin tok, por kokrra - kokrra:
Si njata spendt shtektare, qi atje kahe vieshta
T' dám setet t' shokvet, duken tue flutrue
Atỹ - ktû nper pullaze, mje sá dimni
Jeten mos t'u a shkurtoje. - Me gjith kta mnija
E zêmra e keqe prap sundote m' shekull;
E mberthye m' shogishojen, prap nierzt u grijshin
E u coptojshin nder lufta e nder degame,
Si kién coptue giithmone, a' prej se pik s' parit
Zêmren e nierit kuprrecija e flligji.
Kúr qe, si at dite ( sado qi zhargas) dielli
U kap mie m' cak, per giyse kû dahet drita
E buka n' are prej shpijet i shkon bulkut,
Ati i Pushtetshem nalt prej fronit t' qiellvet,
Neveritun mbi t' fyeme t' randa t' shekullit,
Porsi dý t' rebta e t' zjarrta rifé mizore
Ngerthen Aj vetllat m' rruzullim t' shemtuemun,
Edhe vrânët e kundron. Per nen shkreptima
( 126 )
Veç si varra n' krahnuer t' mji djali t' vetun,
Kmishen e dekes ka' atij i a veshe e âma.
Hyit 'Ohe ata, vietrue e shterrun Oritet,
M' gielle xhishllojshin si flaka e nji kandili,
Qi m'tryeze skamnore vien t'u shue n' vedvedi,
Ke voi nuk ká m'u ushqye, e n'terr n' givse t'bukes,
T'vorfnin e ngrate e lên; aq sá niat lude,
Qi prej sysh i kjason mbi koje t' mykuna
Mã as «bulku» i voters s' mund t' i a shofe... Mares
Me miazma morijet, mbi gia t' gialla
E m'njerz randote porsi plumb, e t' liga
lajri
T' prânshme e t' vshtira peritote; e u shuete nieri
E u shuete giâja e gialle, si shuhet bari
Per nen kose t' bulkut. S' t' shifte sini tieter,
Veç vorre e stervina. Pse as toka
Ushgim ajo mâ s'epte, e m' shekull ûja
Bâte kerdí. Jo n'
popui ma, io n'fise
Mbledhe giindja u shifshin tok, por kokrra - kokrra:
Si njata spendt shtektare, qi atje kahe vieshta
T' dám setet t' shokvet, duken tue flutrue
Atỹ - ktû nper pullaze, mje sá dimni
Jeten mos t'u a shkurtoje. - Me gjith kta mnija
E zêmra e keqe prap sundote m' shekull;
E mberthye m' shogishojen, prap nierzt u grijshin
E u coptojshin nder lufta e nder degame,
Si kién coptue giithmone, a' prej se pik s' parit
Zêmren e nierit kuprrecija e flligji.
Kúr qe, si at dite ( sado qi zhargas) dielli
U kap mie m' cak, per giyse kû dahet drita
E buka n' are prej shpijet i shkon bulkut,
Ati i Pushtetshem nalt prej fronit t' qiellvet,
Neveritun mbi t' fyeme t' randa t' shekullit,
Porsi dý t' rebta e t' zjarrta rifé mizore
Ngerthen Aj vetllat m' rruzullim t' shemtuemun,
Edhe vrânët e kundron. Per nen shkreptima
( 126 )
T asaj mëní t' hyinueshme, gi prej sive
lohte i vetote, hâna, hyit e dielli
E toka u pin, e ngelen n' vend pá luejtun,
Pezull fatin e mbrame tue pritun. Toka,
Pingul te cillen rrezja e syut t' hyjnueshem
Flake e zhgietote, u drioh e fill prej angrash
Mâ t' permendshme bulroi me 'i giâme t' trishtueshme
E u trand shi mje m' themel. N' at giâmë ushtuene
Gollet e rruzullimit; Himalaja,
Si gúr gelgerjet n' uje, kreit u turshi;
E u shêm Italja, kthellte e cilla n' gjire
I tallazevet t' perpishme t' detit hûmbi;
N' dét eoh' Albjona u shue; e u deroh Stambolla
N' Bosfor. Pellas mâ n' shekull s' mbet, flightija
Kû t' mûite ajo me u picakue e pandershme
E shpirt e trup prap me i a kalbun nierit.
Veç po, syni i t' Amshuemit m' at gâmë t' botes
Aj nuk vetoi, as nuk u zbut; por tjera
Sharte mà t' rânda m'rruzullimin skyrtote,
Kahe, ndezun zhari prej zêmrimit t' mnershem,
I shkrepshin shkndijat si nper gryke t' Vulkanit:
Aq, sá friget u kput vallia e Parrizit,
E shuejten valle e shuejten lyra t' âmla,
E vete banorët e giellvet neper llugie
E nper lulishta giith here t' njoma u struken,
E qiella u hesht.
Po; m' krena t' Kerubijvet
Rregji i madhnis felgruese ndêje peshtetun
E ftyret vrâ, si nji thellim i kobshem :
Mbasi at cak sheklli kapercei me t' fyeme,
T' cillin Mishrira i a pat vû e pamatne
Kurr mos me e kcye, e n' Dije t' vet i Lumi
Dau me rropose rruzullimin: Aj kahe dielli
U prír e n'rribe t' tufânit t' mnís s' hyinueshme
Prej fronit t' vet i frini; flaka e diellit
U fik. E kobshme nji terrine at - hera
(127 )
lohte i vetote, hâna, hyit e dielli
E toka u pin, e ngelen n' vend pá luejtun,
Pezull fatin e mbrame tue pritun. Toka,
Pingul te cillen rrezja e syut t' hyjnueshem
Flake e zhgietote, u drioh e fill prej angrash
Mâ t' permendshme bulroi me 'i giâme t' trishtueshme
E u trand shi mje m' themel. N' at giâmë ushtuene
Gollet e rruzullimit; Himalaja,
Si gúr gelgerjet n' uje, kreit u turshi;
E u shêm Italja, kthellte e cilla n' gjire
I tallazevet t' perpishme t' detit hûmbi;
N' dét eoh' Albjona u shue; e u deroh Stambolla
N' Bosfor. Pellas mâ n' shekull s' mbet, flightija
Kû t' mûite ajo me u picakue e pandershme
E shpirt e trup prap me i a kalbun nierit.
Veç po, syni i t' Amshuemit m' at gâmë t' botes
Aj nuk vetoi, as nuk u zbut; por tjera
Sharte mà t' rânda m'rruzullimin skyrtote,
Kahe, ndezun zhari prej zêmrimit t' mnershem,
I shkrepshin shkndijat si nper gryke t' Vulkanit:
Aq, sá friget u kput vallia e Parrizit,
E shuejten valle e shuejten lyra t' âmla,
E vete banorët e giellvet neper llugie
E nper lulishta giith here t' njoma u struken,
E qiella u hesht.
Po; m' krena t' Kerubijvet
Rregji i madhnis felgruese ndêje peshtetun
E ftyret vrâ, si nji thellim i kobshem :
Mbasi at cak sheklli kapercei me t' fyeme,
T' cillin Mishrira i a pat vû e pamatne
Kurr mos me e kcye, e n' Dije t' vet i Lumi
Dau me rropose rruzullimin: Aj kahe dielli
U prír e n'rribe t' tufânit t' mnís s' hyinueshme
Prej fronit t' vet i frini; flaka e diellit
U fik. E kobshme nji terrine at - hera
(127 )
Mbi rruzullim u shtri; e njerzt mbi shekull
Nper terr ravtojshin, porsi mijt nder vorre,
Kahe mnís shemtuese s' Perendís siohnuemun
Dojshim me i hike. Por nuk i hiket Zotit!
Niat dore t' pushtetshme mbasandei, me t' cillen
Per sá e sá qinda kavaljetesh mbajti
Peshen e rruzullit, Perendija e struku
E natyren e lshoi pá zot. Trishtueshim
Krisen thithat e shekullit; e rrmores
S' humneres s' rrmyeshme t' t' kthellët avisit
Kulihûm shtielli i rruzullimit brishti
E u shêm, termegshim tu rapllue nper. kaös.
Nii giâme, nii krisme, atbote, e nji rropame
Elementash u noie, kahe vlojshin, ziejshin,
E nder gomna shungluese t' njânitjetrit
U shkaperderohshin me duhi thellimit, .
Tue bumbullue nper shekull. Hyit e giellit
Ata, edhe, dalun jashta rrethit t' hershem
Me zhumhúr t' tmershem n' pakthellim u mposshin
Ka' u ndeshshin, ka' u perpigshin, e u turrshijshin
E flauri kahe neper kaös u derohshin.
Nper tim, mandei, nper pluhen e rê t' mûrrta,
Qi shekllin kand e kand kishin mberthye,
Shkrepte pá dá rufeja, porsi shkrepin
Shkndijat nper tum t' dullijavet. Prej duhmet
E prej termetit, tue bulurite frigueshim,
Toka edhe trandei, e, si nji gogel dushkut
M'uje, shkundullitej n' rryme t' atij thellimi.
Kúr ge, 'i komete n' mes t' kataklizmit t' mner-
Shkepun prej s' eprit, kulihum n' teposhte
Me zhaurrime t' perfrigueshme goromiset
[shem,
E m' Ocean Atlantik pingul plandoset.
Trandet toka m' at' t' ndeshun; ujët e detit
Jashte lugut t' hershem del, e dynden sklafat
E kernalles n' perpiete si bjeshke, si male,
Te cillt mandeina, me furí perpise
( 128 )
Nper terr ravtojshin, porsi mijt nder vorre,
Kahe mnís shemtuese s' Perendís siohnuemun
Dojshim me i hike. Por nuk i hiket Zotit!
Niat dore t' pushtetshme mbasandei, me t' cillen
Per sá e sá qinda kavaljetesh mbajti
Peshen e rruzullit, Perendija e struku
E natyren e lshoi pá zot. Trishtueshim
Krisen thithat e shekullit; e rrmores
S' humneres s' rrmyeshme t' t' kthellët avisit
Kulihûm shtielli i rruzullimit brishti
E u shêm, termegshim tu rapllue nper. kaös.
Nii giâme, nii krisme, atbote, e nji rropame
Elementash u noie, kahe vlojshin, ziejshin,
E nder gomna shungluese t' njânitjetrit
U shkaperderohshin me duhi thellimit, .
Tue bumbullue nper shekull. Hyit e giellit
Ata, edhe, dalun jashta rrethit t' hershem
Me zhumhúr t' tmershem n' pakthellim u mposshin
Ka' u ndeshshin, ka' u perpigshin, e u turrshijshin
E flauri kahe neper kaös u derohshin.
Nper tim, mandei, nper pluhen e rê t' mûrrta,
Qi shekllin kand e kand kishin mberthye,
Shkrepte pá dá rufeja, porsi shkrepin
Shkndijat nper tum t' dullijavet. Prej duhmet
E prej termetit, tue bulurite frigueshim,
Toka edhe trandei, e, si nji gogel dushkut
M'uje, shkundullitej n' rryme t' atij thellimi.
Kúr ge, 'i komete n' mes t' kataklizmit t' mner-
Shkepun prej s' eprit, kulihum n' teposhte
Me zhaurrime t' perfrigueshme goromiset
[shem,
E m' Ocean Atlantik pingul plandoset.
Trandet toka m' at' t' ndeshun; ujët e detit
Jashte lugut t' hershem del, e dynden sklafat
E kernalles n' perpiete si bjeshke, si male,
Te cillt mandeina, me furí perpise
( 128 )
Shkul kahe Europa e n' Amerike dikohen
E shkaperderdhen permbi Afrike t' zharritne:
Merr Ohén boena. Felgrueshim tue gurgllue
Tallazi male kapercen e kodra,
E m' rryme t' giirevet t' veta rimen giytete,
Mbretní perpin, e shkime giâ t' gialle e nieri,
E giithshka dora kavatoi njerzore.
Por, po; t' giith ujët e Oceanit s' mujt me i shlye
Niollet e giakut t' nierit, t' cillat vrritshin
Enè kahe qiella e gigi prej s' Drejtes s' hyjnueshme
Lypshin me zâ t' mieruem. Prandej i Amshuemi,
Syni i te cillit nuk mund t' shofe pegame
E giâ s'i rrshet Atij per pá u ndeshkue,
Premtoi qi flake m' at hýll nii zjarm t' u kallte
— M' at hýll, gi token nen peshe t' vet e noryohte -
E mbare Ohén t' a perlate e t' a shkrumote.
E ge, zên hulli rebte m' u shkundullitun,
Zên rrebte m'u trande, e, tue shperthye me krisme
Nji dét zjarmit flakron mbi toke t' shemtueme.
Por edhe zhari, n' gií qi ngrofte bota,
Nen t' rrebten frime t's' hynueshmes mní s' t' Am-
Ndezet aj flake e me 'i furí trishtuese
Ishuemit
Shperthen nper zgorka t' Oheut nen vale t' Oceanit.
Ujët e zjarmi m' atbote u kaperthyene
E, anmiq tue kênun, me uturim u noeshen
E u perlán. Ulurote deti e dynote
Mje m' rê tallazet. Flaka tue krepatue
E tue fishkilue, mbi dét pá oá ngerthehei
E me vapa te veta e frushkullote.
N' zhaurrime t' mnerte t' asaj lufte titanike
Kobshim gjimojshin viset e rruzullimit
E shungullote kupa e nalte e Empirit.
N' e mbramët m'u lodhe zû deti, e, para zjarmit
N' avull t' u çue, kreit shterri. Zjarmi at - hera,
Lshue pá zangall, i u vesh terthores s' shekullit,
Eohe krejt e zharriti. Shkrini malet
( 129 )
E shkaperderdhen permbi Afrike t' zharritne:
Merr Ohén boena. Felgrueshim tue gurgllue
Tallazi male kapercen e kodra,
E m' rryme t' giirevet t' veta rimen giytete,
Mbretní perpin, e shkime giâ t' gialle e nieri,
E giithshka dora kavatoi njerzore.
Por, po; t' giith ujët e Oceanit s' mujt me i shlye
Niollet e giakut t' nierit, t' cillat vrritshin
Enè kahe qiella e gigi prej s' Drejtes s' hyjnueshme
Lypshin me zâ t' mieruem. Prandej i Amshuemi,
Syni i te cillit nuk mund t' shofe pegame
E giâ s'i rrshet Atij per pá u ndeshkue,
Premtoi qi flake m' at hýll nii zjarm t' u kallte
— M' at hýll, gi token nen peshe t' vet e noryohte -
E mbare Ohén t' a perlate e t' a shkrumote.
E ge, zên hulli rebte m' u shkundullitun,
Zên rrebte m'u trande, e, tue shperthye me krisme
Nji dét zjarmit flakron mbi toke t' shemtueme.
Por edhe zhari, n' gií qi ngrofte bota,
Nen t' rrebten frime t's' hynueshmes mní s' t' Am-
Ndezet aj flake e me 'i furí trishtuese
Ishuemit
Shperthen nper zgorka t' Oheut nen vale t' Oceanit.
Ujët e zjarmi m' atbote u kaperthyene
E, anmiq tue kênun, me uturim u noeshen
E u perlán. Ulurote deti e dynote
Mje m' rê tallazet. Flaka tue krepatue
E tue fishkilue, mbi dét pá oá ngerthehei
E me vapa te veta e frushkullote.
N' zhaurrime t' mnerte t' asaj lufte titanike
Kobshim gjimojshin viset e rruzullimit
E shungullote kupa e nalte e Empirit.
N' e mbramët m'u lodhe zû deti, e, para zjarmit
N' avull t' u çue, kreit shterri. Zjarmi at - hera,
Lshue pá zangall, i u vesh terthores s' shekullit,
Eohe krejt e zharriti. Shkrini malet
( 129 )
E kodrat, e kunorat; e dogi fronet
Me shpata e me giithshka, qi dikúr m' shekull
Krenín e mbajti m' kâmbe; e kúr s' pat tjeter
Shka me shkrumue, n' hî t' vet u shkim prej vedit,
E toka mbet veç hi e kthniell: si votra
N' nji shpí te dalne faret, mbasi zjarmi
T' i shuhet e me ferre dera t'i mbyllet.
E kshtû u rpos sheklli e sosi pûna e nierit.
( 130 )
Me shpata e me giithshka, qi dikúr m' shekull
Krenín e mbajti m' kâmbe; e kúr s' pat tjeter
Shka me shkrumue, n' hî t' vet u shkim prej vedit,
E toka mbet veç hi e kthniell: si votra
N' nji shpí te dalne faret, mbasi zjarmi
T' i shuhet e me ferre dera t'i mbyllet.
E kshtû u rpos sheklli e sosi pûna e nierit.
( 130 )
Mbi vorr
t' A. Anton M. Zannonit 5. 7.
annon, a dige? a imend se shi m'at-hera
Kúr Kisha e komi n' Shayptarí t' mjerueme
Noimen t'ande me uzdaje mâ t'gjalle e priten,
Ti i lae kto zaje, e per nen cem t' nji guri
Sod kalbe n' vorr?!... Tý Vilazent t' ue t' kan pasun
Pasqyre jetet: thalb zêmret miqt, e e bardha
Uzdaje e Atoheut, dielmnija, diell t' shkelzyeshem
T' ká pasun, po, nder t' ashprat shtige t' dijes
E nder caktime t' megjevet t' urtís :
Pse pra, me deke? pse kshtû n' mjerim me i Ishue
E ullazent t'ue, e miqt, e mbare Atohén
E ngrate, heu! kegas sod prej Ohûnet shkelun ? ...
O dekë e mnershme? O deke trí here e shueme?
Se e giata kênka kosa e jote e nâmuna,
E larg po t' mrrika! Sojet kush nuk pshtueka,
As s' brishtka kush! Qe, i njethët por sá hape lili
Kelçin e erandshem per me thithe prej dritet
( 131 )
t' A. Anton M. Zannonit 5. 7.
annon, a dige? a imend se shi m'at-hera
Kúr Kisha e komi n' Shayptarí t' mjerueme
Noimen t'ande me uzdaje mâ t'gjalle e priten,
Ti i lae kto zaje, e per nen cem t' nji guri
Sod kalbe n' vorr?!... Tý Vilazent t' ue t' kan pasun
Pasqyre jetet: thalb zêmret miqt, e e bardha
Uzdaje e Atoheut, dielmnija, diell t' shkelzyeshem
T' ká pasun, po, nder t' ashprat shtige t' dijes
E nder caktime t' megjevet t' urtís :
Pse pra, me deke? pse kshtû n' mjerim me i Ishue
E ullazent t'ue, e miqt, e mbare Atohén
E ngrate, heu! kegas sod prej Ohûnet shkelun ? ...
O dekë e mnershme? O deke trí here e shueme?
Se e giata kênka kosa e jote e nâmuna,
E larg po t' mrrika! Sojet kush nuk pshtueka,
As s' brishtka kush! Qe, i njethët por sá hape lili
Kelçin e erandshem per me thithe prej dritet
( 131 )
Nektarin e giallimit t' vet, zhiguese
N' tê prej visevet t' noritshme shkrepe nii rreze
E n' palc t' kerthnestët e jetes i a shterre, e fije-
Fije per toke e Ishon: Vallzon bylbyli
Nper hije t' rita t' lugjevet t' blerueme,
E mali e fusha nder kânge t' tija kndellen ;
Por, kúr mâ t' amla i nderlikon ai jonet,
Dishka atij zâ'n at here i a kputé, e cangull
Prei gêmbit t'blerte e get m' elmashk t' ndo i prroske,
Kû do t' eshtet gjithmone. E nieri? Ah ! nieri
Kot muer i shuemi shtige t' ashpra e t' grisuna,
E male kapercei, e doli dete,
Per me pshtue teje, dekë: ti, p'rhere mizore
Gjithkund e ndeshe, e mbi krye t' tij madhshtuer
E mbi vepra, qi duervet t'tija duelen
Te thát kerrçikun pá mishire randove
E n' humnere t' harreses i kaperdine.
Kũ â Sparta n' zâ? kû â e drashtna aq fort Kartago?
E Romet t' hershme shka teproi n' dite t' sodit
Per me dishmue maohnín e saj? Do mure
T' shkatrrueme e t' thata sod me mzì na flasin
Se 'i Cesar n' Rome zotnoi ! Gjithshka mbi shekull
Des e kalon: e giâja e gialle e nieri
Shuhen; e frone bijn, e bijn giytete ;
E rroposen mbretní me aq giak t' ndertueme.
Por edhe dita, sado vone, do t' vije,
N' t' cillen do t' shêmet pesha e rruzullimit
E toka e zeze, e hâra, e hyit, e dielli
Leskra - leskra, si hjedha n' ajr, do t'ênden
Neper golle t' kthellueshme t't' hapët Empirit.
Veç, po, dér sá mos t' shkimen hâna e dielli
E embramja cirke n' Ocean t'kthellte mos t'shtrrase,
Êmni i atij burri, qi per Atme e Fé
La nâm n' fis t' vet, aj p'rhere giallon, e deka
Mbi tê pushtet nuk ká. Kot fletët e ngrita
Rreh koha m'tê, 'Ohe kot e shplake thellimi,
( 132 )
N' tê prej visevet t' noritshme shkrepe nii rreze
E n' palc t' kerthnestët e jetes i a shterre, e fije-
Fije per toke e Ishon: Vallzon bylbyli
Nper hije t' rita t' lugjevet t' blerueme,
E mali e fusha nder kânge t' tija kndellen ;
Por, kúr mâ t' amla i nderlikon ai jonet,
Dishka atij zâ'n at here i a kputé, e cangull
Prei gêmbit t'blerte e get m' elmashk t' ndo i prroske,
Kû do t' eshtet gjithmone. E nieri? Ah ! nieri
Kot muer i shuemi shtige t' ashpra e t' grisuna,
E male kapercei, e doli dete,
Per me pshtue teje, dekë: ti, p'rhere mizore
Gjithkund e ndeshe, e mbi krye t' tij madhshtuer
E mbi vepra, qi duervet t'tija duelen
Te thát kerrçikun pá mishire randove
E n' humnere t' harreses i kaperdine.
Kũ â Sparta n' zâ? kû â e drashtna aq fort Kartago?
E Romet t' hershme shka teproi n' dite t' sodit
Per me dishmue maohnín e saj? Do mure
T' shkatrrueme e t' thata sod me mzì na flasin
Se 'i Cesar n' Rome zotnoi ! Gjithshka mbi shekull
Des e kalon: e giâja e gialle e nieri
Shuhen; e frone bijn, e bijn giytete ;
E rroposen mbretní me aq giak t' ndertueme.
Por edhe dita, sado vone, do t' vije,
N' t' cillen do t' shêmet pesha e rruzullimit
E toka e zeze, e hâra, e hyit, e dielli
Leskra - leskra, si hjedha n' ajr, do t'ênden
Neper golle t' kthellueshme t't' hapët Empirit.
Veç, po, dér sá mos t' shkimen hâna e dielli
E embramja cirke n' Ocean t'kthellte mos t'shtrrase,
Êmni i atij burri, qi per Atme e Fé
La nâm n' fis t' vet, aj p'rhere giallon, e deka
Mbi tê pushtet nuk ká. Kot fletët e ngrita
Rreh koha m'tê, 'Ohe kot e shplake thellimi,
( 132 )
Pse s' mund t'a grise kurr: ato veç presin
Qi dryshk mos t' vêje e qi edhe mbas veriget
T' giatë kavalietesh t' i shkelgajë mbi shekull
Ari i kulluet. — Homeri enè nder né
Giallnon, e soo, edhè, na vien se e shofim
Ke, i verbte s'oy sish, dere m' dere neper Meone
Shkon buke tue lypun me lahute nen stjetull
E kashatat e mykta, me te cillat
Sheklli gjithmone ushqei burrnín e dijen ..
Me ato kânge i perligie, qi mort nuk shofin :
E prá, sá stina mbi vorr t' tij a shnorrue!
Po, po, Zannon; sado qi sod detyren,
Heu! teper shpejt, tu desht natyres m'i a lá
E mrenda vorrit mje m' at ditë me u eshtun,
N' t' cillen do t' t' grishe burija e mrekullzânit;
Prap, me giith' kta, per né as ti s' ké dekun
E n' mende e n'
zêmer t' onë enè ti gialle soo jé;
Pse brêz mas brêzit, mie m' mâ t' largtat mote,
T' bijt e Shayptarvet me evarí prej zêmret
Êmnin kan me t' bekue. Ti, njaj, po, kjé,
Qi t' msheftat fije giûhes shayptare i lype
E i giete, e i ênde, e neper dhâmbza t'dijes
Me shum hollí i pershkove e raven çile,
Kahë Shqyptari do t' mbajë per me stolisun
Fialen, e shilimet per me i shprehe per s' mbarit.
E kúr termales s' rryeshme t' t' naltë Parnasit
Noo 'i herë - noơi herëti unjite e m' kreshte u kape
Noer valle t' Zânavet, kaq jone t'âmla
Dijte me zjerrun neper teiza lyret,
Sá menoja e nierit, permbi flete t' prarueme
T' s' hyjnueshmes harmoní, nalf-nalt rremehe)
Mie m tron tshkelzyeshem t Perendis s' Amshueshem,
Kû, porsi n' nji dét dritet krejt pershi
Me rreze, noellej e travajët e randa,
E Ohûnen a trathtín e lott e t' fshâmet,
Prej s' cillash, t' thuesh, perbâhet n' shekull jeta,
( 133 )
Qi dryshk mos t' vêje e qi edhe mbas veriget
T' giatë kavalietesh t' i shkelgajë mbi shekull
Ari i kulluet. — Homeri enè nder né
Giallnon, e soo, edhè, na vien se e shofim
Ke, i verbte s'oy sish, dere m' dere neper Meone
Shkon buke tue lypun me lahute nen stjetull
E kashatat e mykta, me te cillat
Sheklli gjithmone ushqei burrnín e dijen ..
Me ato kânge i perligie, qi mort nuk shofin :
E prá, sá stina mbi vorr t' tij a shnorrue!
Po, po, Zannon; sado qi sod detyren,
Heu! teper shpejt, tu desht natyres m'i a lá
E mrenda vorrit mje m' at ditë me u eshtun,
N' t' cillen do t' t' grishe burija e mrekullzânit;
Prap, me giith' kta, per né as ti s' ké dekun
E n' mende e n'
zêmer t' onë enè ti gialle soo jé;
Pse brêz mas brêzit, mie m' mâ t' largtat mote,
T' bijt e Shayptarvet me evarí prej zêmret
Êmnin kan me t' bekue. Ti, njaj, po, kjé,
Qi t' msheftat fije giûhes shayptare i lype
E i giete, e i ênde, e neper dhâmbza t'dijes
Me shum hollí i pershkove e raven çile,
Kahë Shqyptari do t' mbajë per me stolisun
Fialen, e shilimet per me i shprehe per s' mbarit.
E kúr termales s' rryeshme t' t' naltë Parnasit
Noo 'i herë - noơi herëti unjite e m' kreshte u kape
Noer valle t' Zânavet, kaq jone t'âmla
Dijte me zjerrun neper teiza lyret,
Sá menoja e nierit, permbi flete t' prarueme
T' s' hyjnueshmes harmoní, nalf-nalt rremehe)
Mie m tron tshkelzyeshem t Perendis s' Amshueshem,
Kû, porsi n' nji dét dritet krejt pershi
Me rreze, noellej e travajët e randa,
E Ohûnen a trathtín e lott e t' fshâmet,
Prej s' cillash, t' thuesh, perbâhet n' shekull jeta,
( 133 )
Kreit i harrote. Ah! po, se Shayptarija,
Dér sá n' noo i zêmer giak shayptár t' gurglloje
Êmnin s' ká me t' harrue; e nder fatosa,
Qi raven e Lirís Atoheut i a cilen
Neper arme t'fés e t' dijes, ká me t' njehun
E me t' u binde e evarshme.
Por Shaypnija
Prap noime, e miera, pret, Zannon, prej teje!
E prej Parrizit, kû, shpresojm, se giindesh,
Mâ fort se kurr ti mundesh sod me i vieftun :
S' mundet me kênun qi n'at vend mishriret
Luta e nji te dreiti t' gitet poshte e t' shkelet.
Thueju, prá, nalt, sá lodja e giaku derdhet
N° Shaypní pá pûne; sá kai me poshtersí
Giygiin sot nierzt i a bajn, e si Shayptari,
Kü prej padijet, kû prej epshit rrêjtun,
Soo a e zeza e vetvedit. Eohe thueju,
Se vetem, po, prej giellet pret Shqypnija
Jete e Lirí, e se prandei né giella
Doren t' na njese, e sá mâ para anmiquet,
Qi hûmbe duen me na pá, me t' rrebte fugí
Menden t' u a ryse; se veç nji Hý i Amshueshem
N' dore ká shartet e popujve, e pá hiri
Se s' lên me u shue Aj kombet. E tý, asobote,
Nji eltér Shayptáret kan me t' ndertue mermerit,
Kũ êmnin t'ano noer kânge kan m'e kremtue;
E kshtû dér sá t' terrnohen stinët e motit
N' zêmer t' Shayptarit ké me rinue gjith-hera.
( 134 )
Dér sá n' noo i zêmer giak shayptár t' gurglloje
Êmnin s' ká me t' harrue; e nder fatosa,
Qi raven e Lirís Atoheut i a cilen
Neper arme t'fés e t' dijes, ká me t' njehun
E me t' u binde e evarshme.
Por Shaypnija
Prap noime, e miera, pret, Zannon, prej teje!
E prej Parrizit, kû, shpresojm, se giindesh,
Mâ fort se kurr ti mundesh sod me i vieftun :
S' mundet me kênun qi n'at vend mishriret
Luta e nji te dreiti t' gitet poshte e t' shkelet.
Thueju, prá, nalt, sá lodja e giaku derdhet
N° Shaypní pá pûne; sá kai me poshtersí
Giygiin sot nierzt i a bajn, e si Shayptari,
Kü prej padijet, kû prej epshit rrêjtun,
Soo a e zeza e vetvedit. Eohe thueju,
Se vetem, po, prej giellet pret Shqypnija
Jete e Lirí, e se prandei né giella
Doren t' na njese, e sá mâ para anmiquet,
Qi hûmbe duen me na pá, me t' rrebte fugí
Menden t' u a ryse; se veç nji Hý i Amshueshem
N' dore ká shartet e popujve, e pá hiri
Se s' lên me u shue Aj kombet. E tý, asobote,
Nji eltér Shayptáret kan me t' ndertue mermerit,
Kũ êmnin t'ano noer kânge kan m'e kremtue;
E kshtû dér sá t' terrnohen stinët e motit
N' zêmer t' Shayptarit ké me rinue gjith-hera.
( 134 )
Mbi vorr t' A. Alois Paliq
o. E. m.
(Kie mbyte prej ushtrivet malazeze 7-111-1913)
arbart ... e mbyten! E prá
Ky'i Ohûne kurrkuej s' i a bâni;
Nuk bâni kand me kjá:
Per t'keq s' i duel kurr zâni;
Per Atme e shêjten Fé
Pûnoi me t' Orejte m' ket ohé.
I vorfni, pá prind mbetun,
Qi kján per buke i mjeri,
Te ky shüjten pat gietun:
Ky lott prej sysh i a teri,
S' e la nen ohûne me fshâ
E át e mâme i u bâ.
Pse, prá me e mbyte ?... Trathtari,
E giaksi, e i patenzoni
E i trishtueshmi kursari,
Qi s' njef se shk'âsht zakoni,
( 135 )
o. E. m.
(Kie mbyte prej ushtrivet malazeze 7-111-1913)
arbart ... e mbyten! E prá
Ky'i Ohûne kurrkuej s' i a bâni;
Nuk bâni kand me kjá:
Per t'keq s' i duel kurr zâni;
Per Atme e shêjten Fé
Pûnoi me t' Orejte m' ket ohé.
I vorfni, pá prind mbetun,
Qi kján per buke i mjeri,
Te ky shüjten pat gietun:
Ky lott prej sysh i a teri,
S' e la nen ohûne me fshâ
E át e mâme i u bâ.
Pse, prá me e mbyte ?... Trathtari,
E giaksi, e i patenzoni
E i trishtueshmi kursari,
Qi s' njef se shk'âsht zakoni,
( 135 )
Kahe t' duen ata po mbajn:
Pse kshtû me e mbyte t' pafaj'n ?...
Por, po; per shkjá te prûjtun
Isht' ky n' oý faje zhye,
Qi ndryshej nuk ká muitun,
Veç se me gjak me i shkmye :
Shaypnín dote t' lirueme,
E Fén s' norrote t' bekueme.
E per ket pûne mizori,
Ushtari i Malit t' Zí
Qi mshrire s' i njef krahnori
Heshten i a nguli n' gií,
Edhè me tê te ngratit
Zêmren shporoi aj Fratit.
U rrzue sherbtori i Zotit
— Heu! si nuk plasi djerri!
E sft per t' gjate te motit
Ndermiet anmique i erri;
Gjaku prej varrvet t' ngrata
Gurglloi mbi bûca t' thata.
O Perendi i amshueshem,
A thue tư' i vũ kjé trollin
Noo i rruzllit mâ t' lumnueshem,
Qi per nen qielle mund t'ndollin
Kso pûnësh mbi ftyre t' ksai bote,
Pá shkrepun mnija e Jote ?
Qe, shkjau, harlise krenijet,
Meshtarët âsht tue t' i mbytun;
Lterët t'ue, selí hyinijet,
Me giak âsht tue t' i zhytun
E rifeja e Jote Kisha
Por rizon, e veç çán pisha!
As giaku, prá, i Meshtarvet
As gurt e eltervet t' ue
( 136 )
Pse kshtû me e mbyte t' pafaj'n ?...
Por, po; per shkjá te prûjtun
Isht' ky n' oý faje zhye,
Qi ndryshej nuk ká muitun,
Veç se me gjak me i shkmye :
Shaypnín dote t' lirueme,
E Fén s' norrote t' bekueme.
E per ket pûne mizori,
Ushtari i Malit t' Zí
Qi mshrire s' i njef krahnori
Heshten i a nguli n' gií,
Edhè me tê te ngratit
Zêmren shporoi aj Fratit.
U rrzue sherbtori i Zotit
— Heu! si nuk plasi djerri!
E sft per t' gjate te motit
Ndermiet anmique i erri;
Gjaku prej varrvet t' ngrata
Gurglloi mbi bûca t' thata.
O Perendi i amshueshem,
A thue tư' i vũ kjé trollin
Noo i rruzllit mâ t' lumnueshem,
Qi per nen qielle mund t'ndollin
Kso pûnësh mbi ftyre t' ksai bote,
Pá shkrepun mnija e Jote ?
Qe, shkjau, harlise krenijet,
Meshtarët âsht tue t' i mbytun;
Lterët t'ue, selí hyinijet,
Me giak âsht tue t' i zhytun
E rifeja e Jote Kisha
Por rizon, e veç çán pisha!
As giaku, prá, i Meshtarvet
As gurt e eltervet t' ue
( 136 )
S' mund reshkan mshrire Shqyptarvet,
Nuk mujtkan mnín me t' zgjue ?
E fatin e Shaypnís
E lânkan n' dorë t' shkjenís ? ...
O e miera, moj e miera
Shaypní, se keq ké ngelun!
Se mire, moi, tý t'thau vera,
Qýsh se shkjau âsht tue t' shkelun
E tue t' poshtnue pá dhime,
Tue t' lânun n' vái e n' brime.
T' kan rrahe gjithkahe me topa,
Tue t' djege e tue t' shkrumue :
T' kan damun copa-copa,
Si t'ishe pá zot Ishue,
E shk'â mâ fort per t' kjá,
Me dore t' Mbretnivet t' Mohá.
• Lot! • Zot! mos tjeter
Per ket pleqni trathtare,
Qi Europa, rrênce e vieter,
Bâni mbi toke shayptare,
Deh! Ti mos lên qi niri
Kshtû t' a dhûnoje pá hiri.
Veç m' tý na e kemi shpresen
Se'i dite Lirí mund t' shofim;
Pse nierit fjalët e besen
Fort mire sod po i a njofim :
Ai sật s'i prír kurr njeti,
Veç kû mund t' grryeje per veti.
Prandei, o Zot, prej giellet
Ti priri sột mbi né,
E bân qi pûna t'kthiellet,
Si âsht mire per Atme e Fé;
E giaku i ktij Meshtarit
T' kjofte fale per komb t' Shayptarit.
( 137 )
• 10
Nuk mujtkan mnín me t' zgjue ?
E fatin e Shaypnís
E lânkan n' dorë t' shkjenís ? ...
O e miera, moj e miera
Shaypní, se keq ké ngelun!
Se mire, moi, tý t'thau vera,
Qýsh se shkjau âsht tue t' shkelun
E tue t' poshtnue pá dhime,
Tue t' lânun n' vái e n' brime.
T' kan rrahe gjithkahe me topa,
Tue t' djege e tue t' shkrumue :
T' kan damun copa-copa,
Si t'ishe pá zot Ishue,
E shk'â mâ fort per t' kjá,
Me dore t' Mbretnivet t' Mohá.
• Lot! • Zot! mos tjeter
Per ket pleqni trathtare,
Qi Europa, rrênce e vieter,
Bâni mbi toke shayptare,
Deh! Ti mos lên qi niri
Kshtû t' a dhûnoje pá hiri.
Veç m' tý na e kemi shpresen
Se'i dite Lirí mund t' shofim;
Pse nierit fjalët e besen
Fort mire sod po i a njofim :
Ai sật s'i prír kurr njeti,
Veç kû mund t' grryeje per veti.
Prandei, o Zot, prej giellet
Ti priri sột mbi né,
E bân qi pûna t'kthiellet,
Si âsht mire per Atme e Fé;
E giaku i ktij Meshtarit
T' kjofte fale per komb t' Shayptarit.
( 137 )
• 10
BKSH
Per kendimin metrik te ujerrshavet.
Sasija e e-s.
1. E-ja e shênjueme ne theme a ne trup te fja-
lës, njehet rroke e plote:
- Kosen peshtetun permbi kocka t' ngrefta - (11)
— Tue zâne n' shkolle mesime t' mbara - (8)
+ A thue keshtû do t' zêhen - (7)
Ase :
- Per trimeni permêndun larg mbi dhé - (11)
- Prij ti nierit n' amëshim - (8)
2. Ka vleren e rrokes, e shkrueme noer fjalza
(neje a enklitike) :
- Ne skam e n' terr me noêjun pose giithkúi - (11)
- Ká lirija te bardhin sundim - (10)
— M' kambe, sokola te Shaypnis - (8)
— Per pune te hijshme e t' mbara - (7)
3. Nuk ka vlere e nuk bân rroke kúr âsht per-
dore si shêj zgiatimit ne pjesen e mbrame te fjales:
— Muroje me i ndêje Europes pa dite shk' âsht
Ifriga - (11)
( 139 )
Sasija e e-s.
1. E-ja e shênjueme ne theme a ne trup te fja-
lës, njehet rroke e plote:
- Kosen peshtetun permbi kocka t' ngrefta - (11)
— Tue zâne n' shkolle mesime t' mbara - (8)
+ A thue keshtû do t' zêhen - (7)
Ase :
- Per trimeni permêndun larg mbi dhé - (11)
- Prij ti nierit n' amëshim - (8)
2. Ka vleren e rrokes, e shkrueme noer fjalza
(neje a enklitike) :
- Ne skam e n' terr me noêjun pose giithkúi - (11)
- Ká lirija te bardhin sundim - (10)
— M' kambe, sokola te Shaypnis - (8)
— Per pune te hijshme e t' mbara - (7)
3. Nuk ka vlere e nuk bân rroke kúr âsht per-
dore si shêj zgiatimit ne pjesen e mbrame te fjales:
— Muroje me i ndêje Europes pa dite shk' âsht
Ifriga - (11)
( 139 )
Kúr duhet te njehet rroke, shpesh shênjohet me
e te ngulët :
— Vec po, sini i t' Amshuemit n'at giam® t' botes -
(11)
- Porsi kânga? zogut t veres - (8)
— Prei voeses s' gielles - (5)
4. Eja ne mbarim te vierrshes te shumen nje-
het rroke:
- Bini Toskë, ju bini Gege - (8)
— Zûne me i njofte nevojët e jetes - (8)
— Zêmren me t' âmel shprese - (7)
( 140 .)
e te ngulët :
— Vec po, sini i t' Amshuemit n'at giam® t' botes -
(11)
- Porsi kânga? zogut t veres - (8)
— Prei voeses s' gielles - (5)
4. Eja ne mbarim te vierrshes te shumen nje-
het rroke:
- Bini Toskë, ju bini Gege - (8)
— Zûne me i njofte nevojët e jetes - (8)
— Zêmren me t' âmel shprese - (7)
( 140 .)
Zhuillimi i disá fjalue te librit. (*)
acarr, i, êm. m. te ftoite, cegem.
Adrie, ja, êm. f. Deti Adrijatik.
Agamemnon, i, êm. m. kryeprisi i ushtrís greke
ne Trojë.
ag, u, êm. m. drite e marrët, (bagliore).
agzot, i êm. m. barot, qi vêhet ne falme te arkut.
Akej, t, êm. m. Grekt.
alabaster, i, êm. m. mineral i tejpáshem.
Albjone, a, êm. f. Anglija.
anger, a, êm f. permbrendsa (visceri).
arenz, i êm. v. brung, bronx.
atillte, i, e, te, adj. atlete, azgan.
Aulide. a, êm. f. vend ne breg te Grekís.
avis, i, êm. m. humnere, (abisso)
bashtine, a, êm. f. tokët, livadhet, pronet e njai
shpije.
bige, a, êm. f. shpelle malit.
Bizanc, i, êm. m. Stambolla.
boene, a, êm. f. permbytie, vershim, (inondazione).
(1) Asht marre ne kujdes mâ teper kuptimi i posaçem qi i ji-
pet fjales ne vend te perdorun. O. e B.
( 141 )
acarr, i, êm. m. te ftoite, cegem.
Adrie, ja, êm. f. Deti Adrijatik.
Agamemnon, i, êm. m. kryeprisi i ushtrís greke
ne Trojë.
ag, u, êm. m. drite e marrët, (bagliore).
agzot, i êm. m. barot, qi vêhet ne falme te arkut.
Akej, t, êm. m. Grekt.
alabaster, i, êm. m. mineral i tejpáshem.
Albjone, a, êm. f. Anglija.
anger, a, êm f. permbrendsa (visceri).
arenz, i êm. v. brung, bronx.
atillte, i, e, te, adj. atlete, azgan.
Aulide. a, êm. f. vend ne breg te Grekís.
avis, i, êm. m. humnere, (abisso)
bashtine, a, êm. f. tokët, livadhet, pronet e njai
shpije.
bige, a, êm. f. shpelle malit.
Bizanc, i, êm. m. Stambolla.
boene, a, êm. f. permbytie, vershim, (inondazione).
(1) Asht marre ne kujdes mâ teper kuptimi i posaçem qi i ji-
pet fjales ne vend te perdorun. O. e B.
( 141 )
breshte, a, êm f. pylle e shpeshte.
Briaré, u, êm. m. êmen viganit, (ne mitologí).
brishti, v. rishas.
bubrroi, v. rmoi, heci barkas.
bubuge, ja, êm. f. kelçi, ne te cillin çile lulja.
bulku i votres nji soi kandrret, qi kndon naten
(grillo).
bulurine, a, êm. f. giâme.
cara, ni, êm. m. gúr votret, ûnak.
cem, i, êm. m gúr: tuf (terreno di tufo).
cemte, i, e, te adi. i ftoft®.
Cukal, i êm. m. mal kahe lindja e Shkodres.
çakrrí, ja, êm. f. sikrrí, send i vogel, pá vlere.
capoi, 1, êm m. kthetra.
ceste, ja, êm. f. ceter, vegel muzikore.
darche moskadele, dardhe fort e âmel.
dari, v. bjerri, djerri.
Deçig, i êm. m. mal mbi Tuz.
deike, a, êm. f. dallndyshe.
dera e Ali Osmanit, dinastija e mbretenvet te Turkís.
derptuem, i, e, te, adi. i shtrychun, i pershkuem
Chimbet.
dikoj, v. derohi.
dirgiem, v. ulem.
doke, ia, êm. f. zakon, adet.
oheu i Frangut, dheu i Europes se gytetnueme.
Eden, a, êm f. Parrizi i tokes.
emblem, i êm. m. Jhumere (Dukagjin): tumare
(Tiran®).
êmte, a, ệm. f. hallë.
endire, a, êm. f. qéf, ande.
( 142 )
Briaré, u, êm. m. êmen viganit, (ne mitologí).
brishti, v. rishas.
bubrroi, v. rmoi, heci barkas.
bubuge, ja, êm. f. kelçi, ne te cillin çile lulja.
bulku i votres nji soi kandrret, qi kndon naten
(grillo).
bulurine, a, êm. f. giâme.
cara, ni, êm. m. gúr votret, ûnak.
cem, i, êm. m gúr: tuf (terreno di tufo).
cemte, i, e, te adi. i ftoft®.
Cukal, i êm. m. mal kahe lindja e Shkodres.
çakrrí, ja, êm. f. sikrrí, send i vogel, pá vlere.
capoi, 1, êm m. kthetra.
ceste, ja, êm. f. ceter, vegel muzikore.
darche moskadele, dardhe fort e âmel.
dari, v. bjerri, djerri.
Deçig, i êm. m. mal mbi Tuz.
deike, a, êm. f. dallndyshe.
dera e Ali Osmanit, dinastija e mbretenvet te Turkís.
derptuem, i, e, te, adi. i shtrychun, i pershkuem
Chimbet.
dikoj, v. derohi.
dirgiem, v. ulem.
doke, ia, êm. f. zakon, adet.
oheu i Frangut, dheu i Europes se gytetnueme.
Eden, a, êm f. Parrizi i tokes.
emblem, i êm. m. Jhumere (Dukagjin): tumare
(Tiran®).
êmte, a, ệm. f. hallë.
endire, a, êm. f. qéf, ande.
( 142 )
fâng, u, êm. m. toke e thate, shtoj.
fejze, a, êm. f. kanáll, gyp i holle.
Felah, i, êm. m. fis Aziatik.
felgrim, i, êm. m. frige, droje.
flater, a, êm. f. krah, flete.
flauri, ja, êm. f. hjedhe (drithit).
frote, a, êm. f. cete e kege.
fulikare, adv. turrshem, me hov.
Fushat Elizé, vendi i të lumvet n'at jete, (ne mi-
tologi).
fute, a, êm, f. faculete jazit.
gale, ja, êm, f. barke.
garuzhde, a, êm f. lugë e madhe.
gerthas, v. bertas, vikas.
Gige, a, êm. m. êmen vigânit (ne mitologi).
gledhoi, v. due miré, Imoi (accarezzo).
gline, a, êm. f. uje âmull.
goce, a, êm f. vajze.
gopeder, a, êm. f. top.
goromisi, v. rrxoj.
gradine, a, êm. f. shpat i blért.
grisun, i, e, te, adi. i hângun, i sosun, i eger.
gieldéc, i, êm. m. bibâ.
gieraçine, a, êm'f. skyfér.
halë, a êm f. róo pishet.
henik, u, êm. m. top i vogel.
Himalá, ja, êm. f. mali mâ i nalti ne botë (n' Azí
te mjesme).
homerid, i êm. m. giinde e kohës së Homerit.
iris, êm. bader (lule).
irnuem, i e, lë, adj. i perxim: thohet per varre (li-
vido).
( 143 )
fejze, a, êm. f. kanáll, gyp i holle.
Felah, i, êm. m. fis Aziatik.
felgrim, i, êm. m. frige, droje.
flater, a, êm. f. krah, flete.
flauri, ja, êm. f. hjedhe (drithit).
frote, a, êm. f. cete e kege.
fulikare, adv. turrshem, me hov.
Fushat Elizé, vendi i të lumvet n'at jete, (ne mi-
tologi).
fute, a, êm, f. faculete jazit.
gale, ja, êm, f. barke.
garuzhde, a, êm f. lugë e madhe.
gerthas, v. bertas, vikas.
Gige, a, êm. m. êmen vigânit (ne mitologi).
gledhoi, v. due miré, Imoi (accarezzo).
gline, a, êm. f. uje âmull.
goce, a, êm f. vajze.
gopeder, a, êm. f. top.
goromisi, v. rrxoj.
gradine, a, êm. f. shpat i blért.
grisun, i, e, te, adi. i hângun, i sosun, i eger.
gieldéc, i, êm. m. bibâ.
gieraçine, a, êm'f. skyfér.
halë, a êm f. róo pishet.
henik, u, êm. m. top i vogel.
Himalá, ja, êm. f. mali mâ i nalti ne botë (n' Azí
te mjesme).
homerid, i êm. m. giinde e kohës së Homerit.
iris, êm. bader (lule).
irnuem, i e, lë, adj. i perxim: thohet per varre (li-
vido).
( 143 )
jank, u, êm. m. êmen antonomastik i Amerikajvet;
si « Leke» i Malcorvet te Mbishkodres.
jone, t, êm. f. kânge, jehone.
kacilite, a, êm. f. rube, qi vênë ne krye varzat e
Miroites.
kaos, êm. m. pshtjellim.
karajfile, ja, êm. f. pushke e giate.
kataklizem, i, êm. m. rrenim i pergiithshem.
kavatol, v. trilloi, hartoj me menoe (immagino).
kelç luljet, bubuge.
kernalle, ja, êm. f. kenete.
kerthneste, i, e, te, adi. ne shnet.
Kerubim, i, êm. m. Êngjell.
kjasol, v. kjáj.
kndellem, v. vêhem ne shnoet, ngiallem.
koha e „ballhutës", koha e vieter, (e bollekut: kúr
hate gêni pagaçe).
kolibe, a, em. f. ksolle
konisi, v. perbûi (albergo).
kondosh, i êm. m. tallagan i veshun ne Ikurë.
kremiz, i, êm m. kadife.
krepatoi, v. thermoj.
kreshnik, u, êm. m. fatoz, fisnik.
Kreshta e Veleçikut. Maja e Veliçikut-
kurm, i, êm. m. copë (mishit).
kurmagiak, u, êm. m. suxhuk (mbushe me giak).
kursár, i, êm. m. cub detit, strujak (pirata).
laper, i, êm. m. zhelan.
late, a, êm. f. spate qi perdoret me latue.
Leke, t, êm. m. Malcorët e Mbishkodres.
legetisi, v. noêi, zhyej.
leqe, t, êm. f. (Leqet e Hotit) dredhime rruget
( serpetina).
Levit, i, êm, m. Sherbtuer i Zotit.
( 144 )
si « Leke» i Malcorvet te Mbishkodres.
jone, t, êm. f. kânge, jehone.
kacilite, a, êm. f. rube, qi vênë ne krye varzat e
Miroites.
kaos, êm. m. pshtjellim.
karajfile, ja, êm. f. pushke e giate.
kataklizem, i, êm. m. rrenim i pergiithshem.
kavatol, v. trilloi, hartoj me menoe (immagino).
kelç luljet, bubuge.
kernalle, ja, êm. f. kenete.
kerthneste, i, e, te, adi. ne shnet.
Kerubim, i, êm. m. Êngjell.
kjasol, v. kjáj.
kndellem, v. vêhem ne shnoet, ngiallem.
koha e „ballhutës", koha e vieter, (e bollekut: kúr
hate gêni pagaçe).
kolibe, a, em. f. ksolle
konisi, v. perbûi (albergo).
kondosh, i êm. m. tallagan i veshun ne Ikurë.
kremiz, i, êm m. kadife.
krepatoi, v. thermoj.
kreshnik, u, êm. m. fatoz, fisnik.
Kreshta e Veleçikut. Maja e Veliçikut-
kurm, i, êm. m. copë (mishit).
kurmagiak, u, êm. m. suxhuk (mbushe me giak).
kursár, i, êm. m. cub detit, strujak (pirata).
laper, i, êm. m. zhelan.
late, a, êm. f. spate qi perdoret me latue.
Leke, t, êm. m. Malcorët e Mbishkodres.
legetisi, v. noêi, zhyej.
leqe, t, êm. f. (Leqet e Hotit) dredhime rruget
( serpetina).
Levit, i, êm, m. Sherbtuer i Zotit.
( 144 )
lil, i, êm. m. zamak.
londis, v. trandi, lkundi.
Ipoze, a, êm. f. cagie, pshtime.
lurtime, a, êm. f. miklim.
lurtoi, v. mikloj.
madergone, a, êm. f. bime ferrçe.
malukat, i, êm. m. perbinosh.
Manov, i, êm. m. fjale qi thohet ne te perbuzun
per Aziatike.
mardhe, a, êm. f. te ftofte te maoh.
marse, piest. perziem, xé.
mashtri, ja, êm. f. dredhí, sherri.
Meone, ja, êm. f. vendi i te lemit te Homerif.
miazme, a, êm. f. ere e rande.
moh, ado. befas, pá prite.
moje, ja, êm. f. nji veno i nalte, qi del mbi tiere.
morriz, i, êm. m. ferrç®
Moskov, i, êm. m. Rusija.
mret, i, êm. m. mare (nji róo pêmet)
mrrute, a, êm. f. role, plake.
muroje, a, êm. f. shyt (scudo).
namli, ja, êm. f. hekuri i pushkes.
Nazaré, u, êm. m. Jezu Krishti (prej Nazaretit).
neshtrashe, a, êm. f. rethâne, ogur, fat.
nzis, v. shtýi, ngacmoi.
ndofllash (ablativ) fulqîjsh.
ngallis, v. gergas.
ngarmoi, v. shtýi, nzis.
ngerthei, v. vrâi, mrrudhi.
ngrofi, v. xéj.
njethët, i, e, te, adi. i njome, i blért.
( 145 )
londis, v. trandi, lkundi.
Ipoze, a, êm. f. cagie, pshtime.
lurtime, a, êm. f. miklim.
lurtoi, v. mikloj.
madergone, a, êm. f. bime ferrçe.
malukat, i, êm. m. perbinosh.
Manov, i, êm. m. fjale qi thohet ne te perbuzun
per Aziatike.
mardhe, a, êm. f. te ftofte te maoh.
marse, piest. perziem, xé.
mashtri, ja, êm. f. dredhí, sherri.
Meone, ja, êm. f. vendi i te lemit te Homerif.
miazme, a, êm. f. ere e rande.
moh, ado. befas, pá prite.
moje, ja, êm. f. nji veno i nalte, qi del mbi tiere.
morriz, i, êm. m. ferrç®
Moskov, i, êm. m. Rusija.
mret, i, êm. m. mare (nji róo pêmet)
mrrute, a, êm. f. role, plake.
muroje, a, êm. f. shyt (scudo).
namli, ja, êm. f. hekuri i pushkes.
Nazaré, u, êm. m. Jezu Krishti (prej Nazaretit).
neshtrashe, a, êm. f. rethâne, ogur, fat.
nzis, v. shtýi, ngacmoi.
ndofllash (ablativ) fulqîjsh.
ngallis, v. gergas.
ngarmoi, v. shtýi, nzis.
ngerthei, v. vrâi, mrrudhi.
ngrofi, v. xéj.
njethët, i, e, te, adi. i njome, i blért.
( 145 )
njuhas, v. marr erë.
pajanderr, a, êm. f. mbajtse (sostegno).
pajuer, ori, êm. m. dyrek barket.
parch, i, êm. m. leoparoh.
Parnas, i, êm. m. Mali i Zânavet.
pase, ja, êm. f. pasqyre.
patershane, a, êm. f. heshte.
pegame, ja, êm. f. noêsi (lordura).
pellg, u, êm. m. gií lumit (bacino).
Pergam, i, em. m. qytet n' Azí te Vogel.
perkjelle, a, êm. f. miklim, lurtime.
perlim, i, êm. m. detyre.
petrit, i, êm. m. skyfér.
picakoi, v. zdeshi.
piloi, v. ligshtoj.
plandosi, v. perplasi.
ploite, i, e, te, adi. i ngathet.
plleshem, i, e, të, adj. i frytshem (fertile).
polip, i, êm. m. peshk detit.
priskoi, v. sterklas (aspergo).
prone, t, êm. f. pasuni tokesh (possesione).
pruite, i, e, te, adi. i poshter.
geparize, a, êm. f. plep i bute.
gipui, t, em. m. shpirten te kqí.
ráo, i, êm. m. ushqim; giallnim.
rave, a, êm. f. ví, rruge.
rautoi, v. ughtoi, rrugo).
rektoi, v. hjeki, ap shpirt (agonizzo).
reshi, v. sjelli.
rize, a, em. f. mbloje e holle krejet.
rmai, t, em. m. vendi i vorrevet.
rysi, v. msoj, pajisi.
( 146 )
pajanderr, a, êm. f. mbajtse (sostegno).
pajuer, ori, êm. m. dyrek barket.
parch, i, êm. m. leoparoh.
Parnas, i, êm. m. Mali i Zânavet.
pase, ja, êm. f. pasqyre.
patershane, a, êm. f. heshte.
pegame, ja, êm. f. noêsi (lordura).
pellg, u, êm. m. gií lumit (bacino).
Pergam, i, em. m. qytet n' Azí te Vogel.
perkjelle, a, êm. f. miklim, lurtime.
perlim, i, êm. m. detyre.
petrit, i, êm. m. skyfér.
picakoi, v. zdeshi.
piloi, v. ligshtoj.
plandosi, v. perplasi.
ploite, i, e, te, adi. i ngathet.
plleshem, i, e, të, adj. i frytshem (fertile).
polip, i, êm. m. peshk detit.
priskoi, v. sterklas (aspergo).
prone, t, êm. f. pasuni tokesh (possesione).
pruite, i, e, te, adi. i poshter.
geparize, a, êm. f. plep i bute.
gipui, t, em. m. shpirten te kqí.
ráo, i, êm. m. ushqim; giallnim.
rave, a, êm. f. ví, rruge.
rautoi, v. ughtoi, rrugo).
rektoi, v. hjeki, ap shpirt (agonizzo).
reshi, v. sjelli.
rize, a, em. f. mbloje e holle krejet.
rmai, t, em. m. vendi i vorrevet.
rysi, v. msoj, pajisi.
( 146 )
rragam, i, em. m. krep.
rraplloi, v. kersas.
rreshme (boret) ortek.
rriba e Verit, rryma e Verit.
rrmyeshem, i, e, të, adj. i turrshem.
rrole, ja, em. f. plake, mrrute.
rrome, ja, em. f. vierrshe shpotijet.
rropame, ia, em. f. krisem, zhurmë.
crushkull, a, em. f. bime ferrçe.
Saharë, a, em. f. shkreti râne n' Afrike gjithmone
e blért.
selvi, ja, em. f. landë (cipresso).
Serafini i Asizit. Sh. Françesku.
skjyrtoj, v. vrei, vê n'oroe, shikjoj.
sklafe, a, em, f. tallaz.
sogie, ja, êm. f. rojë.
shag, u, em, m. (shegi, t). shtroje, hali.
shajak, u, em, m. zhgun.
shart, 1, em, m. lat (sorte).
shatergaz, 1, em, m. vegel me thye token.
shatorre, ja, em, f. çader.
shauret, i, em, m. lugat.
Shé, u, em. m. nji nder dyer të Trojes.
shinoj, v. shênjoj.
shkallme, ja, em. f. shpatë.
shkarth, i, em. m. rogtár, shegert.
shkepter, i, em, m. shkop mbretnuer.
shkerbé, ja, em, f. bishë e eger.
shkerdhyem, i, e, te, adj. i poshtnuem, i dhunuem.
shkmei, v. shlyej.
shkreptime, a, em. f. vetime.
shkundullis, v. shkundi.
shllim, i, em, m. idé.
shpendme, ja, em, f. bime e helmatisun.
( 147 )
rraplloi, v. kersas.
rreshme (boret) ortek.
rriba e Verit, rryma e Verit.
rrmyeshem, i, e, të, adj. i turrshem.
rrole, ja, em. f. plake, mrrute.
rrome, ja, em. f. vierrshe shpotijet.
rropame, ia, em. f. krisem, zhurmë.
crushkull, a, em. f. bime ferrçe.
Saharë, a, em. f. shkreti râne n' Afrike gjithmone
e blért.
selvi, ja, em. f. landë (cipresso).
Serafini i Asizit. Sh. Françesku.
skjyrtoj, v. vrei, vê n'oroe, shikjoj.
sklafe, a, em, f. tallaz.
sogie, ja, êm. f. rojë.
shag, u, em, m. (shegi, t). shtroje, hali.
shajak, u, em, m. zhgun.
shart, 1, em, m. lat (sorte).
shatergaz, 1, em, m. vegel me thye token.
shatorre, ja, em, f. çader.
shauret, i, em, m. lugat.
Shé, u, em. m. nji nder dyer të Trojes.
shinoj, v. shênjoj.
shkallme, ja, em. f. shpatë.
shkarth, i, em. m. rogtár, shegert.
shkepter, i, em, m. shkop mbretnuer.
shkerbé, ja, em, f. bishë e eger.
shkerdhyem, i, e, te, adj. i poshtnuem, i dhunuem.
shkmei, v. shlyej.
shkreptime, a, em. f. vetime.
shkundullis, v. shkundi.
shllim, i, em, m. idé.
shpendme, ja, em, f. bime e helmatisun.
( 147 )
shtim, i, e, te, adi. i lém pá kohe; (abortito).
shtoi, i, em, m. toke e thát, fâng.
tarogza brynatake, perkrenare me bryna.
tei, i, em. m. konop leshit.
teize, a, em. f. konop leshit i holle.
termale, ja, em. f. te njitun perpiet®
termet, i, em m. termek.
Titanik, u, em. m. hokubet i madh (ne trajte të
Titanvet).
tiare, a, em. f. kunora e Papvet.
tmershem, i, e, te, adi. i mnershem.
tufâ, ni, em. m. thellim, duhí.
turshii, v. shtypi, thermoj me turr.
theki kamben, u grahi kambvet.
thellim, i, em, m. stuhí, duhí.
therore, ja, em. f. Itér.
Theta, • (germa fillore e fjalës grekishte Pávatos
thith, i, em. m. siví (cardine).
thopçe, a, em. f. shpírt i keq.
ula, ni, em. m. luâ.
ulkoje, a, em f. fêmna e ujkut.
urtyte, a, em. f. mand toket.
uturim, i, em. m. zhurme, bumbullime.
vamgir, i, em. m. shpend (lakuria) qi thithe gjakun.
vigâ, ni. em. m. gigant.
vigem, a, em. f. brîmë.
Vir. i, em. m. qytet i vogel ne Mal të Zí.
Vobeku i Asizit. Sh. Françesku.
vringlloi, v. sjelli (shpaten).
zallote, a, em. f. 30 pare (turkut).
( 148 )
shtoi, i, em, m. toke e thát, fâng.
tarogza brynatake, perkrenare me bryna.
tei, i, em. m. konop leshit.
teize, a, em. f. konop leshit i holle.
termale, ja, em. f. te njitun perpiet®
termet, i, em m. termek.
Titanik, u, em. m. hokubet i madh (ne trajte të
Titanvet).
tiare, a, em. f. kunora e Papvet.
tmershem, i, e, te, adi. i mnershem.
tufâ, ni, em. m. thellim, duhí.
turshii, v. shtypi, thermoj me turr.
theki kamben, u grahi kambvet.
thellim, i, em, m. stuhí, duhí.
therore, ja, em. f. Itér.
Theta, • (germa fillore e fjalës grekishte Pávatos
thith, i, em. m. siví (cardine).
thopçe, a, em. f. shpírt i keq.
ula, ni, em. m. luâ.
ulkoje, a, em f. fêmna e ujkut.
urtyte, a, em. f. mand toket.
uturim, i, em. m. zhurme, bumbullime.
vamgir, i, em. m. shpend (lakuria) qi thithe gjakun.
vigâ, ni. em. m. gigant.
vigem, a, em. f. brîmë.
Vir. i, em. m. qytet i vogel ne Mal të Zí.
Vobeku i Asizit. Sh. Françesku.
vringlloi, v. sjelli (shpaten).
zallote, a, em. f. 30 pare (turkut).
( 148 )
zgorke, a, em. f. plase (pertugio).
zushe, a, em. f. te xét te madh, zheg.
zhablloi, v. bâj zhurme (tue hece).
zhaurrime, a, em. f. rropame, krisme e forte.
Zhube, a, em. f. Malcí e Lezhes.
zhumhúr, i, em. m. krisme e lete.
( 149 )
zushe, a, em. f. te xét te madh, zheg.
zhablloi, v. bâj zhurme (tue hece).
zhaurrime, a, em. f. rropame, krisme e forte.
Zhube, a, em. f. Malcí e Lezhes.
zhumhúr, i, em. m. krisme e lete.
( 149 )
BKSH
DIFTOUSI.
Fage
Shaypnija
Shqypnija e lire
Shgypnís
Gjûha Shgype
Diten e te shuemvet 1913
Nji giâme desprimit !.
Surgite, mortui! (Çohi, te dekun !)
Nevoja e Msimit.
Shgyptari i giytetnuem
Shgyptarja e giytetnueme.
Geni
Emancipacjoni i Kombit Shqyptár
Pêng nderimi
,,In hoe signo vinces"
Hymni i Flamurit Kombtár
28 Nanduer 1913
I Dbuemi
Gjaksorvet (1899)
Burrnija
Nji Lule Vieshtet
Dita e giygjit
Mbi vorr t' A. Anton M. Zannonit S. J.
Mbi vorr t' A. Alois Palig O. F. M.
Per kendimin metrik te jerrshavet
Zhvillimi i disá fjalve te librit.
13
Fage
Shaypnija
Shqypnija e lire
Shgypnís
Gjûha Shgype
Diten e te shuemvet 1913
Nji giâme desprimit !.
Surgite, mortui! (Çohi, te dekun !)
Nevoja e Msimit.
Shgyptari i giytetnuem
Shgyptarja e giytetnueme.
Geni
Emancipacjoni i Kombit Shqyptár
Pêng nderimi
,,In hoe signo vinces"
Hymni i Flamurit Kombtár
28 Nanduer 1913
I Dbuemi
Gjaksorvet (1899)
Burrnija
Nji Lule Vieshtet
Dita e giygjit
Mbi vorr t' A. Anton M. Zannonit S. J.
Mbi vorr t' A. Alois Palig O. F. M.
Per kendimin metrik te jerrshavet
Zhvillimi i disá fjalve te librit.
13
BKSH
BKSH
BKSH
SHTYPSHKROJA FRANCESKANE - SHKODER
Ueprat e A. 6j. Fishtës.
MRIZI I ZANAUET
VALLIA E PARRIZIT
ANZAT E PARDASIT
1 LIGU PER MEND
LABUTA E MALCIS, Blêni 1.
LAGUTA E MALCIS, Blêni II.
JUDA MAKABE
SHNA NDOU I PADUES
ODISEA. IFIGENDA N' AUCLI
Er. 2.
29
2.
3.
0.80
29
0.80
0.40
0.80
» 0.50
Ueprat e A. 6j. Fishtës.
MRIZI I ZANAUET
VALLIA E PARRIZIT
ANZAT E PARDASIT
1 LIGU PER MEND
LABUTA E MALCIS, Blêni 1.
LAGUTA E MALCIS, Blêni II.
JUDA MAKABE
SHNA NDOU I PADUES
ODISEA. IFIGENDA N' AUCLI
Er. 2.
29
2.
3.
0.80
29
0.80
0.40
0.80
» 0.50