Skanimi i faqes
(majtas)
(majtas)
Teksti i gjeneruar automatikisht
(djathtas)
(djathtas)
BKSH
BKSH
BKSH
BABA-TOMORRI
SLIKA
Vjersha
prej
A. Z. ÇAJUP
TIRANA
Shgipja gysh u është dukur?
Sa e ëmbël, sa e bukur?
BOTIM'I DYTE
(prej trashëgimtarve)
BIBLIO»
TIRAS
TIRANE
Shtypshkronja „Gutenberg" - 1935
SLIKA
Vjersha
prej
A. Z. ÇAJUP
TIRANA
Shgipja gysh u është dukur?
Sa e ëmbël, sa e bukur?
BOTIM'I DYTE
(prej trashëgimtarve)
BIBLIO»
TIRAS
TIRANE
Shtypshkronja „Gutenberg" - 1935
BKSH
Dy fjalë
Köto vjersha ge dalin sot ne drite janö
shkruar për te rröfyer ge Shqipja esht gjuhe
si edhe të tjerat, ne mos me mire. Në mos
dime t'a kuvendojme a t'a shkruajme si du-
het, ësht se s'duam t'a mösojme; dhe fajn
e kanö: priftët e hoxhöt, Kisha dhe Xha-
mia, Qeverri' e Turgise. Po fajn më te math
e kane ata Shipëtare qö besojne te huajt,
dhe shiten, e kerkojnë te shesin dhe Shqi-
përinë !
»C'öshte gjuha Shqip?", thone ca kokë-
prishur. - „Gjuha Shqip", o vëllezër Shqipë-
tarë, ësht gjuha e Shqipërise; ajo, ge na
flet mëma në djep; ajo e Skenderbeut dhe
Köto vjersha ge dalin sot ne drite janö
shkruar për te rröfyer ge Shqipja esht gjuhe
si edhe të tjerat, ne mos me mire. Në mos
dime t'a kuvendojme a t'a shkruajme si du-
het, ësht se s'duam t'a mösojme; dhe fajn
e kanö: priftët e hoxhöt, Kisha dhe Xha-
mia, Qeverri' e Turgise. Po fajn më te math
e kane ata Shipëtare qö besojne te huajt,
dhe shiten, e kerkojnë te shesin dhe Shqi-
përinë !
»C'öshte gjuha Shqip?", thone ca kokë-
prishur. - „Gjuha Shqip", o vëllezër Shqipë-
tarë, ësht gjuha e Shqipërise; ajo, ge na
flet mëma në djep; ajo e Skenderbeut dhe
4
BABA TOMORRI
e störgjyshëvet t' anë, gë kanë nderuar At-
dhene; ajo e vjershëtorit te madh „Naim-
Beuti, që rrjedh si mjalté; ajo e gazetavet
te bukura gë dalin ne Bruksel e në Sof-
je e në Bukëresht; ajo e shogërise „Perlin-
dja dhe Dituria" ; dhe ajo e shogérivet té
Italisë e tö tjera e té tjera... S'ësht mjaft
per të bindur që kemi gjuhö të bukur ?
Po, kush shitet me ergjönd
nuke bindete me mënd...
Kěto vjersha ndahen ne tri pjese, pas
gëllimit që kane:
1. Atdheu
2. Dashuria
3. Përralla të rreme e te vërteta.
Ne mos jane shkruar mir' e bukur, janö
prej zemre Shgipötari, pa ndonje gellim tje-
ter, përveç döshirës se mömedheut e për
Shqipen, për të cilat cillido mëmedhetar
BABA TOMORRI
e störgjyshëvet t' anë, gë kanë nderuar At-
dhene; ajo e vjershëtorit te madh „Naim-
Beuti, që rrjedh si mjalté; ajo e gazetavet
te bukura gë dalin ne Bruksel e në Sof-
je e në Bukëresht; ajo e shogërise „Perlin-
dja dhe Dituria" ; dhe ajo e shogérivet té
Italisë e tö tjera e té tjera... S'ësht mjaft
per të bindur që kemi gjuhö të bukur ?
Po, kush shitet me ergjönd
nuke bindete me mënd...
Kěto vjersha ndahen ne tri pjese, pas
gëllimit që kane:
1. Atdheu
2. Dashuria
3. Përralla të rreme e te vërteta.
Ne mos jane shkruar mir' e bukur, janö
prej zemre Shgipötari, pa ndonje gellim tje-
ter, përveç döshirës se mömedheut e për
Shqipen, për të cilat cillido mëmedhetar
BABA TOMORRI
5
duhet te punoje sa t'i epet, pas fugisë gë
i ka dhöne Zoti. Kush pak, kush shumě,
po esht nevoje te punojme te gjithe per
Shqiperine.
U lutem mëmëdhetarvet të më ndjejne
per fjalët e huaja qe do te gjejne. Po, i
mjeri!... Kam vjet shumë ge jam larguar
nga Shqiperia, dhe s' mund te them se Shqi-
pen e di mirë. Pastaj më duket se nuk du-
het te gërojmë Shqipen nga gjithe fjalët e
hueja, se gjithö gjuhët janö lidhur me nje-
rajetrën, dhe jane huarö. Ç'i mbetet gju-
hös Franceze po te mos ketë fjalët Latin-
çe dhe Elinishte ? Ç'i mbetet gjuhös sé
Grekut, po të görohet nga rrënjët e Shqipes ?
Nuk esht pra turp te shqiperojmö fjale
te huaja kur esht nevoje, ashtu si kane börö
gjithe kombet e qytetëruare. Nje gje du-
het tö körkojme, e t'a harrijmö : të shkru-
ajmë të gjithë me njē Allfabet.
5
duhet te punoje sa t'i epet, pas fugisë gë
i ka dhöne Zoti. Kush pak, kush shumě,
po esht nevoje te punojme te gjithe per
Shqiperine.
U lutem mëmëdhetarvet të më ndjejne
per fjalët e huaja qe do te gjejne. Po, i
mjeri!... Kam vjet shumë ge jam larguar
nga Shqiperia, dhe s' mund te them se Shqi-
pen e di mirë. Pastaj më duket se nuk du-
het te gërojmë Shqipen nga gjithe fjalët e
hueja, se gjithö gjuhët janö lidhur me nje-
rajetrën, dhe jane huarö. Ç'i mbetet gju-
hös Franceze po te mos ketë fjalët Latin-
çe dhe Elinishte ? Ç'i mbetet gjuhös sé
Grekut, po të görohet nga rrënjët e Shqipes ?
Nuk esht pra turp te shqiperojmö fjale
te huaja kur esht nevoje, ashtu si kane börö
gjithe kombet e qytetëruare. Nje gje du-
het tö körkojme, e t'a harrijmö : të shkru-
ajmë të gjithë me njē Allfabet.
6
BABA TOMORRI
Ndaj, Shipëtarët që shkruajnë libra e
Gazeta, duhet tö mblidhen e të mendonen
mirö për të perdorur gjjthe nje sua shkro-
nje, për pörparimin e gjuhës s'anë, e cila
do tö sjellë mbrodhësinë e bashkimin e
Shqipëtaröve dhe lirin e Shqipërisë..
Ndë Kairo, 1902.
JadelIA Bin
am an
BABA TOMORRI
Ndaj, Shipëtarët që shkruajnë libra e
Gazeta, duhet tö mblidhen e të mendonen
mirö për të perdorur gjjthe nje sua shkro-
nje, për pörparimin e gjuhës s'anë, e cila
do tö sjellë mbrodhësinë e bashkimin e
Shqipëtaröve dhe lirin e Shqipërisë..
Ndë Kairo, 1902.
JadelIA Bin
am an
Pjes' e Parë
ATDHEU
ATDHEU
BKSH
Baba - Tomorri
Baba-Tomorr, Kish'e Shqiperise
mal i larte, fron'i Perëndise!
Tek Ti vinin njerëzit gemoti
për te msuar se c'urdhëron Zoti.
Tek të lutem dhe u' duke garë
te msoj c' thote dhe per Shqipetare.
Kane genö trima të lövduar
dhe në lufté s' jane turperuar.
Qene trima dhe niëmedhetare,
besa, fea s'i kishte dhe ndarë...
Shkonin jetën me pushke ne dorë
e donin Shqipen ; s'gene tradhëtorë!
Lulëzonte gjithe Shqipëria,
s'e kish shkelur, si sot, robëria,
Baba-Tomorr, Kish'e Shqiperise
mal i larte, fron'i Perëndise!
Tek Ti vinin njerëzit gemoti
për te msuar se c'urdhëron Zoti.
Tek të lutem dhe u' duke garë
te msoj c' thote dhe per Shqipetare.
Kane genö trima të lövduar
dhe në lufté s' jane turperuar.
Qene trima dhe niëmedhetare,
besa, fea s'i kishte dhe ndarë...
Shkonin jetën me pushke ne dorë
e donin Shqipen ; s'gene tradhëtorë!
Lulëzonte gjithe Shqipëria,
s'e kish shkelur, si sot, robëria,
10
BABA TOMORRI
Grà e burra donin Shipërine
djem e çupa këndonin lirinë.
Sot gysh gjöndet komb'i Shipërisë?
I përmbysur nga xgjedh' e Turgisö!...
Shipötarët si dhe bakëtia
bathur, xveshur, vdesin nga uria!.
... Shqipëtarët?... Sot s'ka Shipëtarë.
Turku, Greku na kanë përndarë!
Prifti, hoxha, kisha dhe xhamia
na gënjejnö... U-prish Shqipëria...
Mal i lartö, me krye nö diell!
Fron'i Zotit q'është Mbret nö giell!
Baba-Tomor! O mal i uruar;
Ç kanë gjarë, gjithë ç' kane shkuar,
i di vetë; s'duhet të t'i themi;.
Ç' do të gjajnë, të lutem, rrëfemi.
Sot e tutje, ș'thotë Perëndia ?
Do të hegë shumë Shqipëria?
Ç'faj ka bërë? Ç'gjynae paguan?
BABA TOMORRI
Grà e burra donin Shipërine
djem e çupa këndonin lirinë.
Sot gysh gjöndet komb'i Shipërisë?
I përmbysur nga xgjedh' e Turgisö!...
Shipötarët si dhe bakëtia
bathur, xveshur, vdesin nga uria!.
... Shqipëtarët?... Sot s'ka Shipëtarë.
Turku, Greku na kanë përndarë!
Prifti, hoxha, kisha dhe xhamia
na gënjejnö... U-prish Shqipëria...
Mal i lartö, me krye nö diell!
Fron'i Zotit q'është Mbret nö giell!
Baba-Tomor! O mal i uruar;
Ç kanë gjarë, gjithë ç' kane shkuar,
i di vetë; s'duhet të t'i themi;.
Ç' do të gjajnë, të lutem, rrëfemi.
Sot e tutje, ș'thotë Perëndia ?
Do të hegë shumë Shqipëria?
Ç'faj ka bërë? Ç'gjynae paguan?
BABA TOMORRI
II
Nga Turgia te tërë shpëtuan.
Greku, Serbi, Vilahu, Bullgari
Nënë zgjedhö mbeti Shqipötari!
Ç' thotö Zoti per kombine t'ene?
Do t'a lëre nëne Sulltan-gëne?
Na shkretoi, na preu, na griu
na çnderoi dhe gjaknë na piu!
Na mundoi, shpyrtin na nxori!!!
Fshiu lotte dhe më tha Tomorri:
»O Shqipëtarët e gjoré!
Ndëgjoni Baba-Tomorre :
Komb'i juaj s' vete mbarë
se besët u-kane ndare.
Besa e bashkon njerinë;
Ju pse ndani Perëndinë?
Si Ungjilli dhe Kurani;
Nukë na dietë fundi.
Me giejte mos u-mbani
se nukë mbaen gjikundi
II
Nga Turgia te tërë shpëtuan.
Greku, Serbi, Vilahu, Bullgari
Nënë zgjedhö mbeti Shqipötari!
Ç' thotö Zoti per kombine t'ene?
Do t'a lëre nëne Sulltan-gëne?
Na shkretoi, na preu, na griu
na çnderoi dhe gjaknë na piu!
Na mundoi, shpyrtin na nxori!!!
Fshiu lotte dhe më tha Tomorri:
»O Shqipëtarët e gjoré!
Ndëgjoni Baba-Tomorre :
Komb'i juaj s' vete mbarë
se besët u-kane ndare.
Besa e bashkon njerinë;
Ju pse ndani Perëndinë?
Si Ungjilli dhe Kurani;
Nukë na dietë fundi.
Me giejte mos u-mbani
se nukë mbaen gjikundi
12
BABA TOMORRI
Te Krishter' e Myslimane
gjithë njö Perëndi kanë;
Jini njö gjak mor të mjere,
dhe ne nje vënd kini lerë.
Jini gjithë Shqipëtarë
s'jini grekër a Tartarë.
Higni dorë nga rreziku
Shihni se ç'punon armiku
i pabesi dhe i ligu.
Mblidhuni të bëni benë,
tö kujtoni Skender-benë,
tö duani Mëmëdhenë.
Te mos e lini të shkrete.
Ngrihi t'a shpëtoni vetë,
se u ndîn Zot' i vërtete.
Mos e peshoni Turqinë
Mos e besoni Morenë,
Ne duani Perëndine
te duani Mëmëdhenë.
BABA TOMORRI
Te Krishter' e Myslimane
gjithë njö Perëndi kanë;
Jini njö gjak mor të mjere,
dhe ne nje vënd kini lerë.
Jini gjithë Shqipëtarë
s'jini grekër a Tartarë.
Higni dorë nga rreziku
Shihni se ç'punon armiku
i pabesi dhe i ligu.
Mblidhuni të bëni benë,
tö kujtoni Skender-benë,
tö duani Mëmëdhenë.
Te mos e lini të shkrete.
Ngrihi t'a shpëtoni vetë,
se u ndîn Zot' i vërtete.
Mos e peshoni Turqinë
Mos e besoni Morenë,
Ne duani Perëndine
te duani Mëmëdhenë.
BABA TOMORRI
Erdhi dita te leftojme
për lirin e Shipërise,
ja te vdesim ja te rrojme
si burrat e trimëris."
ІЗ
Erdhi dita te leftojme
për lirin e Shipërise,
ja te vdesim ja te rrojme
si burrat e trimëris."
ІЗ
Mëmëdheu
„Mëmëdhê" quhetë toka
ku më ka rënurë koka.
Ku kam dashur mëm'e atë,
Ku më njeh dhe gur' i thatë.
Ku kam pasurë stëpinë
Ku kam njojtur Perëndinë
Stërgjyshët ku kanë genë
dhe varret q'i kane vënë.
Ku jam rritur me thërrime
Ku kam folur gjunë t'ime
Ku kam fis e ku kam farë
Ku kam geshur ku kam garë
Ku rroj me gaz e me shpresö
Ku kam dëshirë tè vdes.
„Mëmëdhê" quhetë toka
ku më ka rënurë koka.
Ku kam dashur mëm'e atë,
Ku më njeh dhe gur' i thatë.
Ku kam pasurë stëpinë
Ku kam njojtur Perëndinë
Stërgjyshët ku kanë genë
dhe varret q'i kane vënë.
Ku jam rritur me thërrime
Ku kam folur gjunë t'ime
Ku kam fis e ku kam farë
Ku kam geshur ku kam garë
Ku rroj me gaz e me shpresö
Ku kam dëshirë tè vdes.
Shqipëtar !
Shqipërin' e mori Turku
i-vu zjarr !
Shqipëtar mos rri po duku
Shqipëtar !
Mjaft punove për të tjere
o fat-keq!
Kujto vende tek ke lerë
dhe tek heq.
Shqipërin' e mori Turku
i-vu zjarr !
Shqipëtar mos rri po duku
Shqipëtar !
Mjaft punove për të tjere
o fat-keq!
Kujto vende tek ke lerë
dhe tek heq.
BABA-TOMORI
Të ka bere Perëndia
luftëtar,
Si s' te lodhi Robëria
Shqipëtar !
Erdhi dita të ngresh koke,
te kërkosh
Lirinë; bashkë me shokë
të lëftosh !
Mos beni si kini berë
gjer mö dje.
Po te leftoni te tere
per. Atdhe :
Pesë gint vjet kemi rruar
me pahir
Lidhurë nga këmb' e duar
me zinxhir !...
Të ka bere Perëndia
luftëtar,
Si s' te lodhi Robëria
Shqipëtar !
Erdhi dita të ngresh koke,
te kërkosh
Lirinë; bashkë me shokë
të lëftosh !
Mos beni si kini berë
gjer mö dje.
Po te leftoni te tere
per. Atdhe :
Pesë gint vjet kemi rruar
me pahir
Lidhurë nga këmb' e duar
me zinxhir !...
BABB TOMORRI
17
Musylman' e të Krishterë
jemi keq !
Të ngriemi që të tërë,
djem e pleq !
UB S
IKA
LIO
O moj Shqipëriz' e-dashur
mëmëdhe,
Të sho me buzë të plasur...
si me she.
U-shkretove anë mb' anë
Shqipëri,
Se Shqipëtarëtë s'kane
dashuri.
ERIO
Të ngriemi të dëftojme
triméri,
Ja të vdesim ja të rrojmë
për liri !
TIRANS
17
Musylman' e të Krishterë
jemi keq !
Të ngriemi që të tërë,
djem e pleq !
UB S
IKA
LIO
O moj Shqipëriz' e-dashur
mëmëdhe,
Të sho me buzë të plasur...
si me she.
U-shkretove anë mb' anë
Shqipëri,
Se Shqipëtarëtë s'kane
dashuri.
ERIO
Të ngriemi të dëftojme
triméri,
Ja të vdesim ja të rrojmë
për liri !
TIRANS
ı8
BABA TOMORRI
Gjithe djemte ge ke gare
dhe mban zi,
Për Morenë janë vrare,
për Turqi !
C' vish robat' e Roberise
mëmëdhe.
Vish armët' e Trimerise
se ke ne !.
BABA TOMORRI
Gjithe djemte ge ke gare
dhe mban zi,
Për Morenë janë vrare,
për Turqi !
C' vish robat' e Roberise
mëmëdhe.
Vish armët' e Trimerise
se ke ne !.
Ku kemi lerë ?
Ne ç' vend kemi lere ?
Ku na böjnë nderë ?
- Ne Shqipëri.
Po njeriu veté
Cine do ne jeté ?
- Do vönd' e-ti.
Ku i-duket balta
Me emël se mjalta ?
- Ne Shqipöri.
Ku rron me nj shprese ?
Ku körkon te vdese ?
- Ne vend te ti.
Ku munt tö gözojë
Dhe me nder të rroje ?
- Ne Shqiperi.
Për se te punoje
Dhe te lakömoje ?
- Për vënd' e-ti.
Ne ç' vend kemi lere ?
Ku na böjnë nderë ?
- Ne Shqipëri.
Po njeriu veté
Cine do ne jeté ?
- Do vönd' e-ti.
Ku i-duket balta
Me emël se mjalta ?
- Ne Shqipöri.
Ku rron me nj shprese ?
Ku körkon te vdese ?
- Ne vend te ti.
Ku munt tö gözojë
Dhe me nder të rroje ?
- Ne Shqiperi.
Për se te punoje
Dhe te lakömoje ?
- Për vënd' e-ti.
Trim i Shaipérise
Kush ka gönë trim një herë ?
Alexandr' i-Math i-vjere,
Pirua me shokë tö tjere,
Nö Shqipëri kane lere.
Po nga tẻ gjithe m' i-zoti,
Skënder-beu Kastrioti.
O mbret i-dashur ku je?
Ku je more Skënder-be?
Si duron ti nënë dhe ?
Nukö tö vjen keq për ne ?
Që ditëne qö na le,
Vëndi yn u-bö raje!...
Té lutemi dit' e naté,
N' ate jetë ku ke vate,
Dergona shpres' e urate,
Té mos rrojeme si gratë..
Të ngriemi te löftojme,
Turgit kötejë ti dbojme,
Shqiperine ta shpëtojme
Dhe lir e me nder te rrojmé.
Kush ka gönë trim një herë ?
Alexandr' i-Math i-vjere,
Pirua me shokë tö tjere,
Nö Shqipëri kane lere.
Po nga tẻ gjithe m' i-zoti,
Skënder-beu Kastrioti.
O mbret i-dashur ku je?
Ku je more Skënder-be?
Si duron ti nënë dhe ?
Nukö tö vjen keq për ne ?
Që ditëne qö na le,
Vëndi yn u-bö raje!...
Té lutemi dit' e naté,
N' ate jetë ku ke vate,
Dergona shpres' e urate,
Té mos rrojeme si gratë..
Të ngriemi te löftojme,
Turgit kötejë ti dbojme,
Shqiperine ta shpëtojme
Dhe lir e me nder te rrojmé.
Dëshir' e Skender-beut diten që vdiq
Sa rrojta s'u turperuam :
Te gjithe bashke lëftuam,
Vëndine tën' e-nderuam
Se nga Turgit e-shptuam.
Po tani u aférua
Dit' e fundit dhe për mua
Gjithe kete dite presem
Kemi ler' e dotë vdesëm,
Njeri për jetë s'ka mbetur,
Dheu të gjith' i-ka tretur;
Po lum kush eshte përpjekur
Dhe për Atdhenë ka vdekur,
Ndaj desha, sa jam i-gjalle,
Tu mbleth t' u them këto fjalë:
Sa rrojta s'u turperuam :
Te gjithe bashke lëftuam,
Vëndine tën' e-nderuam
Se nga Turgit e-shptuam.
Po tani u aférua
Dit' e fundit dhe për mua
Gjithe kete dite presem
Kemi ler' e dotë vdesëm,
Njeri për jetë s'ka mbetur,
Dheu të gjith' i-ka tretur;
Po lum kush eshte përpjekur
Dhe për Atdhenë ka vdekur,
Ndaj desha, sa jam i-gjalle,
Tu mbleth t' u them këto fjalë:
22
BABA TOMORRI
O vëllezer Shqipëtarë
U lutem të bëni mbaré
Gjithe bashk' e té pa ndare.
Mysliman' e të Krishterë
Perëndia na ka bere,
Jemi vellezer te tere.
Zoti kur bëri insanë
Me nje fytyrö te nalte,
Të Krishter' e Myslimanö
I gatoi nga një baltë.
Zoti me te math te-Vetë
Eshte një dhe i-vörtete
Si ketu dhe n'atë jetë.
Si Ungjilli dhe Kurani ;
Mos e ndajni Perëndinë,
Shoku shoknö mos e hani,
Si punojn' ata qe s' dine.
Besa ësht e Gjithësisö;
Ne jemi tö Shqiperise
Se kemi pire njö sise.
BABA TOMORRI
O vëllezer Shqipëtarë
U lutem të bëni mbaré
Gjithe bashk' e té pa ndare.
Mysliman' e të Krishterë
Perëndia na ka bere,
Jemi vellezer te tere.
Zoti kur bëri insanë
Me nje fytyrö te nalte,
Të Krishter' e Myslimanö
I gatoi nga një baltë.
Zoti me te math te-Vetë
Eshte një dhe i-vörtete
Si ketu dhe n'atë jetë.
Si Ungjilli dhe Kurani ;
Mos e ndajni Perëndinë,
Shoku shoknö mos e hani,
Si punojn' ata qe s' dine.
Besa ësht e Gjithësisö;
Ne jemi tö Shqiperise
Se kemi pire njö sise.
BABA TOMORRI
23
Për Perëndi që besoni,
Shqipërinë mos harroni
Pra faluni si té doni..
Faluni te Perëndia
Te shpejtoje Shqipëria
Nga e-ndyra Roberia.
Tani ta shpötoni vetë,
Se unö nukë kam jetö,
Vete te Zot' i-Vërtete.
Doti lutem duk' e garö
Tö jeté me Shqipëtare
Dhe t' u ap dashurine
Të nderojnö Shqiperine.
23
Për Perëndi që besoni,
Shqipërinë mos harroni
Pra faluni si té doni..
Faluni te Perëndia
Te shpejtoje Shqipëria
Nga e-ndyra Roberia.
Tani ta shpötoni vetë,
Se unö nukë kam jetö,
Vete te Zot' i-Vërtete.
Doti lutem duk' e garö
Tö jeté me Shqipëtare
Dhe t' u ap dashurine
Të nderojnö Shqiperine.
SULLTANI
Jam Sulltan, mbret i-vërtete,
Shoq te tjere s'kam ne jete;
Gjakëtor e zemër-derr,
Nga frika më bejnë nder!..
Dolla nga fund' i Asise
Si rrebesh' i Perëndise :
Vrava, preva e shkretova!
Botën me gjak e-mbulova!
Kur zotova Anadolle
Erdha mora dhe Stambolle,
Njerzit i shkova ne thikë !
Dhe kush mbeti rron me frikë!..
Jam i-keq si egërsirë !
Të urtet jane të mire,
Dua te quem i-marre,
Jam Sulltan, mbret i-vërtete,
Shoq te tjere s'kam ne jete;
Gjakëtor e zemër-derr,
Nga frika më bejnë nder!..
Dolla nga fund' i Asise
Si rrebesh' i Perëndise :
Vrava, preva e shkretova!
Botën me gjak e-mbulova!
Kur zotova Anadolle
Erdha mora dhe Stambolle,
Njerzit i shkova ne thikë !
Dhe kush mbeti rron me frikë!..
Jam i-keq si egërsirë !
Të urtet jane të mire,
Dua te quem i-marre,
BABA-TOMORRI
25
Po puna të veje mbare.
Thera Grekër e Bullgare,
Thera Ermenët e-mjere.
Thera sa munda té tjerë !
Egërsirë si ariu,
Me fytyrë si njeriu
Me dërgoi Peröndia
Që te vuaj njerezia !
Evropa qe më shukon,
Té me beje gje s'guxon
Se ka mejtime të tjera...
Prisha, vrava, preva, thera !
Bëra... po ç' nukë kam bërë?
Prisha botöne te tere!
Mysliman e tö krishterë
Kam dörguar n'ate jeté
Mé teper se ç'vdigne vetë !
Jam i-zoti, rroj me pallë,
S' dua tö sho njers të gjallë!
Nat e dite gjak körkoj,
25
Po puna të veje mbare.
Thera Grekër e Bullgare,
Thera Ermenët e-mjere.
Thera sa munda té tjerë !
Egërsirë si ariu,
Me fytyrë si njeriu
Me dërgoi Peröndia
Që te vuaj njerezia !
Evropa qe më shukon,
Té me beje gje s'guxon
Se ka mejtime të tjera...
Prisha, vrava, preva, thera !
Bëra... po ç' nukë kam bërë?
Prisha botöne te tere!
Mysliman e tö krishterë
Kam dörguar n'ate jeté
Mé teper se ç'vdigne vetë !
Jam i-zoti, rroj me pallë,
S' dua tö sho njers të gjallë!
Nat e dite gjak körkoj,
BABA-TOMORRI
Pa pirë gjak s' munt të rroj!
Dhe tani q'u bëshe plak
Nukë munt te fryem gjak !
Ata ge kam nëne zgjedhe
Te mundije tok t'-imbledhe,
Me dorë time t' i-vrase,
Të pije gjakn' e rajase !
Pse s'u-bë, nga Perëhdia,
Me nje koke njerezia,
Që ta prese me njé here !
Te mos mbeteshin te tjere !
Tö mbetej dheu i-shkrete,
Se doje te rroje vete ;
Me egersira te rroje,
Pa frike te mbreteroje,
Se më duan e i-dua,
Jemi një gjak e një sua!
S' lashë njeri pa te keq!
Gra e burra, djem e pleq
Dridhenë kur me kujtojne,
Pa pirë gjak s' munt të rroj!
Dhe tani q'u bëshe plak
Nukë munt te fryem gjak !
Ata ge kam nëne zgjedhe
Te mundije tok t'-imbledhe,
Me dorë time t' i-vrase,
Të pije gjakn' e rajase !
Pse s'u-bë, nga Perëhdia,
Me nje koke njerezia,
Që ta prese me njé here !
Te mos mbeteshin te tjere !
Tö mbetej dheu i-shkrete,
Se doje te rroje vete ;
Me egersira te rroje,
Pa frike te mbreteroje,
Se më duan e i-dua,
Jemi një gjak e një sua!
S' lashë njeri pa te keq!
Gra e burra, djem e pleq
Dridhenë kur me kujtojne,
28
BABA-TOMORRI
Zun' e më punojnë varre !
Humba Moren' e Vlahinë,
Bullgarinë me Sörbinë,
Bosnjënë me Mal-e-zi,
Gjiritne me Thesali ;
Keshe kompn' e Shqipërise
Direk i-gjithe Turqise;
Pse s'me priti sa të vdese
Pa te më dil i-pa-bese
Me Shqipëri të löftonem
Kam frike mos turperonem,
Kam frikö nga Skenderbeu
Mos dalë prapé nga dheu !..
Se c' mentoj a c' jam i-marri
S' më bën dot gjë Shqipëtari,
Dhe sa tö jem vet i-gjallë
Nga zgjedha s'ka për te dale.
Pas meje, ne kete jete
‹Guri mi gurë mos mbetë!.
BABA-TOMORRI
Zun' e më punojnë varre !
Humba Moren' e Vlahinë,
Bullgarinë me Sörbinë,
Bosnjënë me Mal-e-zi,
Gjiritne me Thesali ;
Keshe kompn' e Shqipërise
Direk i-gjithe Turqise;
Pse s'me priti sa të vdese
Pa te më dil i-pa-bese
Me Shqipëri të löftonem
Kam frike mos turperonem,
Kam frikö nga Skenderbeu
Mos dalë prapé nga dheu !..
Se c' mentoj a c' jam i-marri
S' më bën dot gjë Shqipëtari,
Dhe sa tö jem vet i-gjallë
Nga zgjedha s'ka për te dale.
Pas meje, ne kete jete
‹Guri mi gurë mos mbetë!.
Prishj' e Lëkursit nga Greku
Nö Sarandë dolli Greku,
Nö Lekurs' u-zu dyfeku.
O burra ! o Shqipëtarë !
Greku kërkon të na marrë !
O burra ! tu hidhemi !
Mos trembi se s' vritemi
Me dyfek s' goditemi !
Me këtë zë nga vërria,
U derdhë çobanëria,
Muarre përpjetë malë,
Dhe zunë Greköt tö gjallë,
Ca i-vran' e ca i grinë ?
Ca i-shpunë në Janinë !
Në det ranë ca të tjerë !
Po u-prish Lekurs' i-mjerë !
O Grekër o kokë thatë,
Nukë mirret Shqipëria.
Ertht' e u-zutë si gratë !
U-turpëroj Perëndia ! ...
Nö Sarandë dolli Greku,
Nö Lekurs' u-zu dyfeku.
O burra ! o Shqipëtarë !
Greku kërkon të na marrë !
O burra ! tu hidhemi !
Mos trembi se s' vritemi
Me dyfek s' goditemi !
Me këtë zë nga vërria,
U derdhë çobanëria,
Muarre përpjetë malë,
Dhe zunë Greköt tö gjallë,
Ca i-vran' e ca i grinë ?
Ca i-shpunë në Janinë !
Në det ranë ca të tjerë !
Po u-prish Lekurs' i-mjerë !
O Grekër o kokë thatë,
Nukë mirret Shqipëria.
Ertht' e u-zutë si gratë !
U-turpëroj Perëndia ! ...
BABA-TOMORRI
27
Mëmatë më mallkojně,
Më mallkojnë të vatë
Edhe yajnë dit e natë !
Qajnë! po kush nukë ga?
Qajne burra, gajnë gra,
Qajnë maletë per pylle,
Qajnë fushaté për lule !...
Kudo shkela u-tha bari!
Ç'la puçka e dogji zjarri!..
Egërsirë si ariu
Höngra dhe u mish njeriu!
Si kamı dashur kam punuar,
Pse nukë jam i-gëzuar ?
I-lik jam, të liga dua,
Nga kush më vjen frikë mua?
Nukë di se ç' kam i-ziu,
Nga frika gjaku me ngriu...
Me punëra qö kam bërë,
Më duken armiq të tere,
Mysliman e të Krishterë;
Sa dhe trimat Shqipötare
27
Mëmatë më mallkojně,
Më mallkojnë të vatë
Edhe yajnë dit e natë !
Qajnë! po kush nukë ga?
Qajne burra, gajnë gra,
Qajnë maletë per pylle,
Qajnë fushaté për lule !...
Kudo shkela u-tha bari!
Ç'la puçka e dogji zjarri!..
Egërsirë si ariu
Höngra dhe u mish njeriu!
Si kamı dashur kam punuar,
Pse nukë jam i-gëzuar ?
I-lik jam, të liga dua,
Nga kush më vjen frikë mua?
Nukë di se ç' kam i-ziu,
Nga frika gjaku me ngriu...
Me punëra qö kam bërë,
Më duken armiq të tere,
Mysliman e të Krishterë;
Sa dhe trimat Shqipötare
•LUFT' E VITIT 1896
Viti nöndëdhjet' e gjashte
Dolli dhe Morea jashté !
Dolli Greku, të löftojë !
Kur t'i-vemi dot na shojö!..
O Gjirit a paç belanë
Që zemërove Sultanë
Dhe thirri Edem Pashanë
Edem pashë kordhötarë
Me pak trima Shgipëtare.
Kur rynë në Thesali
Anë mban' e-bënë hi,
Se kur do q'u-zu dyfeku
Po si dhia iku Greku!..
O Malet' e Dymegese
Edhe tö 1 hermopilese,
Falni me Shëndet Moresö
Të niset e të na presë
Të gözojme kötë Pashke
Ne Athinë gjithe bashke !..
Viti nöndëdhjet' e gjashte
Dolli dhe Morea jashté !
Dolli Greku, të löftojë !
Kur t'i-vemi dot na shojö!..
O Gjirit a paç belanë
Që zemërove Sultanë
Dhe thirri Edem Pashanë
Edem pashë kordhötarë
Me pak trima Shgipëtare.
Kur rynë në Thesali
Anë mban' e-bënë hi,
Se kur do q'u-zu dyfeku
Po si dhia iku Greku!..
O Malet' e Dymegese
Edhe tö 1 hermopilese,
Falni me Shëndet Moresö
Të niset e të na presë
Të gözojme kötë Pashke
Ne Athinë gjithe bashke !..
VAJ
O Shqipëtaré té mjere !
Ç'u ka marrë koka erë
Derdhni gjaknë për te tjerë !
Gjithe Trimat e Turqise
Ishin djemt e Shqipërisö.
Ata ge bene Morene
Gjithe Shqipetare gene.
Luftonte Turku me Junanö,
Po Shqipetarete c' pane
Q'u-ngrene té gjith' e vane
Ca më nj' an'e ca më nj' anë?
Musilman' e të Krishterë
Ne lufte vane te tërë;
O Shqipëtaré té mjere !
Ç'u ka marrë koka erë
Derdhni gjaknë për te tjerë !
Gjithe Trimat e Turqise
Ishin djemt e Shqipërisö.
Ata ge bene Morene
Gjithe Shqipetare gene.
Luftonte Turku me Junanö,
Po Shqipetarete c' pane
Q'u-ngrene té gjith' e vane
Ca më nj' an'e ca më nj' anë?
Musilman' e të Krishterë
Ne lufte vane te tërë;
32
BABA-TOMORRI
Lanë Memedhenö shkrete,
Vane te vritene veté !
Sos vriten për Shqipërin ...
Po për Moren' e Turqinë !
Nö bërrul te penxherese
Qan Shqipëtarka pa shpresë...
Qan e të këput kaurka!
Pör karshi qan edhe Turka !
Që te dya Shqipetare
Qajn' e s' pushojenë fare;
Se djemté ne luft' u vanë;
Muslimani për Sulltanë
1 krishteri për Junanë;
Me njëri-jetrin u vranë!...
Mem' e zeze del në shkallë,
Qan e ulërin për djalë...
Si burim i vene lotte ;
Djalit të vetëm i thote :
„Bir' o bir, ne luft ç' deshe?
Pse nukë rrije tek jeshe ?
BABA-TOMORRI
Lanë Memedhenö shkrete,
Vane te vritene veté !
Sos vriten për Shqipërin ...
Po për Moren' e Turqinë !
Nö bërrul te penxherese
Qan Shqipëtarka pa shpresë...
Qan e të këput kaurka!
Pör karshi qan edhe Turka !
Që te dya Shqipetare
Qajn' e s' pushojenë fare;
Se djemté ne luft' u vanë;
Muslimani për Sulltanë
1 krishteri për Junanë;
Me njëri-jetrin u vranë!...
Mem' e zeze del në shkallë,
Qan e ulërin për djalë...
Si burim i vene lotte ;
Djalit të vetëm i thote :
„Bir' o bir, ne luft ç' deshe?
Pse nukë rrije tek jeshe ?
BABA-TOMORRI
33
Turkun e Grekun ç'i keshe ?
• Sos lëftonte Shqipëria
Që nxive ditët e mia ?...
Vajte në luft' e mê s'erdhe!.
• •
S't'erdhi keq për gjak gö derdhe?...
Sos e derdhe për Atdhenë ?
Po për Turq e për Morené !
(Si te t' a fal marrezine ?
Sos vdige për Shqipërine ?
Për një derr e për një dhelpër,
Për Sulltan' edhe për Greker
Vajt' e humbe këté jetë !...
Ike e më le të shkretë !...
Bir o bir!... u-mbyll shtëpia!...
U-shoft' e tërë Turqia
U-shofté dhe Grekuria)
Mos u-gjente fis e farë !...
Gönjejnë me Shqipëtarë !...
Sa mëma që kane qare
Për djemté q'u janë vraré !...
33
Turkun e Grekun ç'i keshe ?
• Sos lëftonte Shqipëria
Që nxive ditët e mia ?...
Vajte në luft' e mê s'erdhe!.
• •
S't'erdhi keq për gjak gö derdhe?...
Sos e derdhe për Atdhenë ?
Po për Turq e për Morené !
(Si te t' a fal marrezine ?
Sos vdige për Shqipërine ?
Për një derr e për një dhelpër,
Për Sulltan' edhe për Greker
Vajt' e humbe këté jetë !...
Ike e më le të shkretë !...
Bir o bir!... u-mbyll shtëpia!...
U-shoft' e tërë Turqia
U-shofté dhe Grekuria)
Mos u-gjente fis e farë !...
Gönjejnë me Shqipëtarë !...
Sa mëma që kane qare
Për djemté q'u janë vraré !...
34
BABA-TOMORRI
(E zeza!..
.. ge më là djali!...
Bir o bir...
ç'më mori malli !...)
Bir o bir!... Ç' punë punove!...
Plegërinë m'a shkretove!...
Djalérin' e trimerine
S'i humbe për Shqiperine!.
Vajt' e löftove per botë,
U-mundove dëm e kotë !
Bir o djal' i veteme
Se ç' me nxive jetene!..
BABA-TOMORRI
(E zeza!..
.. ge më là djali!...
Bir o bir...
ç'më mori malli !...)
Bir o bir!... Ç' punë punove!...
Plegërinë m'a shkretove!...
Djalérin' e trimerine
S'i humbe për Shqiperine!.
Vajt' e löftove per botë,
U-mundove dëm e kotë !
Bir o djal' i veteme
Se ç' me nxive jetene!..
ROBÉRIA
E-dashura Mömëdhe
Të dua dhe kshtu si je !
Po kur të tö sho të-lirë
Do të të dua më mirë.
Qajni pyje, fusha, gurë,
Qajni male me tëborë !
Shqipëria mbet e-gjore
Dhe nukë she drite kurrë :
Një mjergul e keq' e shkretë
E-ka mbuluar për jetë !
Një gazep, një errësirë !
Vetëtit edhe gjëmon !
Rojmë me zëmër të rgrire,
Nga frika kurkush s' gëzon !
Njerzitë kurrë s' köndojne,
Dhe bilbilëtë vajtojnë !
E-dashura Mömëdhe
Të dua dhe kshtu si je !
Po kur të tö sho të-lirë
Do të të dua më mirë.
Qajni pyje, fusha, gurë,
Qajni male me tëborë !
Shqipëria mbet e-gjore
Dhe nukë she drite kurrë :
Një mjergul e keq' e shkretë
E-ka mbuluar për jetë !
Një gazep, një errësirë !
Vetëtit edhe gjëmon !
Rojmë me zëmër të rgrire,
Nga frika kurkush s' gëzon !
Njerzitë kurrë s' köndojne,
Dhe bilbilëtë vajtojnë !
BABA-TOMORRI
Qiameti shkretëtira !..
Zogu vete zë folenë,
Njeriu le Mëmedhenë
Se mbretëron egërsıra !
Për Shqipëri deshërojme
Se në vënt te-huaj rojme.
Robérine si duron
O moj Shqipëri e-mjerë ?
Shpötove vende te tjere,
Vete nëne zgjedhe rron !
Shqipëtare beni bene
Të leftoni per Atdhene.
E-dashura Mëmedhe
Të dua dhe kshtu si je !
Po kur te te sho të-lire
Dote te dua me miré.
Qiameti shkretëtira !..
Zogu vete zë folenë,
Njeriu le Mëmedhenë
Se mbretëron egërsıra !
Për Shqipëri deshërojme
Se në vënt te-huaj rojme.
Robérine si duron
O moj Shqipëri e-mjerë ?
Shpötove vende te tjere,
Vete nëne zgjedhe rron !
Shqipëtare beni bene
Të leftoni per Atdhene.
E-dashura Mëmedhe
Të dua dhe kshtu si je !
Po kur te te sho të-lire
Dote te dua me miré.
Besa - besë
Gjithö vëndete gözojne
Ti Shqipèri pse pushon !
Gjithe njerzite köndojne
Ti Shqipëtar pse rönkon ?
Gjithe duane lirine
Dhe pa té njeriu s'rron,
Ti Shqipëtar, Shqiperine
Nö zgjedhö si e-duron ?
Zgjojuni o Shgipetare,
Erdhi dita për Liri :
Zini lufte me Barbarë,
Përpigi për Shgipëri.
Të Krishter' e Myslimane,
Te terë një sua kemi :
Gegë, Toske, Dibriane,
Gjithe Shqipötare jemi.
Gjithö vëndete gözojne
Ti Shqipèri pse pushon !
Gjithe njerzite köndojne
Ti Shqipëtar pse rönkon ?
Gjithe duane lirine
Dhe pa té njeriu s'rron,
Ti Shqipëtar, Shqiperine
Nö zgjedhö si e-duron ?
Zgjojuni o Shgipetare,
Erdhi dita për Liri :
Zini lufte me Barbarë,
Përpigi për Shgipëri.
Të Krishter' e Myslimane,
Te terë një sua kemi :
Gegë, Toske, Dibriane,
Gjithe Shqipötare jemi.
38
BABA-TOMORRI
Mblidhuni të bëjmë benë
Të gjithë dorë për dorë :
Të duamë Mëmëdhenë
Edhe malet me tëborë.
O malet e Shqipërisë
Që në Prevez e në Kroje,
Egërsira e Asisë
Ngjerë-kur dot' u-zotojë ?
Qö ditënë qö u-shkeli
Robëria, dhe ngjer sot
Nukë bën me bar Dhembeli
Dhe Tomorri gan me lot!...
Male, me krye nö Qiell,
Si duroni Robërinë ?
Ju që shini drit' e diell
Pse s'ndrini dhe Shqipërinë ?
BABA-TOMORRI
Mblidhuni të bëjmë benë
Të gjithë dorë për dorë :
Të duamë Mëmëdhenë
Edhe malet me tëborë.
O malet e Shqipërisë
Që në Prevez e në Kroje,
Egërsira e Asisë
Ngjerë-kur dot' u-zotojë ?
Qö ditënë qö u-shkeli
Robëria, dhe ngjer sot
Nukë bën me bar Dhembeli
Dhe Tomorri gan me lot!...
Male, me krye nö Qiell,
Si duroni Robërinë ?
Ju që shini drit' e diell
Pse s'ndrini dhe Shqipërinë ?
BABA-TOMORRI
39
Ku jane vaftet e-pare
Që kini dhöne yrnek !
Ku ini o Shqipëtarë,
Pse s' ndögjonet një dyfek ?
Apo humbi trimëria !
Apo s' doni Mëmedhene !
A u-shua Shqipëria
Që ka pjellë Skender-benë ?
Pse rrini lidhur me lak ?
Pse s'shpëtoni vendë tuaj ?
Apo s'u-mbeti me gjak
Se e-derthtë për të-huaj !
Mirri pushkate në duar
Edhe bëni besa-bese:
Shqipëria do shpětuar,
Kokë Turku të mos mbesë!..
39
Ku jane vaftet e-pare
Që kini dhöne yrnek !
Ku ini o Shqipëtarë,
Pse s' ndögjonet një dyfek ?
Apo humbi trimëria !
Apo s' doni Mëmedhene !
A u-shua Shqipëria
Që ka pjellë Skender-benë ?
Pse rrini lidhur me lak ?
Pse s'shpëtoni vendë tuaj ?
Apo s'u-mbeti me gjak
Se e-derthtë për të-huaj !
Mirri pushkate në duar
Edhe bëni besa-bese:
Shqipëria do shpětuar,
Kokë Turku të mos mbesë!..
C' jemi!.
Greku dhe Bulgari,
Dhe Turku Barbari
Nukë dinë ç' janë..
Dhe turp nukë kanë!
Neve, Shqipötarë,
Jemi komb' i-parë,
Po për turp e-kemi
Té themi se ç' jemi
Greku dhe Bulgari,
Dhe Turku Barbari
Nukë dinë ç' janë..
Dhe turp nukë kanë!
Neve, Shqipötarë,
Jemi komb' i-parë,
Po për turp e-kemi
Té themi se ç' jemi
BABA-TOMORRI
4I
Njeri, do Greginë,
Tjetri, do Turginë,
Edhe Shqiperine
S' duane t' a-dinë !
C' jemi ? o të mjere
Jemi Shqipetare,
Si ne s'ka te tjerë,
Po punoni mbare.
Nö kini, o shokë,
Mendjene ne koke,
Harroni Morene,
Dojni Mëmëdhene.
Nga Turqit largoni,
Dhe më mos i-doni,
Se armiq na kanë
Duan të na-hane !
4I
Njeri, do Greginë,
Tjetri, do Turginë,
Edhe Shqiperine
S' duane t' a-dinë !
C' jemi ? o të mjere
Jemi Shqipetare,
Si ne s'ka te tjerë,
Po punoni mbare.
Nö kini, o shokë,
Mendjene ne koke,
Harroni Morene,
Dojni Mëmëdhene.
Nga Turqit largoni,
Dhe më mos i-doni,
Se armiq na kanë
Duan të na-hane !
42
BABA-TOMORRI
Lini djallëzitë,
Lini prapësitë...
Po si Perëndine
Dojni Shqiperinö.
Vönd' i Skender-beut,
M' i-bukur i dheut,
Kur dotö gözoje
Dhe te lulezojö
Balt' e Shqipörise,
Djep' i Trimörisö,
E-ëmbel si mjalte ...
Zoti na e falte !
BABA-TOMORRI
Lini djallëzitë,
Lini prapësitë...
Po si Perëndine
Dojni Shqiperinö.
Vönd' i Skender-beut,
M' i-bukur i dheut,
Kur dotö gözoje
Dhe te lulezojö
Balt' e Shqipörise,
Djep' i Trimörisö,
E-ëmbel si mjalte ...
Zoti na e falte !
Punërat' e Perëndise
Zot' i-Math e i-Vërtetë
Ç' do pun' e-ke bërë vete :
Bëre giejte dhe denë,
Böre yjetö dhe dhenö,
Bëre diellin me dritë,
Bëre nat' e böre ditë,
Bëre erënë dhe retë,
Bëre pemëtë me fleté,
Bere henözen me yje,
Bëre fusha, male, pyje,
Bëre zogtë ge këndojnë,
Dhe lulet gë lulëzojnë,
Bëre dimër' e beharë,
Bëre kuaj dhe gomare,
Bëre misër edhe grurë,
Zot' i-Math e i-Vërtetë
Ç' do pun' e-ke bërë vete :
Bëre giejte dhe denë,
Böre yjetö dhe dhenö,
Bëre diellin me dritë,
Bëre nat' e böre ditë,
Bëre erënë dhe retë,
Bëre pemëtë me fleté,
Bere henözen me yje,
Bëre fusha, male, pyje,
Bëre zogtë ge këndojnë,
Dhe lulet gë lulëzojnë,
Bëre dimër' e beharë,
Bëre kuaj dhe gomare,
Bëre misër edhe grurë,
44
BABA-TOMORRI
Po më shumë bëre gure,
Si bëre kagë të mira
Bëre dhe shum' egërsira :
Bëre arinë dhe derrë,
Bëre ugër e të tjerë,
Bëre... Po ç' nukë ke bërë ?
Bëre botëne të tërë;
Bëre dhe Djalle më brirë !
Ç' do pun' e-ke bëre mirë
Po një gjë bëre pa mënde
Dhe prishe punënë tënde:
Kur bëre derr' e arinë
Ç' deshe gë bëre Turqinë ?
Se te mos gënkej kjo farë
Bota dotë vintej mbarë,
Dheu dotë lulëzonte,
Shqipëria dot' gëzonte.
BABA-TOMORRI
Po më shumë bëre gure,
Si bëre kagë të mira
Bëre dhe shum' egërsira :
Bëre arinë dhe derrë,
Bëre ugër e të tjerë,
Bëre... Po ç' nukë ke bërë ?
Bëre botëne të tërë;
Bëre dhe Djalle më brirë !
Ç' do pun' e-ke bëre mirë
Po një gjë bëre pa mënde
Dhe prishe punënë tënde:
Kur bëre derr' e arinë
Ç' deshe gë bëre Turqinë ?
Se te mos gënkej kjo farë
Bota dotë vintej mbarë,
Dheu dotë lulëzonte,
Shqipëria dot' gëzonte.
Naim-be Frashëri
Vdiq Naimi ! Vdiq Naimi!
Moj e-mjera Shqipëri !
Möndje - larti, zömör - trimi,
Vjershëtori si ai !..
Vdiq Naimi po vajtoni
Shqipëtarka, Shqipëtarë !
Naimnë kur t' a kujtoni
Mos pushoni duk' e gare !
Vdiq Naimi, Naim - beur!
Vate te Zoti - vërtetë :
Qysh u - nda nga Mömëdheu
Dhe iku e - la pör jetö ?
Vdiq Naimi ! Vdiq Naimi!
Moj e-mjera Shqipëri !
Möndje - larti, zömör - trimi,
Vjershëtori si ai !..
Vdiq Naimi po vajtoni
Shqipëtarka, Shqipëtarë !
Naimnë kur t' a kujtoni
Mos pushoni duk' e gare !
Vdiq Naimi, Naim - beur!
Vate te Zoti - vërtetë :
Qysh u - nda nga Mömëdheu
Dhe iku e - la pör jetö ?
46
BABA-TOMORRI
Vdiq Naimi ! Gjithe thone!
Qajni Turq, gajni Kaurë!
Bilbil' i gjuhesë tonë
S' dotë ndögjonet me kurre!
Vdiq Naimi qö këndoi
Trimërinë, Skender-benë;
Vdiq Naimi ge levdoi
Dhe nderoi Mömödhenë !
Vdiq Naimi ! po ç'të gjeti
O moj Shqiperi e-mjerë
Vdig Naimi! po kush mbeti?
Si Naimi s' ka te tjerë.
Vdiq Naimi! Vdekj' e-shkretö
Pse more të-tille burre ?
I-ndritë shpyrti pör jetë,
Mos i-vdektë nami kurre !
BABA-TOMORRI
Vdiq Naimi ! Gjithe thone!
Qajni Turq, gajni Kaurë!
Bilbil' i gjuhesë tonë
S' dotë ndögjonet me kurre!
Vdiq Naimi qö këndoi
Trimërinë, Skender-benë;
Vdiq Naimi ge levdoi
Dhe nderoi Mömödhenë !
Vdiq Naimi ! po ç'të gjeti
O moj Shqiperi e-mjerë
Vdig Naimi! po kush mbeti?
Si Naimi s' ka te tjerë.
Vdiq Naimi! Vdekj' e-shkretö
Pse more të-tille burre ?
I-ndritë shpyrti pör jetë,
Mos i-vdektë nami kurre !
Atdheu dhe Dashuria.
Vitua, njé pun'e madhe,
E-bukurë si zorkadhe,
* Nga gjithë shoqeté ç' quan
Dhe gjithë trimat e-duan :
Për të tillë bukuri
Kush nukë ka dashuri?
Një ditë qö vij në krua
Duk' e ecurë mi thua,
Pogi një Turk trim të marrë,
Tjetër herë s'e-kish parë
Robatë qö kish indrinin,
Dhe armët' i-vetëtinin !
Kur shtiu syt' e e-pa
Vito të dua i-tha,
Vito, dotë të marr, grua.
Vitua, njé pun'e madhe,
E-bukurë si zorkadhe,
* Nga gjithë shoqeté ç' quan
Dhe gjithë trimat e-duan :
Për të tillë bukuri
Kush nukë ka dashuri?
Një ditë qö vij në krua
Duk' e ecurë mi thua,
Pogi një Turk trim të marrë,
Tjetër herë s'e-kish parë
Robatë qö kish indrinin,
Dhe armët' i-vetëtinin !
Kur shtiu syt' e e-pa
Vito të dua i-tha,
Vito, dotë të marr, grua.
48
BABA-TOMORRI
Vitua u-turpërua
Po më shum' u-idhënua
Dhe ju pörgjegj : - nS' je pör mua
Se u një tjetërë dua,
Jemi një bes' e një sua;
Po merre fjalënë prapë
Dhe shko kötejë me vrapë!
- Kush është më trim se mua
Që do të të marrë grua? --
- Ai që jam vluarë
Dhe për të martuarë,
Ështe trim sa s'gjëndetë,
I-mirë sa s' bënetë;
Ish vet' i tretë vëlla,
Kush ka gënë si ata ?
Trima sa s'i-zinte plumbi!
Njëri vdiq, i-dyti humbi;
Jorgjin e-la Perëndia
Shpresë për mömën' e-tia :
Ësht' i-vetëm e jetim
BABA-TOMORRI
Vitua u-turpërua
Po më shum' u-idhënua
Dhe ju pörgjegj : - nS' je pör mua
Se u një tjetërë dua,
Jemi një bes' e një sua;
Po merre fjalënë prapë
Dhe shko kötejë me vrapë!
- Kush është më trim se mua
Që do të të marrë grua? --
- Ai që jam vluarë
Dhe për të martuarë,
Ështe trim sa s'gjëndetë,
I-mirë sa s' bënetë;
Ish vet' i tretë vëlla,
Kush ka gënë si ata ?
Trima sa s'i-zinte plumbi!
Njëri vdiq, i-dyti humbi;
Jorgjin e-la Perëndia
Shpresë për mömën' e-tia :
Ësht' i-vetëm e jetim
BABA-TOMORRI
49
I-dashur' i shpyrtit tim
Dhe nga të tërë më trim :
Përdor pallën e anxhare,
Esht' i-zoti të më marrë!
Ndaj të lutem mos më nga,
Të mos biesh më hata,
Se shejtani punë s' ka! -
Turku me të tilla fjale,
Qiti të shkretënë pallë!
Nga inati u-verdhua
Dhe thirri po si dragua:
- N'është mi zoti nga unë
Le te më dalë këtune !
Ne më munte, besa-besë!
Burri yt po le të jesë;
N'e dérgofsha n'atë jetë,
Die dotë të marr vetë! -
Vitua shum' u-frikua,
Lot' i-vininë si krua,
Dhe më shtëpi, duk' e garë,
49
I-dashur' i shpyrtit tim
Dhe nga të tërë më trim :
Përdor pallën e anxhare,
Esht' i-zoti të më marrë!
Ndaj të lutem mos më nga,
Të mos biesh më hata,
Se shejtani punë s' ka! -
Turku me të tilla fjale,
Qiti të shkretënë pallë!
Nga inati u-verdhua
Dhe thirri po si dragua:
- N'është mi zoti nga unë
Le te më dalë këtune !
Ne më munte, besa-besë!
Burri yt po le të jesë;
N'e dérgofsha n'atë jetë,
Die dotë të marr vetë! -
Vitua shum' u-frikua,
Lot' i-vininë si krua,
Dhe më shtëpi, duk' e garë,
50
BABA TOMORRI
Rröfeu ç'i kishte ngjarë.
Po Jorgji, kur e-ndögjoi,
Veshi armëtë dhe shkoi,
U-ngjit malitë përpjetë
Ashtu si ngjitenë retë,
Dhe me zë të math si shkëmbi
Po thërrit sa tundej vëndi:
- Kush ësht' ai q'u-lëvdua
Që do të mundet me mua ? -
Me zë të math si gjëmimi
Ju përgjegj ahere trimi:
- Unë jam ai që shtie
Dhe plumbi dëm nukë bie..
U jam ai që kam vrarë
Bejlerë dhe pashallare,
Dhe kaurë mijë vetë
Kam dërguar n' atë jetë!
Dhe dotë trembem tani
Nga një fusharak si ti ?
Tani dot' a shoç dhe vetë
BABA TOMORRI
Rröfeu ç'i kishte ngjarë.
Po Jorgji, kur e-ndögjoi,
Veshi armëtë dhe shkoi,
U-ngjit malitë përpjetë
Ashtu si ngjitenë retë,
Dhe me zë të math si shkëmbi
Po thërrit sa tundej vëndi:
- Kush ësht' ai q'u-lëvdua
Që do të mundet me mua ? -
Me zë të math si gjëmimi
Ju përgjegj ahere trimi:
- Unë jam ai që shtie
Dhe plumbi dëm nukë bie..
U jam ai që kam vrarë
Bejlerë dhe pashallare,
Dhe kaurë mijë vetë
Kam dërguar n' atë jetë!
Dhe dotë trembem tani
Nga një fusharak si ti ?
Tani dot' a shoç dhe vetë
BABA-TOMORRI
5I
Kush eshte trim i-vertete
Köto thosh Turku dhe vinte,
Po dhe Jorgjua e-printe ;
Hodhi armëte për-dheze
Dhe zuri tö sgjeshe breze
Qö kish gepur Vitua vetě,
Si fustan' e fermeletë;
Kur e-kujtoi u-shemp,
Mos pandeni se u-tremp;
Bëri kryq, e fshiu lotë,
Jam azer! hidhet e thote,
Edhe mö dorö nje thike
Ju versul Turkut pa frikë.
Trimi rrembeu anxharë
Dhe po hidhej si i-marrë:
Fryti era: nga rembimi
Lëshon flokatenë trimi;
Atje ku ge aferuar
Me gjoks hapët leshëtuar,.
Ju duk, ne grykö tö ti,
Varture një hajmali.
5I
Kush eshte trim i-vertete
Köto thosh Turku dhe vinte,
Po dhe Jorgjua e-printe ;
Hodhi armëte për-dheze
Dhe zuri tö sgjeshe breze
Qö kish gepur Vitua vetě,
Si fustan' e fermeletë;
Kur e-kujtoi u-shemp,
Mos pandeni se u-tremp;
Bëri kryq, e fshiu lotë,
Jam azer! hidhet e thote,
Edhe mö dorö nje thike
Ju versul Turkut pa frikë.
Trimi rrembeu anxharë
Dhe po hidhej si i-marrë:
Fryti era: nga rembimi
Lëshon flokatenë trimi;
Atje ku ge aferuar
Me gjoks hapët leshëtuar,.
Ju duk, ne grykö tö ti,
Varture një hajmali.
52
BABA TOMORRI
Jorgji kur pa hajmaline,
Syte përmi të i-ngrine;
- Dale, tha, ashtu më rruash,
Pa lëftojmë kur të duash!
Po në beson Perëndinë,
Kush t' a fali hajmalinë? —
- Nenia ne foshnjeri
M'a vari per mbarësi..
Po c' të duetë kjo punë? -
- Një të tille kam dhe unë !.
Shiko! mëma m'a-ka falë
Dhe mua, kur jeshë djalë ! -
Të dy trimat hapne syte
Dhe shikonin hajmalitë
Qepur me pë të floritë;
Si njëra dhe tjetera,
Te dya të vjetëra;
Pör-mbrënda, pshellur me kartě,
Gjenë nga njö kryq të artë !
Mbenë té maniture
Dhe si të goditurë !..
BABA TOMORRI
Jorgji kur pa hajmaline,
Syte përmi të i-ngrine;
- Dale, tha, ashtu më rruash,
Pa lëftojmë kur të duash!
Po në beson Perëndinë,
Kush t' a fali hajmalinë? —
- Nenia ne foshnjeri
M'a vari per mbarësi..
Po c' të duetë kjo punë? -
- Një të tille kam dhe unë !.
Shiko! mëma m'a-ka falë
Dhe mua, kur jeshë djalë ! -
Të dy trimat hapne syte
Dhe shikonin hajmalitë
Qepur me pë të floritë;
Si njëra dhe tjetera,
Te dya të vjetëra;
Pör-mbrënda, pshellur me kartě,
Gjenë nga njö kryq të artë !
Mbenë té maniture
Dhe si të goditurë !..
BABA-TOMORRI
53
Të tillë punë kur panë
U pushtuannë dhe ranë
Dhe të dy nje fjalë thanë :
Të kam vëlla mor i-mjerë!
Nga një bark paskemi lerë!
Jemi nje fis e nje farë,
Jemi të dy Shqipëtare,
Po besa na paska ndarë
Sa na bëri për të vrarë !
Sot gë dime vetëhenë,
Duete të bëjme benë
Të duamë mëmëdhenë.
Tani të marrëmë malë,
Te lëftojmë për lirine,
Të mos kthenemi të gjallë
Pa shpètuar Shipërine !
Tani Viton ta harrojmë,
Me Turqinë të lëftojmë,
T' a dërgojmë nga ka ardhë,
Te shome dite te bardhe.
53
Të tillë punë kur panë
U pushtuannë dhe ranë
Dhe të dy nje fjalë thanë :
Të kam vëlla mor i-mjerë!
Nga një bark paskemi lerë!
Jemi nje fis e nje farë,
Jemi të dy Shqipëtare,
Po besa na paska ndarë
Sa na bëri për të vrarë !
Sot gë dime vetëhenë,
Duete të bëjme benë
Të duamë mëmëdhenë.
Tani të marrëmë malë,
Te lëftojmë për lirine,
Të mos kthenemi të gjallë
Pa shpètuar Shipërine !
Tani Viton ta harrojmë,
Me Turqinë të lëftojmë,
T' a dërgojmë nga ka ardhë,
Te shome dite te bardhe.
Varfëria dhe Liria.
Jam i-varfer po i-lire,
Ndaj më pëlgen varfëria;
Kush do të rroje me mire
S' urdhron dot veten e-tia.
Mbreti sikur te me thotë :
Hajde në Palas me mua,
Të gözosh dhe ti ne botei
Dot' i-them, zot nukö dua:
Për te ngren' e për të pirë
Nukö munt tö shesh lirinë,
I-varferi rron më mirë
S' ai ge do madhërine,
S' më duet ergjëndi mua,
Dua lirinë dhe nderë,
Dua te bëj si te dua,
Jo si të duan të tjerë.
Kush munt e bën si do vetë
Bën si thote Perëndia;
Nukë ka ne këtë jetë
Gjë m' é-vyer se liria.
Jam i-varfer po i-lire,
Ndaj më pëlgen varfëria;
Kush do të rroje me mire
S' urdhron dot veten e-tia.
Mbreti sikur te me thotë :
Hajde në Palas me mua,
Të gözosh dhe ti ne botei
Dot' i-them, zot nukö dua:
Për te ngren' e për të pirë
Nukö munt tö shesh lirinë,
I-varferi rron më mirë
S' ai ge do madhërine,
S' më duet ergjëndi mua,
Dua lirinë dhe nderë,
Dua te bëj si te dua,
Jo si të duan të tjerë.
Kush munt e bën si do vetë
Bën si thote Perëndia;
Nukë ka ne këtë jetë
Gjë m' é-vyer se liria.
Fshati - im
Maletë me gure
Fusha me bar shumö,
Aratö me grurö,
Më tutje një lumë.
Fshati për karshi
Me Kish' e me varre,
Rotull ca shtëpi
Té vogela fare.
Ujté te ftote,
Era pun' e-madhe !
Bilbili ja thote .
Grate si zorkadhe.
Burrat nënë hie
Lozen, kuvendojne,
Pika gë s'u-bie
Se nga gratö rrojne !
Maletë me gure
Fusha me bar shumö,
Aratö me grurö,
Më tutje një lumë.
Fshati për karshi
Me Kish' e me varre,
Rotull ca shtëpi
Té vogela fare.
Ujté te ftote,
Era pun' e-madhe !
Bilbili ja thote .
Grate si zorkadhe.
Burrat nënë hie
Lozen, kuvendojne,
Pika gë s'u-bie
Se nga gratö rrojne !
56
BABA-TOMORRI
Grate venë nd' arë
Dhe né vreshta grate,
Gruaja korr barë,
Punon dit' e naté.
Grate në të shire,
Në të vjela grate,
Ikinë pa gdhirë,
Kthenenë më natë !
Gruja, për burrë,
Digjetö në diell,
Punon e s' rri kurrë
As ditën e-diel!
O moj Shqipëtarkë
Që vet' e nget getë
Edhe drek e darkë
Kthenej e-bën vetë.
Moj e-mjera grua
Ç'e do burrë zinë
Që ftoet në krua
Dhe ti mban shtëpinë !
BABA-TOMORRI
Grate venë nd' arë
Dhe né vreshta grate,
Gruaja korr barë,
Punon dit' e naté.
Grate në të shire,
Në të vjela grate,
Ikinë pa gdhirë,
Kthenenë më natë !
Gruja, për burrë,
Digjetö në diell,
Punon e s' rri kurrë
As ditën e-diel!
O moj Shqipëtarkë
Që vet' e nget getë
Edhe drek e darkë
Kthenej e-bën vetë.
Moj e-mjera grua
Ç'e do burrë zinë
Që ftoet në krua
Dhe ti mban shtëpinë !
DHEU.
Dheu i-gjat' e i-gjerë
Na ep buk'e na ep verë
Për të grën' e për të pirë,
Kush di ta punoje mire.
Si një njeri i-shtrënguar,
Dheu nukë fal gjë kurrö:
Pa munduar, pa punuar
S' na ep as misër as grurë.
Do ta punojö njeriu
Dhe ta vadijë me djersë
Që té hajë buk' i-ziu,
Nga uria të mos vdesë !
Punoni more të mjere
Se dhe gjöri në na mbetë,
Pas neve vinë të tjerë,
Nukë sosetë kjo jetë.
Dheu i-gjat' e i-gjerë
Na ep buk'e na ep verë
Për të grën' e për të pirë,
Kush di ta punoje mire.
Si një njeri i-shtrënguar,
Dheu nukë fal gjë kurrö:
Pa munduar, pa punuar
S' na ep as misër as grurë.
Do ta punojö njeriu
Dhe ta vadijë me djersë
Që té hajë buk' i-ziu,
Nga uria të mos vdesë !
Punoni more të mjere
Se dhe gjöri në na mbetë,
Pas neve vinë të tjerë,
Nukë sosetë kjo jetë.
Aleksandri i - Math.
Aleksandr'i-Math ge burre
Me të madhe trimeri,
Shgipetar ge s'gjöndet kurre,
Po c' bëri për Shqiperi ?
Që foshnjë, duk' e löftuar
Zotoi te ter' Asinë,
U-be një mbret i-lëvduar,
Po ç' bëri për Shqiperinë ?
Me punera që punoi
Me trimëri që rrëfeu,
Që kur leu dhe sa rroi,
Ç' të mirë pa Mëmëdheu ?
As një te mirë s'ka pare,
Aleksandr'i-Math ge burre
Me të madhe trimeri,
Shgipetar ge s'gjöndet kurre,
Po c' bëri për Shqiperi ?
Që foshnjë, duk' e löftuar
Zotoi te ter' Asinë,
U-be një mbret i-lëvduar,
Po ç' bëri për Shqiperinë ?
Me punera që punoi
Me trimëri që rrëfeu,
Që kur leu dhe sa rroi,
Ç' të mirë pa Mëmëdheu ?
As një te mirë s'ka pare,
BABA-TOMORRI
59
Shgiperia mbet e-mjerë...
Se trimate Shqipëtare
Lëftojnë për të tjerë !
Punojne për Turgine,
Per të ndyrënë More;
Shqipëtari, Shqiperine,
S'e-do, ben sikur s'e-nje !
Trima, të varfer, të pasur
Shqiperin' e-kan' harruar :
Njeri nuk'i-ështe gasur !
Për të njeri s'ka punuar!..
Po ata vdiqnë te tere,
Dhe Zoti le t'i-gjykojë !
Te gjejne si kane bere...
Po Shqiperia te rroje !
59
Shgiperia mbet e-mjerë...
Se trimate Shqipëtare
Lëftojnë për të tjerë !
Punojne për Turgine,
Per të ndyrënë More;
Shqipëtari, Shqiperine,
S'e-do, ben sikur s'e-nje !
Trima, të varfer, të pasur
Shqiperin' e-kan' harruar :
Njeri nuk'i-ështe gasur !
Për të njeri s'ka punuar!..
Po ata vdiqnë te tere,
Dhe Zoti le t'i-gjykojë !
Te gjejne si kane bere...
Po Shqiperia te rroje !
BKSH
Pies' e Dyte
CA
DASHURIA
CA
DASHURIA
BKSH
DASHURIA.
A!
Dote lëvdoj Dashurine
Mbarambar me Perëndine
Se Dashuri' e-vërtete
Na mban të-gjallö ne jete
S' e kam parë Peröndine,
Sho nga here Dashurinö ;
Dashuria mbreteron
Se njeriu pa të s'rron.
Cine te besoj tanine
Perëndin' a Dashurine ?
Perëndi ne kötö jete
Eshte Dashuria vete.
A!
Dote lëvdoj Dashurine
Mbarambar me Perëndine
Se Dashuri' e-vërtete
Na mban të-gjallö ne jete
S' e kam parë Peröndine,
Sho nga here Dashurinö ;
Dashuria mbreteron
Se njeriu pa të s'rron.
Cine te besoj tanine
Perëndin' a Dashurine ?
Perëndi ne kötö jete
Eshte Dashuria vete.
64
BABA-TOMORRI
B!
Si për burra dhe për gra
Dashuria, Djaléria,
Janë si motr' e vélla :
S'i ndan dot as Perëndia.
I-riu me dashuri
Rron e gözon këtë jete,
Dhe pastaj në pleqëri
I-rëndonet jet' e-shkretë.
Djalëria gendron pak ;
Kshtu ka thënë Perëndia,
Kur bönet njëriu plak
S'i ka hie dashuria.
O ju të-ra e të-ri
Dot' u shkojé djalëria
Dhe bashkë me djalëri
Fluturon dhe dashuria.
BABA-TOMORRI
B!
Si për burra dhe për gra
Dashuria, Djaléria,
Janë si motr' e vélla :
S'i ndan dot as Perëndia.
I-riu me dashuri
Rron e gözon këtë jete,
Dhe pastaj në pleqëri
I-rëndonet jet' e-shkretë.
Djalëria gendron pak ;
Kshtu ka thënë Perëndia,
Kur bönet njëriu plak
S'i ka hie dashuria.
O ju të-ra e të-ri
Dot' u shkojé djalëria
Dhe bashkë me djalëri
Fluturon dhe dashuria.
BABA-TOMORRI
65
C!
Kur jeshmö tö-vegjil, si moll' e pa bërë
Putheshim nga here ditëne të terë;
Vij' e te körkoje, vij' e te therrese,
Losnim te dy bashkë, rronim me nje shprese.
Mba mënt sa te desha, mba ment sa më deshe?
Mba mënt si më thoshe e vogël kur jeshe ?
Tani që jam burre, tani q'u-madhove,
Dashurin' e parë pse vall'e harrove ?
Tani q'u-poq molla e-hane të tjerë,
Mikn' e-djalërise s'e-qas as më derë !
Po, si dallëndyshja vete ne vent tjeter
Dhe kthenete prape ne fole te vjeter,
Ashtu zemra jote mundet të kujtoje
Mikn' e-djalerisö dhe prape ta doje.
D!
Digjem, pervelonem
Se te dua shume.
65
C!
Kur jeshmö tö-vegjil, si moll' e pa bërë
Putheshim nga here ditëne të terë;
Vij' e te körkoje, vij' e te therrese,
Losnim te dy bashkë, rronim me nje shprese.
Mba mënt sa te desha, mba ment sa më deshe?
Mba mënt si më thoshe e vogël kur jeshe ?
Tani që jam burre, tani q'u-madhove,
Dashurin' e parë pse vall'e harrove ?
Tani q'u-poq molla e-hane të tjerë,
Mikn' e-djalërise s'e-qas as më derë !
Po, si dallëndyshja vete ne vent tjeter
Dhe kthenete prape ne fole te vjeter,
Ashtu zemra jote mundet të kujtoje
Mikn' e-djalerisö dhe prape ta doje.
D!
Digjem, pervelonem
Se te dua shume.
66
BABA-TOMORRI
Ditëne mentonem,
Natën rri pa gjume.
Luletë të dinin
Mike, sa të dua,
Këtu dotë vinin
Të qajnë me mua.
Zogtë të ndögjonin
Dot' më rrinin prane
Dhe dotë këndonin
Té harroj sevdanë.
As njeri në jetë
Plagën s'ma sheron
Pörveç mikja vetë
Që vjen e-lëndon !
E!
Bukuria jote, leshërat e-tua
BABA-TOMORRI
Ditëne mentonem,
Natën rri pa gjume.
Luletë të dinin
Mike, sa të dua,
Këtu dotë vinin
Të qajnë me mua.
Zogtë të ndögjonin
Dot' më rrinin prane
Dhe dotë këndonin
Té harroj sevdanë.
As njeri në jetë
Plagën s'ma sheron
Pörveç mikja vetë
Që vjen e-lëndon !
E!
Bukuria jote, leshërat e-tua
BABA TOMORRI
Po si pendë korbi, të gjata mi thua,
Ballëtö si diell, faget si molle,
Qafa jot' e gjate, mesi yt i-hollë,
Sisete si shege, dhembet si thölpönje,
Buzët si burbuqe syte si göshtenje,
Dora si dëbore, fjala jote mjalte,
Kurmi yt i-derdhur, shtati yt i-naltë ;
Gjithë me kënaqin, te tera t'i dua,
Po zëmëra jote u bë gur për mua !..
F!
E mba mënt moj Mare
Dashurin' e-parë ?
Njeri nuk' e-gjegji
Se jeshmë tö vegjil.
Unë pa ty s' rroje,
Vij' e te kerkoje,
Ti pa mua s' rroje
Vij' e me kërkoje.
Po si pendë korbi, të gjata mi thua,
Ballëtö si diell, faget si molle,
Qafa jot' e gjate, mesi yt i-hollë,
Sisete si shege, dhembet si thölpönje,
Buzët si burbuqe syte si göshtenje,
Dora si dëbore, fjala jote mjalte,
Kurmi yt i-derdhur, shtati yt i-naltë ;
Gjithë me kënaqin, te tera t'i dua,
Po zëmëra jote u bë gur për mua !..
F!
E mba mënt moj Mare
Dashurin' e-parë ?
Njeri nuk' e-gjegji
Se jeshmë tö vegjil.
Unë pa ty s' rroje,
Vij' e te kerkoje,
Ti pa mua s' rroje
Vij' e me kërkoje.
68
BABA-TOMORRI
Né lule me erë
Putheshim nga herë.
Dhe si burr' e grua
Losnim nënë ftua.
Nje dite, te-dyza
Losnim Mbyla-syza:
U fshyem pa dukur
Në ferra, ne gure,
U fshem kagö bukur
Sa s'u gjëntm' dot kurrë...
G!
O moj lulja manushage
Ndëgjo dashurine ç' thote:
Të lozëm fage për fage
Të na përziene loté
Ma do zëmra, ma ka ënda
Të lozëm ballë për balle,
BABA-TOMORRI
Né lule me erë
Putheshim nga herë.
Dhe si burr' e grua
Losnim nënë ftua.
Nje dite, te-dyza
Losnim Mbyla-syza:
U fshyem pa dukur
Në ferra, ne gure,
U fshem kagö bukur
Sa s'u gjëntm' dot kurrë...
G!
O moj lulja manushage
Ndëgjo dashurine ç' thote:
Të lozëm fage për fage
Të na përziene loté
Ma do zëmra, ma ka ënda
Të lozëm ballë për balle,
BABA-TOMORRI
69
Se zjarri gö kemi brenda
Na djek sikur të mos dalë.
Tö lozëm gush për gushe
Bashkë të vemi, të vime,
Po si shtjerrate ne fushe ...
Se te-ri gjithe-nje s' rrime.
H!
Kam dashure lulet, konxhen, trandafilë,
Zoqtö qö köndojne, thellezat, bilbile ;
Tani s'me pölgejne, më lene te ftote,
Se dua njö çupe si henez e plote,
S' ka shoge ne bote.
Kjo ështé për mua lule trëndafili,
Konxhe, manushage, thölleza,
Kur me shkon në rruge, me lule më dore,
Leshrat prapa krave hedhur si kurore,
E-bardhe si bore.
69
Se zjarri gö kemi brenda
Na djek sikur të mos dalë.
Tö lozëm gush për gushe
Bashkë të vemi, të vime,
Po si shtjerrate ne fushe ...
Se te-ri gjithe-nje s' rrime.
H!
Kam dashure lulet, konxhen, trandafilë,
Zoqtö qö köndojne, thellezat, bilbile ;
Tani s'me pölgejne, më lene te ftote,
Se dua njö çupe si henez e plote,
S' ka shoge ne bote.
Kjo ështé për mua lule trëndafili,
Konxhe, manushage, thölleza,
Kur me shkon në rruge, me lule më dore,
Leshrat prapa krave hedhur si kurore,
E-bardhe si bore.
70
BABA-TOMORRI
Me mirrene mënte, nga syte verbonem
Dhe nga dashuria digjem, përvëlonem,
Si digjen ne zemer gjithë sa e-njone,
Maniten te terre trimat kur e-shone,
Mashala ! i-thone.
Pika, pika bie shiu
Dhe döbora flokö floke,
Vetëtit e fryn veriu,
Breshëri kërcet mi tokë !
Le té fryjë er'e-ftotë,
S' kaç' më bën dimëri mua :
Dashuria më mban ngrote
Se pushtoj atë që dua.
Kur fryn era me talas,
Kur bie tebor' e shi,
Sa fle njeriu me gas
Kur ka mikenë ne gji!
BABA-TOMORRI
Me mirrene mënte, nga syte verbonem
Dhe nga dashuria digjem, përvëlonem,
Si digjen ne zemer gjithë sa e-njone,
Maniten te terre trimat kur e-shone,
Mashala ! i-thone.
Pika, pika bie shiu
Dhe döbora flokö floke,
Vetëtit e fryn veriu,
Breshëri kërcet mi tokë !
Le té fryjë er'e-ftotë,
S' kaç' më bën dimëri mua :
Dashuria më mban ngrote
Se pushtoj atë që dua.
Kur fryn era me talas,
Kur bie tebor' e shi,
Sa fle njeriu me gas
Kur ka mikenë ne gji!
VAJE
Që ditën gë vdige, gë kur s'të kam pare,
Lotë që kam derdhur s'më janë dhe tharë!..
Shumë vjet u bënë, sot u mbushnë dhjetë
Që kur më ke lënë dhe s' të sho ndë jetë!
Ne ç'kopshë me lule ke gëndruar vallë ?
S'të vjen keq për mua? s'të vjen mall për djalë?
O Engjëll i-bukur mos mëno ne botë,
Ktheu të të shomë të na mbeten lote.
S'rrojmë dot pa tynë, ti si rron pa neve?
Motëmot gë rrojtim bashkë s'më-hurreve.
Që ditën gë vdige, gë kur s'të kam pare,
Lotë që kam derdhur s'më janë dhe tharë!..
Shumë vjet u bënë, sot u mbushnë dhjetë
Që kur më ke lënë dhe s' të sho ndë jetë!
Ne ç'kopshë me lule ke gëndruar vallë ?
S'të vjen keq për mua? s'të vjen mall për djalë?
O Engjëll i-bukur mos mëno ne botë,
Ktheu të të shomë të na mbeten lote.
S'rrojmë dot pa tynë, ti si rron pa neve?
Motëmot gë rrojtim bashkë s'më-hurreve.
72
BABA-TOMORRI
Atje tek rri janë qipariz' e varre...
Ktheu të të shomë, mos na le pör fare!
Mos na le të gjorë, me zëmër të ngrirë;
Ktheu të gözonesh kur të shoç tö-birë :
E-ke lënë foshnjë, tani u-be burre;
S'harrite t'a rritje, s'tö ka parë kurrě!
Për ty, shume here, çoç do të më thotë,
Po s'munt t'i-përgjigjem se më mbytin lotë!
Kthej kokën menj'anë dhe vështroj pörpjetë...
Dukè psherëtitur, te Zot'i-vërtetë.
O Zot i-vörtetë, s't' erdhi keq për djalë
Kur i-more mëmën dhe më le të gjallë?
Të me keshë marrö dotë ge më mirë,
Dhe té rronte mëma të rritej të birë.
Me se rrojnë foshnjat? ç'i-rrit çilimitë?
Dashuri e mëmës dhe pörkëdhelite.
O Zot, të jam falë, mos më le të-mjerë:
Dërgom' Efgjeninë t'a sho dhe një herë.
- Pse s'kuvendon mirë, more punë-bardhë?
Cili vdiq një herë dhe prapë ka ardhë?
BABA-TOMORRI
Atje tek rri janë qipariz' e varre...
Ktheu të të shomë, mos na le pör fare!
Mos na le të gjorë, me zëmër të ngrirë;
Ktheu të gözonesh kur të shoç tö-birë :
E-ke lënë foshnjë, tani u-be burre;
S'harrite t'a rritje, s'tö ka parë kurrě!
Për ty, shume here, çoç do të më thotë,
Po s'munt t'i-përgjigjem se më mbytin lotë!
Kthej kokën menj'anë dhe vështroj pörpjetë...
Dukè psherëtitur, te Zot'i-vërtetë.
O Zot i-vörtetë, s't' erdhi keq për djalë
Kur i-more mëmën dhe më le të gjallë?
Të me keshë marrö dotë ge më mirë,
Dhe té rronte mëma të rritej të birë.
Me se rrojnë foshnjat? ç'i-rrit çilimitë?
Dashuri e mëmës dhe pörkëdhelite.
O Zot, të jam falë, mos më le të-mjerë:
Dërgom' Efgjeninë t'a sho dhe një herë.
- Pse s'kuvendon mirë, more punë-bardhë?
Cili vdiq një herë dhe prapë ka ardhë?
BABA-TOMORRI
73
„Gjith' humbasen gruan, memën a babane,
»Po ata gö mbeten, si ti nukë ganë:
Tö vdekurin lote s' e-bien ne jetë,
»Po lutu dhe falu të rriç djalën vetë" -
Doje drit' o Qiell, more dritën time,
Dhe më mbushe jetën plot me hidhërime!..
Tani rroj pa shpresë, ndaj s' dua te rroj,
Se dhe Perëndine tani s'e-besoj!..
Ditën e vitite parë
U bë qiamet-i math,
Nga tëbora që ka rarë
Fagez e-dheut u-sbarth.
Cingerrim'e errëcirë,
Jashtë veriu pëllet!
Bie bor' e breshërire,
Dheu duketë si det !
73
„Gjith' humbasen gruan, memën a babane,
»Po ata gö mbeten, si ti nukë ganë:
Tö vdekurin lote s' e-bien ne jetë,
»Po lutu dhe falu të rriç djalën vetë" -
Doje drit' o Qiell, more dritën time,
Dhe më mbushe jetën plot me hidhërime!..
Tani rroj pa shpresë, ndaj s' dua te rroj,
Se dhe Perëndine tani s'e-besoj!..
Ditën e vitite parë
U bë qiamet-i math,
Nga tëbora që ka rarë
Fagez e-dheut u-sbarth.
Cingerrim'e errëcirë,
Jashtë veriu pëllet!
Bie bor' e breshërire,
Dheu duketë si det !
74
BABA-TOMORRI
Është natë, nat' e zise...
Vetëtit edhe gjëmon !
Një Engjëll i-Perëndise
Dergjet sëmur' e rënkon !
Ka tri dit qö po mundonet
Dhe me vdekijnë görton,
Po vdekja s' do të mërgonet
Se shpyrtin' e-saj körkon!
Perëndi, lemë të-gjallë
- Po lutetë mëm' e-mjerë -
‚Të munt te rrit këtë djalë,
»S' ka një javë që ka lerë.
»Kush dot' a marrë ta rrijë?
»Jetimi gysh doté rrojë ?
„Kush doti apë të pijë ?
»Si unë kush dota dojë?
Kus' dota dojë Stefanë!
Më ndje o Zot i-vërtetë!
Se Stefani ka babanë
„Dhe dota rritijë veté".
BABA-TOMORRI
Është natë, nat' e zise...
Vetëtit edhe gjëmon !
Një Engjëll i-Perëndise
Dergjet sëmur' e rënkon !
Ka tri dit qö po mundonet
Dhe me vdekijnë görton,
Po vdekja s' do të mërgonet
Se shpyrtin' e-saj körkon!
Perëndi, lemë të-gjallë
- Po lutetë mëm' e-mjerë -
‚Të munt te rrit këtë djalë,
»S' ka një javë që ka lerë.
»Kush dot' a marrë ta rrijë?
»Jetimi gysh doté rrojë ?
„Kush doti apë të pijë ?
»Si unë kush dota dojë?
Kus' dota dojë Stefanë!
Më ndje o Zot i-vërtetë!
Se Stefani ka babanë
„Dhe dota rritijë veté".
BABA-TOMORRI
Engjëll me köto fjalë.
Nga jet' e-rreme shpëtoi,
La baban' e-zi me djalë!
Dhe ndë Qiell fluturoi!
Bote, moj Bot' e-pa-bese
Nuk ke gjë tö vörtete
Njeriu po dote vdese
Dhe nuke vjen me ne jete.
Dotö gdhiete një dité,
Dote vije nje mëngjes
Nuke dote sho të-mite:
Dote mbyll syte tö vdes!
Dote gajn' e të-vajtojnö,
Dot' mö mbulojne me gure,
Pastaj dote me harrojne
Dhe si-kur s'kam genö kurrë!
Engjëll me köto fjalë.
Nga jet' e-rreme shpëtoi,
La baban' e-zi me djalë!
Dhe ndë Qiell fluturoi!
Bote, moj Bot' e-pa-bese
Nuk ke gjë tö vörtete
Njeriu po dote vdese
Dhe nuke vjen me ne jete.
Dotö gdhiete një dité,
Dote vije nje mëngjes
Nuke dote sho të-mite:
Dote mbyll syte tö vdes!
Dote gajn' e të-vajtojnö,
Dot' mö mbulojne me gure,
Pastaj dote me harrojne
Dhe si-kur s'kam genö kurrë!
76
BABA-TOMORRI
IV
Kur shkoj në pör varre ku ka mbirë bari
Që rritet' e maet me trupinë tëné,
Kujtoj kush ka vdekur, mentoj ç'kane genë,
Zemra më löndonet dhe s' pushon sö gari.
Gjithe kane gene te-gjalle si une,
Te-varfer, të-pasur, të urt' a të-marre,
Mbase kanë dashur, geshur' apo garë,
Po të tërë vdigne dhe ne varr i-vunë!
U lutem moj eshtra të kujt ini vallë?
Edhe kurm' i-bukur ç'u-bë, ku e-late?
- Kujto djalérinë... një Engjell, nje nate
T' iku nepër duar dhe te-la me djalë. -
BABA-TOMORRI
IV
Kur shkoj në pör varre ku ka mbirë bari
Që rritet' e maet me trupinë tëné,
Kujtoj kush ka vdekur, mentoj ç'kane genë,
Zemra më löndonet dhe s' pushon sö gari.
Gjithe kane gene te-gjalle si une,
Te-varfer, të-pasur, të urt' a të-marre,
Mbase kanë dashur, geshur' apo garë,
Po të tërë vdigne dhe ne varr i-vunë!
U lutem moj eshtra të kujt ini vallë?
Edhe kurm' i-bukur ç'u-bë, ku e-late?
- Kujto djalérinë... një Engjell, nje nate
T' iku nepër duar dhe te-la me djalë. -
ZOLEJKA
Nga gjith vendet, Misiri,
Ka gën' e öshte m'i-miri:
Gjithe mone jeshil bari;
S'ka të sosurë behari...
Pem' e lule gjithë moti!
E-ka bekuarë Zoti.
Piramidhete me diell,
Kane kokene ne Qiell.
Buxhit Nili nat' e dité,
Bie uje te floritë...
Vadit fushene te tere
Nukë ka vent te mos zöre.
Ujiten dhe hurmadhjetë
Nga gjith vendet, Misiri,
Ka gën' e öshte m'i-miri:
Gjithe mone jeshil bari;
S'ka të sosurë behari...
Pem' e lule gjithë moti!
E-ka bekuarë Zoti.
Piramidhete me diell,
Kane kokene ne Qiell.
Buxhit Nili nat' e dité,
Bie uje te floritë...
Vadit fushene te tere
Nukë ka vent te mos zöre.
Ujiten dhe hurmadhjetë
78
BABA-TOMORRI
Dhe vene, venö përpjete.
Veriu s' reshtete kurrë
Kur zë e lot me pëlhure,
Mbane Nilit punë-mbare
Ka gene Tani, më pare,
Ka genë krye-qyteti
Se kötu kish fronö mbreti,
Tani, ka gene nje herë
Qytet i-math e i-gjerë;
Nö mes të këti Qytetit
Ka genë Palas' i-Mbretit
Se në këtë qytet rroi
Apofi, kur mbreteroi.
Pranë mbretit, nga veriu,
Rrinte Zoti Petefriu,
I-nderuar nde Misir
Se mbreti e-kish vezir.
Mëndje-math e zëmër-mire
Kishte ne dore Misirë:
Petefriu mbretëronte
BABA-TOMORRI
Dhe vene, venö përpjete.
Veriu s' reshtete kurrë
Kur zë e lot me pëlhure,
Mbane Nilit punë-mbare
Ka gene Tani, më pare,
Ka genë krye-qyteti
Se kötu kish fronö mbreti,
Tani, ka gene nje herë
Qytet i-math e i-gjerë;
Nö mes të këti Qytetit
Ka genë Palas' i-Mbretit
Se në këtë qytet rroi
Apofi, kur mbreteroi.
Pranë mbretit, nga veriu,
Rrinte Zoti Petefriu,
I-nderuar nde Misir
Se mbreti e-kish vezir.
Mëndje-math e zëmër-mire
Kishte ne dore Misirë:
Petefriu mbretëronte
BABA-TOMORRI
79
Se Apofi shum'e donte;
Apofi me Petefrinë
Bashkë rrinë, han' e pinë...
Petefriu u martua
Mori Zolejkënë grua.
Moj Zolejkë, nga ke dale
Që ke diellin ne ballë?
Zolejke kush të ka bere
Që manitenë të térë?
Tö ka bëre Zoti vete,
Nukö ke shoge ne jetë !
Kush pa bukurinë tende
Dhe nukë lojti nga mënde?
Kur do Zolejka të dalë
Me karocë ja me kalë,
Vetëm a me Petefrine,
Ysmegarkat pas i-vinë;
Kur del Zolejka merr erë
Dalën dhe shumë të tjerë,
79
Se Apofi shum'e donte;
Apofi me Petefrinë
Bashkë rrinë, han' e pinë...
Petefriu u martua
Mori Zolejkënë grua.
Moj Zolejkë, nga ke dale
Që ke diellin ne ballë?
Zolejke kush të ka bere
Që manitenë të térë?
Tö ka bëre Zoti vete,
Nukö ke shoge ne jetë !
Kush pa bukurinë tende
Dhe nukë lojti nga mënde?
Kur do Zolejka të dalë
Me karocë ja me kalë,
Vetëm a me Petefrine,
Ysmegarkat pas i-vinë;
Kur del Zolejka merr erë
Dalën dhe shumë të tjerë,
8o
BABA-TOMORRI
Nukë rri njeri pa dalé ;
Kush ta shoje me ne balle !
Zolejka rri e mentuar
Dhe ve kokenë ne duar
Ysmegarkate s' guxojne
Të lozën e te këndojne.
Ç' ka Zolejka gë s'gözon ?
Zonjë si ajo kush rron ?
Kush ka të tilla te mira ?
Kush ka gjöra te pa vdira ?
Kush ka burre më te mirë?
Burr'i-saj urdhron Misire !...
Dashuri moj dashuri !
S' peshon ergjent e flori !...
Sa para bën madhëria?
Nuke blihet dashuria.
Duro Petefri, duro !
Zolejka nukë te do!...
BABA-TOMORRI
Nukë rri njeri pa dalé ;
Kush ta shoje me ne balle !
Zolejka rri e mentuar
Dhe ve kokenë ne duar
Ysmegarkate s' guxojne
Të lozën e te këndojne.
Ç' ka Zolejka gë s'gözon ?
Zonjë si ajo kush rron ?
Kush ka të tilla te mira ?
Kush ka gjöra te pa vdira ?
Kush ka burre më te mirë?
Burr'i-saj urdhron Misire !...
Dashuri moj dashuri !
S' peshon ergjent e flori !...
Sa para bën madhëria?
Nuke blihet dashuria.
Duro Petefri, duro !
Zolejka nukë te do!...
BABA-TOMORRI
8ı
Apofi, mbret' i Misirit
I-tha një ditë vezirit :
Për nga sivjet s'kemi vatë.
Po të vemi këtë natë.
Se ditën bën shumë vapë;
Në mëngjes kthenemi prapë.
Mbreti köto fjalë foli :
Petefriu jashtë dolli,
Ysmeçin' e-ti kërkoi
Te Zolejka e-dërgoi
T'i-thotë të mos a presé.
Në pezul të penxheresë
Rrij Zolejka, si nga herë,
Kur pa Josifnë më derë.
Nukë ge njëzet vjeç djalë.
Mustaqja s'i-kishte dalë ;
Ish i-bukurë si çupë
Dhe për tö pirë ne kupe.
Arapinkatë këndonin.
Zolejkënë përgözonin.
8ı
Apofi, mbret' i Misirit
I-tha një ditë vezirit :
Për nga sivjet s'kemi vatë.
Po të vemi këtë natë.
Se ditën bën shumë vapë;
Në mëngjes kthenemi prapë.
Mbreti köto fjalë foli :
Petefriu jashtë dolli,
Ysmeçin' e-ti kërkoi
Te Zolejka e-dërgoi
T'i-thotë të mos a presé.
Në pezul të penxheresë
Rrij Zolejka, si nga herë,
Kur pa Josifnë më derë.
Nukë ge njëzet vjeç djalë.
Mustaqja s'i-kishte dalë ;
Ish i-bukurë si çupë
Dhe për tö pirë ne kupe.
Arapinkatë këndonin.
Zolejkënë përgözonin.
82
BABA-TOMORRI
- Zonjë, më dörgoi Zoti
Petefriu fuqi-ploti
Këtë nate mos e-prini
Vetëm të hani të pini :
Për gja sonte dotë venë
Që tö dy bashke me mbrene.-
Këto tha djali dhe priti,
Po Zolejka psherötiti :
- Pse mban kokënë më nj' anë?
Qasu të rrish këtu pranë,
Dhe Petefriu me mbrenë
Ku të duan le të venë.
Ti të rrish sonte me mua,
Josif die që té dua !
Të dua, të dua shumë !
Dhe gdhij natënë pa gjume...
Që ditëne që te pashe
Zëmërne time t' a-dhashe.
Dale të të puth një herë !
Këtë nate mos me lerë
BABA-TOMORRI
- Zonjë, më dörgoi Zoti
Petefriu fuqi-ploti
Këtë nate mos e-prini
Vetëm të hani të pini :
Për gja sonte dotë venë
Që tö dy bashke me mbrene.-
Këto tha djali dhe priti,
Po Zolejka psherötiti :
- Pse mban kokënë më nj' anë?
Qasu të rrish këtu pranë,
Dhe Petefriu me mbrenë
Ku të duan le të venë.
Ti të rrish sonte me mua,
Josif die që té dua !
Të dua, të dua shumë !
Dhe gdhij natënë pa gjume...
Që ditëne që te pashe
Zëmërne time t' a-dhashe.
Dale të të puth një herë !
Këtë nate mos me lerë
BABA-TOMORRI
Vetëme me ysmegare,
Josif bönu djal' i-mbarë!...
Eja te rrish kötu pranë,
Kuvendome per babane
Për mëmën gë te ka bërö
Dhe për njerzt' e-tu te tejë.
Pse ke lëne Mëmëdhene ?
Kush të shiti, ku të gjenë ?
Pse erdhe zure Misiré ? -
- Jeshe foshnje, s'mbaj ment mirë...
Po vëllezret qe kam pasur
Si vella s' me kanë dashur,
Dhe më shitnë për të holla!...
- Faqja jote posi molla,
Goja jote si gershia,
S'té çmonetë bukuria !...
Tö due, Josif, të dua !
Sonte doté rrish me mua;
Doté ham' e doté pimë,
Tö dy vetëm doté rrimë !...
Vetëme me ysmegare,
Josif bönu djal' i-mbarë!...
Eja te rrish kötu pranë,
Kuvendome per babane
Për mëmën gë te ka bërö
Dhe për njerzt' e-tu te tejë.
Pse ke lëne Mëmëdhene ?
Kush të shiti, ku të gjenë ?
Pse erdhe zure Misiré ? -
- Jeshe foshnje, s'mbaj ment mirë...
Po vëllezret qe kam pasur
Si vella s' me kanë dashur,
Dhe më shitnë për të holla!...
- Faqja jote posi molla,
Goja jote si gershia,
S'té çmonetë bukuria !...
Tö due, Josif, të dua !
Sonte doté rrish me mua;
Doté ham' e doté pimë,
Tö dy vetëm doté rrimë !...
84
BABA-TOMORRI
Se öshte jona kjo nate,
Zoti e böftë te gjate !
Zoq e bilbilë, köndoni,
Kur të gdhihet te na zgjoni...
Mos ki turp, mos u bën djalë.-
- Zonj, zonjë, te jam fale!
Jam rob' i-Zotrise suaj;
Këto fjale mos m' i-thuaj!...
Jetim i-shkretë, fat-ziu,
Me ka blerë Petefriu,
Si baba me eshte sjelle,
Më ka rriture si pjellě,
Mö ka mbajturë me shprese :
S' guxoj t'i-dal i-pa-besë !...
- Nga burri im mos ki frikë:
Mbaj me vete köte thike,
Prapa derëse të fshihesh
Dhe kur tö vijö t'i-biesh!...
Vraje Petefrinë vetë !
Pastaj te me kesh per jetë...
BABA-TOMORRI
Se öshte jona kjo nate,
Zoti e böftë te gjate !
Zoq e bilbilë, köndoni,
Kur të gdhihet te na zgjoni...
Mos ki turp, mos u bën djalë.-
- Zonj, zonjë, te jam fale!
Jam rob' i-Zotrise suaj;
Këto fjale mos m' i-thuaj!...
Jetim i-shkretë, fat-ziu,
Me ka blerë Petefriu,
Si baba me eshte sjelle,
Më ka rriture si pjellě,
Mö ka mbajturë me shprese :
S' guxoj t'i-dal i-pa-besë !...
- Nga burri im mos ki frikë:
Mbaj me vete köte thike,
Prapa derëse të fshihesh
Dhe kur tö vijö t'i-biesh!...
Vraje Petefrinë vetë !
Pastaj te me kesh per jetë...
BABA-TOMORRI
85
O Josif, mos u-largo !
Josif, Zolejka të do !
Rri me mua këte natë
Nukë jam si gjithë grate :
Gjithë trimate më duan,
Mbreti për mua le gruan;
Po si ty s'dua te tjere.
Leme te tö puth një herö!-
Edhe e-puthi sa deshi.
Josifi u-ngre nga sheshi,
I-mjeri kërkon te dalë...
Zolejka ju ngjit si ngjalë,
Uzëmërua sa qau !
Dhe zu Josifnë nga krau !
Ky e-shtyti me te forte
Dhe dolli jashtë më porte.
Zolejka mbet turpöruar
Me sakon e-ti ne duar :
(Josifi, qö ta leshoje,
Qiti sakon te shpëtoje).
85
O Josif, mos u-largo !
Josif, Zolejka të do !
Rri me mua këte natë
Nukë jam si gjithë grate :
Gjithë trimate më duan,
Mbreti për mua le gruan;
Po si ty s'dua te tjere.
Leme te tö puth një herö!-
Edhe e-puthi sa deshi.
Josifi u-ngre nga sheshi,
I-mjeri kërkon te dalë...
Zolejka ju ngjit si ngjalë,
Uzëmërua sa qau !
Dhe zu Josifnë nga krau !
Ky e-shtyti me te forte
Dhe dolli jashtë më porte.
Zolejka mbet turpöruar
Me sakon e-ti ne duar :
(Josifi, qö ta leshoje,
Qiti sakon te shpëtoje).
86
BABA-TOMORRI
Dita s' qe dhe gdhire mire,
Zolejka si egërsirë
Nga inati ge kish marre
Priti burrën duke garö !
Ç'ke gö gan o shpirt, i-thote
Dhe vate t'i-fshije loté
Po Zolejka gan me shumö.
- Ku më le vetëm o lumé ?
Ike me le me tö tjerë...
Josifi më prishi nderë ?
Erdhi naten te me zere
Dhe ra me mua té flëré !
Dote më kish turperuar
Si kur te mos jeshe zgjuar !
Te mos keshe kete thike...
Kur e-pa i-erdhi frikö
Dhe hapi derën e shkoi
Po sakon kötu harroi!-
Kur ndögjoi Petefriu
Gjithe köto fjalë, ngriu ;
BABA-TOMORRI
Dita s' qe dhe gdhire mire,
Zolejka si egërsirë
Nga inati ge kish marre
Priti burrën duke garö !
Ç'ke gö gan o shpirt, i-thote
Dhe vate t'i-fshije loté
Po Zolejka gan me shumö.
- Ku më le vetëm o lumé ?
Ike me le me tö tjerë...
Josifi më prishi nderë ?
Erdhi naten te me zere
Dhe ra me mua té flëré !
Dote më kish turperuar
Si kur te mos jeshe zgjuar !
Te mos keshe kete thike...
Kur e-pa i-erdhi frikö
Dhe hapi derën e shkoi
Po sakon kötu harroi!-
Kur ndögjoi Petefriu
Gjithe köto fjalë, ngriu ;
BABA-TOMORRI
87
Kur pa dhe sakon e-tia
I erdhi rrotull shtëpia :
Zolejkën te turpëroje
Josifi?.. tani te shojë
Dhe urdhëroi t' a-zënë,
Brënda ne budrum t' a-vënë!
Kopshti i Dashurisë
O Pöllumb' i-shkruar
Dot' të marr ne duar
Dhe duk' e könduar
Gjetke dot' të shpie :
Né një vent t' uruar
Dhe te lulëzuar
87
Kur pa dhe sakon e-tia
I erdhi rrotull shtëpia :
Zolejkën te turpëroje
Josifi?.. tani te shojë
Dhe urdhëroi t' a-zënë,
Brënda ne budrum t' a-vënë!
Kopshti i Dashurisë
O Pöllumb' i-shkruar
Dot' të marr ne duar
Dhe duk' e könduar
Gjetke dot' të shpie :
Né një vent t' uruar
Dhe te lulëzuar
88
BABA-TOMORRI
Nö uj' të kulluar
Edhe nënë hie ;
Afër tek nj lume
Ku ka lule shumë
Te biem ne gjume;
Hëna té na ndrije ;
Yitë tö shukojne,
Zogtë të këndojne
Edhe të na zgjojnë
Dita kur të vijë.
Pa ngrën' e pa pirë
S' mbetemi, moj Mire,
Se un ndaj të gdhirë
Dërgoj e na sjellin :
Qumështe te dhire
Dhe djathë të mirë
BABA-TOMORRI
Nö uj' të kulluar
Edhe nënë hie ;
Afër tek nj lume
Ku ka lule shumë
Te biem ne gjume;
Hëna té na ndrije ;
Yitë tö shukojne,
Zogtë të këndojne
Edhe të na zgjojnë
Dita kur të vijë.
Pa ngrën' e pa pirë
S' mbetemi, moj Mire,
Se un ndaj të gdhirë
Dërgoj e na sjellin :
Qumështe te dhire
Dhe djathë të mirë
BABA-TOMORRI
8g
Pa uj' e pa hirrë,
Dhe rrush kur tö vjelin ;
Ngjalë nga Janina,
Mjaltë nga Kanina,
Verë nga Voshtina,
Ujë nga Sopoti ;
Mollë nga Horia,
Mish nga dhent' e-mia,
Desh nga Labëria
Na e faltë Zoti.
8g
Pa uj' e pa hirrë,
Dhe rrush kur tö vjelin ;
Ngjalë nga Janina,
Mjaltë nga Kanina,
Verë nga Voshtina,
Ujë nga Sopoti ;
Mollë nga Horia,
Mish nga dhent' e-mia,
Desh nga Labëria
Na e faltë Zoti.
PLAKU
Moj mike ç'është kjo punë?
U plaksh' e nukë më nje!
Kur te benesh ti sa unë
Nukë dote jesh si je.
Njeri s'ka mbeturë djalë,
Dot' a humpsh dhe ti të-ritë:
Vijate gö kam ne balle
Dot' i kesh dhe ti një ditö.
Kur me shukon, mos mbyll synë
Dhe mos gesh me plegerine:
Kam gënë dhe u si tynë,
Si u dot' bënesh dhe tine.
U plakshë si dhe te tjerë :
Plegëria s' ka të sharë :
Nga ti më pare kame lere
Prandaj u plakshë me pare.
Moj mike ç'është kjo punë?
U plaksh' e nukë më nje!
Kur te benesh ti sa unë
Nukë dote jesh si je.
Njeri s'ka mbeturë djalë,
Dot' a humpsh dhe ti të-ritë:
Vijate gö kam ne balle
Dot' i kesh dhe ti një ditö.
Kur me shukon, mos mbyll synë
Dhe mos gesh me plegerine:
Kam gënë dhe u si tynë,
Si u dot' bënesh dhe tine.
U plakshë si dhe te tjerë :
Plegëria s' ka të sharë :
Nga ti më pare kame lere
Prandaj u plakshë me pare.
BABA-TOMORRI
9:‡
Punëte vine me radhe
Si ç'do gje ne këte jete:
Sot une kam lesh tö bardhe,
Nesër dot' i kesh dhe vetö.
Po me gjithe plegerine
Kam dhe u lezet në botë;
Se nö ke ti bukurine
Une kam zemer te ngrote.
Mos harro ashtu më rruash
Se dhe pleqtö kane gjak...
Ndaj te lutëm te me duash ;
Nukë jam dhe shume plak :
Me dukete se jam djale,
Se s'ka pleqëri pör mua,
Dhe shpyrti kur te mö dale
Moj mike, dote te dua.
9:‡
Punëte vine me radhe
Si ç'do gje ne këte jete:
Sot une kam lesh tö bardhe,
Nesër dot' i kesh dhe vetö.
Po me gjithe plegerine
Kam dhe u lezet në botë;
Se nö ke ti bukurine
Une kam zemer te ngrote.
Mos harro ashtu më rruash
Se dhe pleqtö kane gjak...
Ndaj te lutëm te me duash ;
Nukë jam dhe shume plak :
Me dukete se jam djale,
Se s'ka pleqëri pör mua,
Dhe shpyrti kur te mö dale
Moj mike, dote te dua.
NYJA TRI...
Tri kanë gënë Bukurite:
Frosina, Talia, Aglai,
Tri janë dhe sot Perëndite :
Fruma, i-Biri dhe babai.
Tri gjöra bukuri e thjeshtë
Të zeza duetö ti ketë :
Vetullatë, Sytë dhe Leshté, -
Që té na pölqejë për jeté.
Tri gjëra të kuga té jene:
Fageté, Buzëtë dhe gjua;
Këto refejënë shëndene
Dhe bukurinë tek një grua.
Tri të-tjera të bardha shumë:
-Cipa, Thojtë, Dhëmb' e dhömballë,
Tri kanë gënë Bukurite:
Frosina, Talia, Aglai,
Tri janë dhe sot Perëndite :
Fruma, i-Biri dhe babai.
Tri gjöra bukuri e thjeshtë
Të zeza duetö ti ketë :
Vetullatë, Sytë dhe Leshté, -
Që té na pölqejë për jeté.
Tri gjëra të kuga té jene:
Fageté, Buzëtë dhe gjua;
Këto refejënë shëndene
Dhe bukurinë tek një grua.
Tri të-tjera të bardha shumë:
-Cipa, Thojtë, Dhëmb' e dhömballë,
BABA-TOMORRI
93
Që-lënë trimate pa gjume
Edhe mëndjen e-bëjnë dhallë.
Tri gjëra të trasha, té plota :
Llëra, Çapoku edhe Gjiri,
Bëjnë që manitenë bota
Edhe lozinë nga figiri.
Tri gjëra të-gjata i-dua :
Këto janë Qafa dhe Shtati
Dhe Pleksidhatö ngjer më thua,
Mjer' ajo grua që s'i-pati.
Tri gjëra te vogla kur janë:
Vërsa dhe kömbëtë me duar,
Fat-miroshe gratë q'i-kanë,
Bukuria s' u-ka të ç-muar.
Tri Gjëra mbetenë të tjera;
Gjosku, Turiri dhe Balli
93
Që-lënë trimate pa gjume
Edhe mëndjen e-bëjnë dhallë.
Tri gjëra të trasha, té plota :
Llëra, Çapoku edhe Gjiri,
Bëjnë që manitenë bota
Edhe lozinë nga figiri.
Tri gjëra të-gjata i-dua :
Këto janë Qafa dhe Shtati
Dhe Pleksidhatö ngjer më thua,
Mjer' ajo grua që s'i-pati.
Tri gjëra te vogla kur janë:
Vërsa dhe kömbëtë me duar,
Fat-miroshe gratë q'i-kanë,
Bukuria s' u-ka të ç-muar.
Tri Gjëra mbetenë të tjera;
Gjosku, Turiri dhe Balli
94
BABA-TOMORRI
Duete té jene të gjera
Se për tô më ka marrë malli.
Tri të ngushta të ketë femra;
Goja, Mesi dhe.
c'o te jete
E-treta gjë gë m' a-do zemra ?
S'e-them dot po gjejeni veté.
Kasapi
Pyeta nje dite
Kasap gjakëtore
Që ther bagetite,
Me. thike më dorë...
O kasap o djalë
Ther genqnë ne balle
BABA-TOMORRI
Duete té jene të gjera
Se për tô më ka marrë malli.
Tri të ngushta të ketë femra;
Goja, Mesi dhe.
c'o te jete
E-treta gjë gë m' a-do zemra ?
S'e-them dot po gjejeni veté.
Kasapi
Pyeta nje dite
Kasap gjakëtore
Që ther bagetite,
Me. thike më dorë...
O kasap o djalë
Ther genqnë ne balle
-
BABA-TOMORRI
95
Dhe delen e-mjere
Le për tjetër herë.
„Jam kasap, me thote
Duke fshirë lote,
Po jam zëmer-mire
Se s' jam egërsirö ;
Qengjite, ne balle,
Thikëne s' ja heq
Se delja e-ka djalë
Dot' i-vijë keg.
S'eshte pun' e-drejte
Dhe për bagetite
Të rrojne plegte
Té vdesën te ritöi
Dhe kasap' i-zi
Ka zemër te bardhe,
BABA-TOMORRI
95
Dhe delen e-mjere
Le për tjetër herë.
„Jam kasap, me thote
Duke fshirë lote,
Po jam zëmer-mire
Se s' jam egërsirö ;
Qengjite, ne balle,
Thikëne s' ja heq
Se delja e-ka djalë
Dot' i-vijë keg.
S'eshte pun' e-drejte
Dhe për bagetite
Të rrojne plegte
Té vdesën te ritöi
Dhe kasap' i-zi
Ka zemër te bardhe,
BABA-TOMORRI
96
Po ti Perendi
Pse s' punon me radhë ?
O Zot, të jam falë,
Po nukë bën mirë :
Lë mëmëm të-gjalle
Dhe i-mer te birë!
Fyell' i Bariut
Bariu, shoke, bariu,
Kur gjämon e fryn veriu,
Eshte perjashta fat-ziu,
E-rre breshëri dhe shiu!
Barine, shoke, barine,
Mos e-harroni fat-zinë,
Se le gruan e shtöpinë,
T' u kullose bakëtine.
Kulloni moj bakëti,
ti, ti, ti ...
96
Po ti Perendi
Pse s' punon me radhë ?
O Zot, të jam falë,
Po nukë bën mirë :
Lë mëmëm të-gjalle
Dhe i-mer te birë!
Fyell' i Bariut
Bariu, shoke, bariu,
Kur gjämon e fryn veriu,
Eshte perjashta fat-ziu,
E-rre breshëri dhe shiu!
Barine, shoke, barine,
Mos e-harroni fat-zinë,
Se le gruan e shtöpinë,
T' u kullose bakëtine.
Kulloni moj bakëti,
ti, ti, ti ...
BABA TOMORRI
97
Kulloni biro kulloni,
Kur të vdes te me kujtoni,
Ndjese paste te më thoni,
Shukoni barin' e-gjorë :
Ne diell a ne tébore,
Bariu, me shkop ne dore,
Ruan deshtë me kömborë,
Vështronje barine mire,
Me té ngrën' e me te pire,
T'u marre dhënte pa gdhire
T'i kullose me döshirë, "
Té rrije bashke me tô,
to, to, to...
Hani moj bakëti, hani,
Kur te vdes dotë më qani,
Per mua zi doté mbani !
97
Kulloni biro kulloni,
Kur të vdes te me kujtoni,
Ndjese paste te më thoni,
Shukoni barin' e-gjorë :
Ne diell a ne tébore,
Bariu, me shkop ne dore,
Ruan deshtë me kömborë,
Vështronje barine mire,
Me té ngrën' e me te pire,
T'u marre dhënte pa gdhire
T'i kullose me döshirë, "
Té rrije bashke me tô,
to, to, to...
Hani moj bakëti, hani,
Kur te vdes dotë më qani,
Per mua zi doté mbani !
„DÈSHIRË*)"
Kush lë mikenë që ka
Edhe ndaetë me shokë
Për të fituar para
Nuk' i-ka mëntë ne kokë...
Ikëni more të mjerë,
Higni Deti tek t'u-nxjerë,
Se pör mua, dashuria,
Ara, vreshti dhe shtépia
Me bëjnë të rroj me gas,
Se s' dua té lé gjë pas,
S' dua t'iki si përpara,
*) Nota: Shumë nga köto vjersha janë shqipëruar nga
Vjershötori Latin ‚Tibuli".
Kush lë mikenë që ka
Edhe ndaetë me shokë
Për të fituar para
Nuk' i-ka mëntë ne kokë...
Ikëni more të mjerë,
Higni Deti tek t'u-nxjerë,
Se pör mua, dashuria,
Ara, vreshti dhe shtépia
Me bëjnë të rroj me gas,
Se s' dua té lé gjë pas,
S' dua t'iki si përpara,
*) Nota: Shumë nga köto vjersha janë shqipëruar nga
Vjershötori Latin ‚Tibuli".
BABA TOMORRI
99
Dua té rroj ne per ara,
Mikja prane tö me ketë;
Te punoj arate veté.
Fat-mirosh! mot e nga mot
Grur' e misër 'të kem plot,
Të kem raki, tö kem verë
Të embele si shilgere.
Te vete me bakëti,
Me ge, me dhën e me dhi,
Dhe t' i-shpie röze malit
Té hane majën e barit,
Dhe kur tö pjellö nje dhi
Dot'i ve kecnë nö gji,
Nuk' iki nga Shqipöria
Si punojn' ata qö s' dine :
Mos e dhenté Perëndia
Té ndaem me dashurine :
Sa të munt tö rroj me pak
Po këtu te bënem plak;
Dhe nö vuaj, le të vuaj,
99
Dua té rroj ne per ara,
Mikja prane tö me ketë;
Te punoj arate veté.
Fat-mirosh! mot e nga mot
Grur' e misër 'të kem plot,
Të kem raki, tö kem verë
Të embele si shilgere.
Te vete me bakëti,
Me ge, me dhën e me dhi,
Dhe t' i-shpie röze malit
Té hane majën e barit,
Dhe kur tö pjellö nje dhi
Dot'i ve kecnë nö gji,
Nuk' iki nga Shqipöria
Si punojn' ata qö s' dine :
Mos e dhenté Perëndia
Té ndaem me dashurine :
Sa të munt tö rroj me pak
Po këtu te bënem plak;
Dhe nö vuaj, le të vuaj,
100
BABA TOMORRI
Të mos vdes ne vent te huaj!
Tö shoh memen e babane,
Tö kem dhe motrate prane,
Dhe kur te vdes te me gajne
Pa zakonetë gö kane ;
Té me marrëne ne duar,
Tö qajne me lesh löshuar,
Dhe mikia kur te vije
Te gaj' e te ulérije
II.
Ku janö vaftet e parö?
Stërgjyshret sa miré genö!
Shkonin jetene pa ndare
Edhe dojnin Mëmedhene.
S'kish pampor e s'kish gjemi;
Nukë vinin të fitonin,
Atdhene s'e-lij njeri,
Po punonin edhe shkonin.
BABA TOMORRI
Të mos vdes ne vent te huaj!
Tö shoh memen e babane,
Tö kem dhe motrate prane,
Dhe kur te vdes te me gajne
Pa zakonetë gö kane ;
Té me marrëne ne duar,
Tö qajne me lesh löshuar,
Dhe mikia kur te vije
Te gaj' e te ulérije
II.
Ku janö vaftet e parö?
Stërgjyshret sa miré genö!
Shkonin jetene pa ndare
Edhe dojnin Mëmedhene.
S'kish pampor e s'kish gjemi;
Nukë vinin të fitonin,
Atdhene s'e-lij njeri,
Po punonin edhe shkonin.
BABA-TOMORRI
IOI
Kau nukë kishte zgjedhë,
As fre për kalën e-forte...
Dhe si s'kish njeri të vjedhë
Shtèpite gene pa portë...
Arate s' kishnë sinuar,
S' kish të pasur e të varfër
Dheu qe i-lulëzuar,
Kafsh' e njers rronin të afër...
Nukë kishte njers të lig,
Dhe lufta s' kishte dhe dalë,
Gjithë bota genë miq,
Qenë völlezër ne ballë ...
Po tani, Zot' i-Vörtetë,
Njeriu gjan me arinë !
Nukë higetë kjo jetë
Se njeriu ha njerinë!..
Sot s' mbretëron dashuria;
Nukë kemi dashuri ;
S'na mbeti as trimëria !
Sot rrojmë në robëri !
IOI
Kau nukë kishte zgjedhë,
As fre për kalën e-forte...
Dhe si s'kish njeri të vjedhë
Shtèpite gene pa portë...
Arate s' kishnë sinuar,
S' kish të pasur e të varfër
Dheu qe i-lulëzuar,
Kafsh' e njers rronin të afër...
Nukë kishte njers të lig,
Dhe lufta s' kishte dhe dalë,
Gjithë bota genë miq,
Qenë völlezër ne ballë ...
Po tani, Zot' i-Vörtetë,
Njeriu gjan me arinë !
Nukë higetë kjo jetë
Se njeriu ha njerinë!..
Sot s' mbretëron dashuria;
Nukë kemi dashuri ;
S'na mbeti as trimëria !
Sot rrojmë në robëri !
102
BABA TOMORRI
II.
Sot e tutje, më shtëpi.
Mikia të mbrctërojë,
Cili do nga miqt' e-mi
Për zonjë duet t' a njojë.
Kur të vete në për ara,
Kur të korr e kur të mbjell,
Të kem mikenë pörpara
Kur të shij e kur të vjel.
Dhe në stan kur tớ më shojë
Me ge, me dhen e me dhi,
Mikia t' i-numërojë
Se mos m'i-vjedhé njeri.
Të më zhukuroje stanë.
Të bejö djathë, të bute.
T' u-hedhë gënet të hanë
Té na ruajn' nga hajdutë.
Edhe nata kur tö vijë,
Të marr mikenë në gji...
Dhe hënëza të na ndrije
Dhe tö na ketë zili!
BABA TOMORRI
II.
Sot e tutje, më shtëpi.
Mikia të mbrctërojë,
Cili do nga miqt' e-mi
Për zonjë duet t' a njojë.
Kur të vete në për ara,
Kur të korr e kur të mbjell,
Të kem mikenë pörpara
Kur të shij e kur të vjel.
Dhe në stan kur tớ më shojë
Me ge, me dhen e me dhi,
Mikia t' i-numërojë
Se mos m'i-vjedhé njeri.
Të më zhukuroje stanë.
Të bejö djathë, të bute.
T' u-hedhë gënet të hanë
Té na ruajn' nga hajdutë.
Edhe nata kur tö vijë,
Të marr mikenë në gji...
Dhe hënëza të na ndrije
Dhe tö na ketë zili!
BABA-TOMORRI
103
IV.
O shokë, ç'u-prish dynjaja
Si per burra dhe për gra;
Tani shitete sevdaja...
Mjer' ai ge s'ka para.
I-pasur, të pallte varri !
Ti ge bleve dashurine
Dhe nuk' e-le si me pari,
Të martë Djalli shpyrtine !
Ndögjoni more tö ri,
Ndögjoni dhe ju të ra :
Duani até gë di,
Jo atö gë ka para.
Duani die vjershétore
Mbarambar me Perëndinë,
Se rri me lule më dore
Edhe këndon Dashurine.
Ata qe jane lövduar
Me kënge, nga vjershötori,
Jane burra té ndégjuar
103
IV.
O shokë, ç'u-prish dynjaja
Si per burra dhe për gra;
Tani shitete sevdaja...
Mjer' ai ge s'ka para.
I-pasur, të pallte varri !
Ti ge bleve dashurine
Dhe nuk' e-le si me pari,
Të martë Djalli shpyrtine !
Ndögjoni more tö ri,
Ndögjoni dhe ju të ra :
Duani até gë di,
Jo atö gë ka para.
Duani die vjershétore
Mbarambar me Perëndinë,
Se rri me lule më dore
Edhe këndon Dashurine.
Ata qe jane lövduar
Me kënge, nga vjershötori,
Jane burra té ndégjuar
104
BABA-TOMORRI
Dhe rrojene sa Tomorri !
O ju té ra e tö ri
U lutem të më këndoni
Që të kini dashuri ;
Kur te vdes te mö kujtoni.
V.
Moj mike kam bere bê
Te marr syt' e-mi te shkoj,
Se me nazetë që ke
Me ty nukë munt t rroj !
Nuke te bera faj kurre,
Gjề tế lige s' tế kam bere ;
Dhe kur jeshe e-sömurë
S' me zinte gjumi te flërë !
Luteshe te Perëndia
Me metani dit' e-naté,
Të t' apë nga dit' e-mia,
Te kesh jetöne te gjate.
BABA-TOMORRI
Dhe rrojene sa Tomorri !
O ju té ra e tö ri
U lutem të më këndoni
Që të kini dashuri ;
Kur te vdes te mö kujtoni.
V.
Moj mike kam bere bê
Te marr syt' e-mi te shkoj,
Se me nazetë që ke
Me ty nukë munt t rroj !
Nuke te bera faj kurre,
Gjề tế lige s' tế kam bere ;
Dhe kur jeshe e-sömurë
S' me zinte gjumi te flërë !
Luteshe te Perëndia
Me metani dit' e-naté,
Të t' apë nga dit' e-mia,
Te kesh jetöne te gjate.
BABA-TOMORRI
105
Qysh te böj more te mjere
Që ditene q'u shërua,
Mikja zuri miq të tjerë !
Edhe lot e gesh me mua !
Një dit' iku e më la
Se do një që ka para.
Nalet paç moj Dashuri
Se më trete si giri.
Dua të dejem me verë
Të munt te harroj gedere,
Dhe te ze mike te ra,
Té me lene si me la...
Po as vera s'me zë kurre
As me mike s'benem burrë...
Dhe më thone, me mëri :
Të kane bëre magji !
- S'me zene magjite mua,
Po kujtoj até që dua. -
105
Qysh te böj more te mjere
Që ditene q'u shërua,
Mikja zuri miq të tjerë !
Edhe lot e gesh me mua !
Një dit' iku e më la
Se do një që ka para.
Nalet paç moj Dashuri
Se më trete si giri.
Dua të dejem me verë
Të munt te harroj gedere,
Dhe te ze mike te ra,
Té me lene si me la...
Po as vera s'me zë kurre
As me mike s'benem burrë...
Dhe më thone, me mëri :
Të kane bëre magji !
- S'me zene magjite mua,
Po kujtoj até që dua. -
100
BABA-TOMORRI
VI.
Mike pse mö prish fiqirë ?
Vete vije me körkoje...
Tani ku gjete më mirë ?
Pse s'më thoshe kur s'me doje?
Mé thuaj qe me do shume.
Po jane fjale te rreme :
Ikën e me le ne gjume,
Edhe mö punon llagëme !
Gjithe-nje më turperon,
Dhe më përvölon si zjar !
Dhe të ligat që punon
Guxon e m'i-zë nigar !
Mjer' ia që të ka grua !
Nalet paste kush t' a dha !
Se dot' a gënjesh si mua, .
Me tertipe të mbëdha.
Mos e-besoni ç' u-thoté :
Gruaja nukë ka bese :
Dashurin' e-ka për botë
BABA-TOMORRI
VI.
Mike pse mö prish fiqirë ?
Vete vije me körkoje...
Tani ku gjete më mirë ?
Pse s'më thoshe kur s'me doje?
Mé thuaj qe me do shume.
Po jane fjale te rreme :
Ikën e me le ne gjume,
Edhe mö punon llagëme !
Gjithe-nje më turperon,
Dhe më përvölon si zjar !
Dhe të ligat që punon
Guxon e m'i-zë nigar !
Mjer' ia që të ka grua !
Nalet paste kush t' a dha !
Se dot' a gënjesh si mua, .
Me tertipe të mbëdha.
Mos e-besoni ç' u-thoté :
Gruaja nukë ka bese :
Dashurin' e-ka për botë
BARA-TOMORRI
107
Që kur len e sa të vdese!
Kush nuk' ësht' i-zoti vete
Te rroje gruan gë merr,
Kurre grua të mos ketë
Ne do te rroje me nder.
Qërto thirre sa te duash
Gruaja s'e-prish gedere :
Sa mé shumé do t' a ruash
Aqë shume do te tjere !
Këto benene ne bote :
Burrat që rrojne nga grate
Se nuke janö te zote,
Turpéronen dit' e natë...
Te pyeni dhe te tjere
Po té mos besoni mua :
Shini Adhamutn' e-mjere
Se ç'heq, fat-ziu, me grua !
Sos qirine dot' i-mbaje !
.Sos té shara té duroje !
Se s'ka, i-gjori, te kaje ;
S'ösht' i-zoti te punoje !
TIRS
107
Që kur len e sa të vdese!
Kush nuk' ësht' i-zoti vete
Te rroje gruan gë merr,
Kurre grua të mos ketë
Ne do te rroje me nder.
Qërto thirre sa te duash
Gruaja s'e-prish gedere :
Sa mé shumé do t' a ruash
Aqë shume do te tjere !
Këto benene ne bote :
Burrat që rrojne nga grate
Se nuke janö te zote,
Turpéronen dit' e natë...
Te pyeni dhe te tjere
Po té mos besoni mua :
Shini Adhamutn' e-mjere
Se ç'heq, fat-ziu, me grua !
Sos qirine dot' i-mbaje !
.Sos té shara té duroje !
Se s'ka, i-gjori, te kaje ;
S'ösht' i-zoti te punoje !
TIRS
ı08
BABA-TOMORRI
VII.
Moj mike, kush tö gönjeu
Dhe té shiti a të bleu ;
Ay qe te gjeti burre
Mos pafte te mirë kurre,
Sëmund' e-madhe t' a zërë;
Të mos mundij dot te flerë;
Gjithe natën t' enderrije ;
Të mos haj' e te mos pije;
Ugret e gente t' a hane ;
Të shoje lugat babanö !
Tötilla ka për të vuar
Ay gë na ka trazuar.
VIII.
Ata yë me kane sharë
Për dashurinë që kam,
Janë gjithë njers te marre
Se i-pari nukë jam.
BABA-TOMORRI
VII.
Moj mike, kush tö gönjeu
Dhe té shiti a të bleu ;
Ay qe te gjeti burre
Mos pafte te mirë kurre,
Sëmund' e-madhe t' a zërë;
Të mos mundij dot te flerë;
Gjithe natën t' enderrije ;
Të mos haj' e te mos pije;
Ugret e gente t' a hane ;
Të shoje lugat babanö !
Tötilla ka për të vuar
Ay gë na ka trazuar.
VIII.
Ata yë me kane sharë
Për dashurinë që kam,
Janë gjithë njers te marre
Se i-pari nukë jam.
BABA-TOMORRI
109
Kush gesh me hallet e mia,
Qesëndis me dashurine,
T' a gjejé nga Perëndia,
Ç' kanë me mua fat zine
Me egërsira te rrojë ;
Tisifoni me Serbere,
Dit' e nate t' a mundojë,
Të mos shoje drit' e erë;
Zot, të vdese nga uria,
Për ujë t' a marrë malli,
T' i-zhuritet mushköria,
T' a pësojë si Tantali !...
IX.
Dotë pi raki dhe verë
Te munt te harroj gedere;
Te harroj hallet e-mia
Se plasa nga dashuria,
Se dhe mikia gë dua
Mbyll portën dhe gesh me mua!
109
Kush gesh me hallet e mia,
Qesëndis me dashurine,
T' a gjejé nga Perëndia,
Ç' kanë me mua fat zine
Me egërsira te rrojë ;
Tisifoni me Serbere,
Dit' e nate t' a mundojë,
Të mos shoje drit' e erë;
Zot, të vdese nga uria,
Për ujë t' a marrë malli,
T' i-zhuritet mushköria,
T' a pësojë si Tantali !...
IX.
Dotë pi raki dhe verë
Te munt te harroj gedere;
Te harroj hallet e-mia
Se plasa nga dashuria,
Se dhe mikia gë dua
Mbyll portën dhe gesh me mua!
IIO
BABA-TOMORRI
O moj porte moj e-shkrete
Mos rri mbyllturë pör jeté:
Hapu për mua një nate
Moj te çafte nje sépate !
Hapu moj porte nje here
Se bie shi e fryn erö!...
Shtëpia prapa te fiku,
Del mike se tö do miku;
Moj pse s' del apo s'té lenë?
Sos je mollë për té ngrené !
Moj mike moj jete gjate
Gdhiu me mikne nje nate.
Pse s'guxon té dalç të dera
Si böjně shoget e tjera ?
Pyet te rit' e te raté
C' punojne, moj jeté gjaté :
Çupa, me tertipe shume
Le memen' e-saj ne gjume-
Dhe hap derënë nga-dale
Té veje te lozë valle ;
BABA-TOMORRI
O moj porte moj e-shkrete
Mos rri mbyllturë pör jeté:
Hapu për mua një nate
Moj te çafte nje sépate !
Hapu moj porte nje here
Se bie shi e fryn erö!...
Shtëpia prapa te fiku,
Del mike se tö do miku;
Moj pse s' del apo s'té lenë?
Sos je mollë për té ngrené !
Moj mike moj jete gjate
Gdhiu me mikne nje nate.
Pse s'guxon té dalç të dera
Si böjně shoget e tjera ?
Pyet te rit' e te raté
C' punojne, moj jeté gjaté :
Çupa, me tertipe shume
Le memen' e-saj ne gjume-
Dhe hap derënë nga-dale
Té veje te lozë valle ;
BABA TOMORRI
III
Dhe gruja që ka burrë
Shtirete më të semure,
Dhe kur bënete me mire
Ryn me shtëpi ndaj te gdhire.
Eja, sa jemi te gjalle,
Të lozem balle për balle,
Të duemi mé te forte
Se kemi vdekjen' ne porte,
Ba sa jemi, te ri
Se kemi dhe plegëri:
Kur benen leshte töbore
Dhe dashuria heq dorë...
Vajza humbet bukurinë
- Bukurinë qö ke vetë-
Dhe djali humbet fuginë,
Kur zen' e shkojene vjete.
Zot i-Math e i-Vörtete,
Mëndja jote nukë diet:
Djalëria shkon për jete
Dhe gjarpëri përtëriet!...
III
Dhe gruja që ka burrë
Shtirete më të semure,
Dhe kur bënete me mire
Ryn me shtëpi ndaj te gdhire.
Eja, sa jemi te gjalle,
Të lozem balle për balle,
Të duemi mé te forte
Se kemi vdekjen' ne porte,
Ba sa jemi, te ri
Se kemi dhe plegëri:
Kur benen leshte töbore
Dhe dashuria heq dorë...
Vajza humbet bukurinë
- Bukurinë qö ke vetë-
Dhe djali humbet fuginë,
Kur zen' e shkojene vjete.
Zot i-Math e i-Vörtete,
Mëndja jote nukë diet:
Djalëria shkon për jete
Dhe gjarpëri përtëriet!...
112
BABA-TOMORRI
X.
Kur të vijë dhe pör mua
Dit' e fundit, mike dua
Të vdes në duar të tua :
Kur të më shukosh të vdekur
Dotë qash se s'je nga hekur,
Se s' jemi më për të pjekur !
Kur të më bëjene varrë
Dotë më puç duk e garë
Se s' jemi më për të parë!..
Dotö më gash moj e-mjerë
Se s' pigemi tjetör herë!
Dot' më gajnë dhe te tjeré,
Se köndova dashurinë,
Këndova dhe Trimerinë
Mémëdhen' e Perëndinë.
Moj mike tö bëj porsi
Vetëmë mua të duash ;
BABA-TOMORRI
X.
Kur të vijë dhe pör mua
Dit' e fundit, mike dua
Të vdes në duar të tua :
Kur të më shukosh të vdekur
Dotë qash se s'je nga hekur,
Se s' jemi më për të pjekur !
Kur të më bëjene varrë
Dotë më puç duk e garë
Se s' jemi më për të parë!..
Dotö më gash moj e-mjerë
Se s' pigemi tjetör herë!
Dot' më gajnë dhe te tjeré,
Se köndova dashurinë,
Këndova dhe Trimerinë
Mémëdhen' e Perëndinë.
Moj mike tö bëj porsi
Vetëmë mua të duash ;
BABA-TOMORRI
113
Mos të gënjeje njeri
Po nderine t' ënd t' a ruash.
Merr një plakë nga möhalla
Te te ruaje nga here,
Dhe të të thotë përalla
Me kandile duke tjerrë.
Dhe gjumi kur të të marrë
Mbae plakën më shtöpi;
Shuaj llambön edhe zjarrö
Dhe vetëm bjer' e fli.
Ne möngjös duke köcyer
Të vi veté té të sgjoj;
Kur tö me shoç papandyer
Të me lesh të të pushtoj.
XII.
Gjithë natën e vadese
Fryntej er' e bintej vesë;
Derëziu po të presë
Në pezul të penxherese
113
Mos të gënjeje njeri
Po nderine t' ënd t' a ruash.
Merr një plakë nga möhalla
Te te ruaje nga here,
Dhe të të thotë përalla
Me kandile duke tjerrë.
Dhe gjumi kur të të marrë
Mbae plakën më shtöpi;
Shuaj llambön edhe zjarrö
Dhe vetëm bjer' e fli.
Ne möngjös duke köcyer
Të vi veté té të sgjoj;
Kur tö me shoç papandyer
Të me lesh të të pushtoj.
XII.
Gjithë natën e vadese
Fryntej er' e bintej vesë;
Derëziu po të presë
Në pezul të penxherese
• BABA-TOMORRI
M' a bëre me te pabese.
Dhe kur dha Zoti mengesö
U-semurç' e daj' te vdese
Se nuke rroj dot pa shprese.
C' më duete jeta mua
Kur s' me do ajo gë dua
Lesh-verdha gjera me thua,
Cicat posi lemua.
Ç' te kendoj per te me pare?
Dhëmbete margaritare,
Buza si görshi e kuge
Goj' e saj posi bubuqe ;
Sy-zez' e vetulle-hollë
Fagetë si koge molle
Mes'i saj si rreth unaze
Më lodh e më vret me naze.
XIII
Të me ben Zoti dhe mua
Nje profit një noitua
M' a bëre me te pabese.
Dhe kur dha Zoti mengesö
U-semurç' e daj' te vdese
Se nuke rroj dot pa shprese.
C' më duete jeta mua
Kur s' me do ajo gë dua
Lesh-verdha gjera me thua,
Cicat posi lemua.
Ç' te kendoj per te me pare?
Dhëmbete margaritare,
Buza si görshi e kuge
Goj' e saj posi bubuqe ;
Sy-zez' e vetulle-hollë
Fagetë si koge molle
Mes'i saj si rreth unaze
Më lodh e më vret me naze.
XIII
Të me ben Zoti dhe mua
Nje profit një noitua
BABA-TOMORRI
115
Që te dije mënt' e-tua :
Valle më do sa të dua ;
Se me goje s' me the kurre
Mé do as s' me do per burre.
I-ziu jam i-sömure,
Më digjet koka si furrë!
Se nga dashuri e-shume
Nat' e dité rri pa gjume.
XIV.
Zeri gan, shpyrti renkon,
Zemëra katran kullon ..
Pse moj mike mö mundon
Pse ulë kokëne kur shkon
Dhe bën si kur s' me shukon?
O mor i-ziu Andon
Pge vajton e pse köndon ?
Mikja zene s'a ndögjon,
Dhe n'e-ndegjon s'te beson.
Nga të te besoj' e mjera
Kur ndëgjon fjalë te tjera ?
115
Që te dije mënt' e-tua :
Valle më do sa të dua ;
Se me goje s' me the kurre
Mé do as s' me do per burre.
I-ziu jam i-sömure,
Më digjet koka si furrë!
Se nga dashuri e-shume
Nat' e dité rri pa gjume.
XIV.
Zeri gan, shpyrti renkon,
Zemëra katran kullon ..
Pse moj mike mö mundon
Pse ulë kokëne kur shkon
Dhe bën si kur s' me shukon?
O mor i-ziu Andon
Pge vajton e pse köndon ?
Mikja zene s'a ndögjon,
Dhe n'e-ndegjon s'te beson.
Nga të te besoj' e mjera
Kur ndëgjon fjalë te tjera ?
I16
BABA-TOMORRI
XV.
Babai nalet te kete
Që s'të martoi dot vete,
Dhe nënës i-pallte varri.
Që s'te vloi me se pari.
Ç'e do jetën edhe göne
Kur s'ke burrë për te genë?
Ç' te duete gjër' i-shkrete
Kur s'e trashëgon dot vete?
Gjene gö të la babai
Dote ta haje xhaxhai
Se xhaxhai me kunane
Prandaj te dhanë çobane.
XVI.
Më gafe te pastë kush te ka martuar:
Me burrën ge more nuke ke te shkuar.
BABA-TOMORRI
XV.
Babai nalet te kete
Që s'të martoi dot vete,
Dhe nënës i-pallte varri.
Që s'te vloi me se pari.
Ç'e do jetën edhe göne
Kur s'ke burrë për te genë?
Ç' te duete gjër' i-shkrete
Kur s'e trashëgon dot vete?
Gjene gö të la babai
Dote ta haje xhaxhai
Se xhaxhai me kunane
Prandaj te dhanë çobane.
XVI.
Më gafe te pastë kush te ka martuar:
Me burrën ge more nuke ke te shkuar.
BABA-TOMORRI
117
Jetime, kur humbe mëmën e babane
Té vune ne doré motra me kunanë!..
Motra tu bë bushtrë moj e-mjera Rinë,
Dhe burré për jeté te dhanë efgjine!
Mir ata t'a dhanë po ti qysh e deshe ?
Qysh e more burrë? e vogölë s'jeshe.
XVII.
Ne mos kupëtove
Motra c' té punoi
Pse nukë kujtove
Zotnë q'e verboi ?
Ditenne q'u vlove
Me këtë zuzar
Nuk' e kuptove
Që s'ge Shqiptar ?
Kur more efgjine
E-vure nde gji
Nuk' i-pe turinë
Si thingjill i-zi ?
117
Jetime, kur humbe mëmën e babane
Té vune ne doré motra me kunanë!..
Motra tu bë bushtrë moj e-mjera Rinë,
Dhe burré për jeté te dhanë efgjine!
Mir ata t'a dhanë po ti qysh e deshe ?
Qysh e more burrë? e vogölë s'jeshe.
XVII.
Ne mos kupëtove
Motra c' té punoi
Pse nukë kujtove
Zotnë q'e verboi ?
Ditenne q'u vlove
Me këtë zuzar
Nuk' e kuptove
Që s'ge Shqiptar ?
Kur more efgjine
E-vure nde gji
Nuk' i-pe turinë
Si thingjill i-zi ?
BKSH
Pies' e Tretë
PERRALLA TE VERTETA
DHE TERREME
PERRALLA TE VERTETA
DHE TERREME
BKSH
MISIRI
Fushe dhe fushe, dhe fushe prape
Fush' e pa sosur dhe shume vapë,
Mal s'te she syri, as brek, as gure,
Po gjithë mone tym' e pölhurö ;
Miza dhe pleshta dhe morra shumö,
Kunup' i-shkrete te le pa gjume.
Era e ngrote, ujëtë trumbull ;
Fiku me gjömba, pjepri si kungull.
Perrënj s'ka fare, vetëm nje lume,
I-math si deti, mbulon me shkume
Fushen te tere, gjithe Misire.
Fushe dhe fushe, dhe fushe prape
Fush' e pa sosur dhe shume vapë,
Mal s'te she syri, as brek, as gure,
Po gjithë mone tym' e pölhurö ;
Miza dhe pleshta dhe morra shumö,
Kunup' i-shkrete te le pa gjume.
Era e ngrote, ujëtë trumbull ;
Fiku me gjömba, pjepri si kungull.
Perrënj s'ka fare, vetëm nje lume,
I-math si deti, mbulon me shkume
Fushen te tere, gjithe Misire.
I22
BABA-TOMORRI
Çupe pa prishur, burre pa brirë...
Nuk' i-ngre vëndi!.. O vend i-mbare,
Vend per hajdute dhe per begare !
Të ka bekuar vet' Perëndia:
Ne mot dy herë pjell bakëtia ;
Dhe grat' e-mjera s'humbasen kone :
Pjellën e mbarsen pa zene monë !
Arate s'reshten, i-vadit Nili ;
Tek korret gruri, mbillet trifili,
Elbi dhe misri, thekra, pambuku,
Dhe dëm e kote s' mundonet bujku.
Qete si buaj, geni si ujku.
Pyll s'she dot kurré, as re në Qiell;
Fshatrate xhveshur digjen në diell.
Udhët plot çuna, Koshet plot mjaltë,
Shtepit, kasolle bërë me balte,
Lyer me bajga bräma dhe jashtë,
Jane mbuluar me dru dhe kashtë.
Kuaj te mire dhe te levduar,
Gomaré shume dhe té ndëgjuar.
BABA-TOMORRI
Çupe pa prishur, burre pa brirë...
Nuk' i-ngre vëndi!.. O vend i-mbare,
Vend per hajdute dhe per begare !
Të ka bekuar vet' Perëndia:
Ne mot dy herë pjell bakëtia ;
Dhe grat' e-mjera s'humbasen kone :
Pjellën e mbarsen pa zene monë !
Arate s'reshten, i-vadit Nili ;
Tek korret gruri, mbillet trifili,
Elbi dhe misri, thekra, pambuku,
Dhe dëm e kote s' mundonet bujku.
Qete si buaj, geni si ujku.
Pyll s'she dot kurré, as re në Qiell;
Fshatrate xhveshur digjen në diell.
Udhët plot çuna, Koshet plot mjaltë,
Shtepit, kasolle bërë me balte,
Lyer me bajga bräma dhe jashtë,
Jane mbuluar me dru dhe kashtë.
Kuaj te mire dhe te levduar,
Gomaré shume dhe té ndëgjuar.
BABA-TOMORRI
I23
Njerstö tö verber nga tö dy syte,
Burrat pa larë, shume te ndyte ;
Gratö te zeshka, bienë erë,
Si buk e djathë e hanë nderë...
Şi kundrë thone ata q'i-dine,
Shumë të shpejta për dashurine ;
Din' e kënaqin, po té pa besa.
Këtu s'ka borë, shiu si vesa ;
Behari furrě, dimri si vera ;
Bashke kullosin dhëntö me derra.
Shume té pasur e të pa punë
Ne dimer vine rrine këtune.
Ne për qytete, nga Minaretë
Hoxhët pëllasën me zë si gete.
Njerste betonen për Muhamene
Dhe kur i falen puthinë dhenë!
Udhëtë shtruar me gur si shtufë;
Njerzitë vene, vinë si tufë,
Z' bathur e z' veshur dhe të ngarkuar
Po parësia m' umbrell ne duar,
I23
Njerstö tö verber nga tö dy syte,
Burrat pa larë, shume te ndyte ;
Gratö te zeshka, bienë erë,
Si buk e djathë e hanë nderë...
Şi kundrë thone ata q'i-dine,
Shumë të shpejta për dashurine ;
Din' e kënaqin, po té pa besa.
Këtu s'ka borë, shiu si vesa ;
Behari furrě, dimri si vera ;
Bashke kullosin dhëntö me derra.
Shume té pasur e të pa punë
Ne dimer vine rrine këtune.
Ne për qytete, nga Minaretë
Hoxhët pëllasën me zë si gete.
Njerste betonen për Muhamene
Dhe kur i falen puthinë dhenë!
Udhëtë shtruar me gur si shtufë;
Njerzitë vene, vinë si tufë,
Z' bathur e z' veshur dhe të ngarkuar
Po parësia m' umbrell ne duar,
124
BABA-TOMORRI
Dhe grat' e-tyre dalën mbuluar.
Vdes njeri? Grate zen' e vajtojnë,.
Qajn' ulerijne sikur köndojne.
Këtu ka prince dhe pashallarö,
Bejler me tepër se nga gomare,
Te pasur shume sa s' dine ç' kane
Po me te shumët s' kane te hane.
Pörmi te gjithe nje Efendine
Qeveris vende nene Angline.
| Krishteri dhe Çifuti
I krishteri: Si kötu dhe n'até jetë
Besa jon' ësht' e-vërtetë,
E ka bërë Krishti vete.
Çifuti :
Çifute Krishtin s'e-dine,
Besojene Perëndine,
BABA-TOMORRI
Dhe grat' e-tyre dalën mbuluar.
Vdes njeri? Grate zen' e vajtojnë,.
Qajn' ulerijne sikur köndojne.
Këtu ka prince dhe pashallarö,
Bejler me tepër se nga gomare,
Te pasur shume sa s' dine ç' kane
Po me te shumët s' kane te hane.
Pörmi te gjithe nje Efendine
Qeveris vende nene Angline.
| Krishteri dhe Çifuti
I krishteri: Si kötu dhe n'até jetë
Besa jon' ësht' e-vërtetë,
E ka bërë Krishti vete.
Çifuti :
Çifute Krishtin s'e-dine,
Besojene Perëndine,
BABA-TOMORRI
125
Si përpara dhe taninë.
I krishteri: Krishti është Perëndia.
Çifuti : E polli zonja Maria.
I krishteri: Me Frymën e Shönjtëruar.
Çifuti :
Me Josifnë qe martuar.
I krishteri: Eshtë djal' i-Perëndisë.
Çifuti :
I biri zonjës Marise.
I krishteri: Punëratë që punoi,
Ujetë q'e bëri vere,
Té sëmurët që shëroi ;
Lazar' e shumë të tjerë
Që ka ngjallur përsëri,
S'e rrëfejnë Perëndi ?
Me gjithö köto çudi
Që bëri Krishti nö jetë,
Si e patë dhe ju vetë,
O milet i-mallkuar,
Nukë qe për të besuar ?
Çifuti :
O kaur' o kokë thate,
Besonje ju që s'e-patë..-
125
Si përpara dhe taninë.
I krishteri: Krishti është Perëndia.
Çifuti : E polli zonja Maria.
I krishteri: Me Frymën e Shönjtëruar.
Çifuti :
Me Josifnë qe martuar.
I krishteri: Eshtë djal' i-Perëndisë.
Çifuti :
I biri zonjës Marise.
I krishteri: Punëratë që punoi,
Ujetë q'e bëri vere,
Té sëmurët që shëroi ;
Lazar' e shumë të tjerë
Që ka ngjallur përsëri,
S'e rrëfejnë Perëndi ?
Me gjithö köto çudi
Që bëri Krishti nö jetë,
Si e patë dhe ju vetë,
O milet i-mallkuar,
Nukë qe për të besuar ?
Çifuti :
O kaur' o kokë thate,
Besonje ju që s'e-patë..-
126
BABA-TOMORRI
Se ata q'e kishné parö
S' besuan po e varrë;
1 krishteri: Nga dashuria për ne
Nukë zëbriti pör-dhe ?
Nukë hogi, nukö voi?
Nga e-liga s'na mërgoi ?
Nga Shejtani s'na shpëtoi?
Çifuti :
Pse s'u shpëton nga Turqia
Q'u bën kage tề kögia?
Se ahere tok me ju
Dot' a besoj' edhe u!..
.....
BABA-TOMORRI
Se ata q'e kishné parö
S' besuan po e varrë;
1 krishteri: Nga dashuria për ne
Nukë zëbriti pör-dhe ?
Nukë hogi, nukö voi?
Nga e-liga s'na mërgoi ?
Nga Shejtani s'na shpëtoi?
Çifuti :
Pse s'u shpëton nga Turqia
Q'u bën kage tề kögia?
Se ahere tok me ju
Dot' a besoj' edhe u!..
.....
Kurbeti
Mitrua, kur u martua
Ndënji një muaj me grua !
Erdhi dita per të ndarë
Dhe u ndanë duk' e garé !
Gruaja gënkej me barrë
Dhe kur polli, bëri djalë.
Po Mitrua ku ish vallë?
Motë-mot që qe larguar
Një kartë s'i kish dörguar!
Ku t'i-shkruaj mëm' e-mjeré
Pör djalënë që kish lerë ?
Tri vjet, katrë, dhjetë shku-an !
Mitrua harroi gruan !
E-varfëra se ç' pösoi,
Të ritë vetëm e-shkoi!
Ç' e-deshi të tillë burrë
Që s'e pati pranë kurrë !
Mitrua, kur u martua
Ndënji një muaj me grua !
Erdhi dita per të ndarë
Dhe u ndanë duk' e garé !
Gruaja gënkej me barrë
Dhe kur polli, bëri djalë.
Po Mitrua ku ish vallë?
Motë-mot që qe larguar
Një kartë s'i kish dörguar!
Ku t'i-shkruaj mëm' e-mjeré
Pör djalënë që kish lerë ?
Tri vjet, katrë, dhjetë shku-an !
Mitrua harroi gruan !
E-varfëra se ç' pösoi,
Të ritë vetëm e-shkoi!
Ç' e-deshi të tillë burrë
Që s'e pati pranë kurrë !
I28
BABA-TOMORRI
Gjithë bota ven' e vinë;
Mitrua harroj shtëpinë !
Nuk' e di që ka dhe djalë!
Rron a ka vdekurë vallë ?
Këto thosh grua e-mjerë,
Po burrit i-mbajti nderë.
E-zeza grua se ç'hoqi !
Humbi shpresën tek i-shoqi ;
Kur pa grën' e kur pa pirë,
Punoj' e rriti të birë.
Kurbeti, shokë, kurbeti !
Kush vate e nukë mbeti?
Mitrua zuri Misirë.
Po puna s'-vinte miré.
Qysh të vejë puna mbarë
Për të zestë Shqipëtarë ?
Shkretojënë Mëmëdhene,
Tek perndon dielli venë !
Ku vini more të mjerë ?
BABA-TOMORRI
Gjithë bota ven' e vinë;
Mitrua harroj shtëpinë !
Nuk' e di që ka dhe djalë!
Rron a ka vdekurë vallë ?
Këto thosh grua e-mjerë,
Po burrit i-mbajti nderë.
E-zeza grua se ç'hoqi !
Humbi shpresën tek i-shoqi ;
Kur pa grën' e kur pa pirë,
Punoj' e rriti të birë.
Kurbeti, shokë, kurbeti !
Kush vate e nukë mbeti?
Mitrua zuri Misirë.
Po puna s'-vinte miré.
Qysh të vejë puna mbarë
Për të zestë Shqipëtarë ?
Shkretojënë Mëmëdhene,
Tek perndon dielli venë !
Ku vini more të mjerë ?
BABA-TOMORRI
I29
Se sot s'öshte si një here :
Qysh vini ne vënt te huaj
Kur s' dini as gjunë tuaj ?
Lum kush rron në vënd te ti,
Me qe, mẹ dhën e me dhi...
Mos u-ndani nga shtëpia
Té mos mpshoje Perëndia,
Se Perëndia kur mpshon
Gjynagarët i-mundon.
Puna nukë ka te sharë
Po punoni veté nd' arë,
Zini çapën e hostenë
Dhe parmendën gë çan dhene.
Nga femia mos u-ndani
Po punoni qề te hani;
Grurët që bëni vete,
U harrin për këtë jetë.
Me zakonetë ge kini
Kurbenë duet t'a lini.
Të nderçim ini të zote,
I29
Se sot s'öshte si një here :
Qysh vini ne vënt te huaj
Kur s' dini as gjunë tuaj ?
Lum kush rron në vënd te ti,
Me qe, mẹ dhën e me dhi...
Mos u-ndani nga shtëpia
Té mos mpshoje Perëndia,
Se Perëndia kur mpshon
Gjynagarët i-mundon.
Puna nukë ka te sharë
Po punoni veté nd' arë,
Zini çapën e hostenë
Dhe parmendën gë çan dhene.
Nga femia mos u-ndani
Po punoni qề te hani;
Grurët që bëni vete,
U harrin për këtë jetë.
Me zakonetë ge kini
Kurbenë duet t'a lini.
Të nderçim ini të zote,
130
BABA-TOMORRI
Po nderi sot s' ka të shkuar,
E-ndreqta, ne köte bote,
Eshte fare shtrëmbëruar
Ne kurbet venë te tjerë;
Ata që s' duanë ndere.
Sot zakonet u-ndërruan :
Burri ge fiton shet gruan.
Burratë rrojnë nga gra !
Po për Mitro Shipëtare
Këto zakone, te ra
Nuk' i-dukeshine mbare.
Ndaj hoqi e voi shume
Kur pa buk' e kur pa gjumë.
Rrau Misire te terë,
Nuke la punë pa bere,
Gjithe jeten nëne urdher,
Qesea si kokë udhër !
E-shoqia e kish garë;
Njö zet vjet që s'e-kish parë!
Dhe në mos e-pafte kurre,
BABA-TOMORRI
Po nderi sot s' ka të shkuar,
E-ndreqta, ne köte bote,
Eshte fare shtrëmbëruar
Ne kurbet venë te tjerë;
Ata që s' duanë ndere.
Sot zakonet u-ndërruan :
Burri ge fiton shet gruan.
Burratë rrojnë nga gra !
Po për Mitro Shipëtare
Këto zakone, te ra
Nuk' i-dukeshine mbare.
Ndaj hoqi e voi shume
Kur pa buk' e kur pa gjumë.
Rrau Misire te terë,
Nuke la punë pa bere,
Gjithe jeten nëne urdher,
Qesea si kokë udhër !
E-shoqia e kish garë;
Njö zet vjet që s'e-kish parë!
Dhe në mos e-pafte kurre,
BABA-TOMORRI
=3 -
Djali ju rrit, u-bë burre:
Memen dot' a mbaje mire
Me të ngrën' e me te pire.
Pas një zet vjet, nga kursimi
Mitros ju çtua fitimi;
Solli ner mënt Shqiperine,
Gruan' e-ti dhe shtöpine;
Psherötiti zömër' e-ti
Dhe gau si çilimi;
Dhe nesërmet, ndaj te gdhire
Mitrua e-la Misirö.
Ta kish ditur, kur ish ndare
Qö la gruane me barë,
Mbase kish ikur me pare.
Shtate dit e shtaté net
Beri Mitrua nö det ;
Mbaroi udhën' e-gjatë
Dhe vate në fshat me nate.
Ne shtëpi u-aferua,
Ndënji pak e u mentua
=3 -
Djali ju rrit, u-bë burre:
Memen dot' a mbaje mire
Me të ngrën' e me te pire.
Pas një zet vjet, nga kursimi
Mitros ju çtua fitimi;
Solli ner mënt Shqiperine,
Gruan' e-ti dhe shtöpine;
Psherötiti zömër' e-ti
Dhe gau si çilimi;
Dhe nesërmet, ndaj te gdhire
Mitrua e-la Misirö.
Ta kish ditur, kur ish ndare
Qö la gruane me barë,
Mbase kish ikur me pare.
Shtate dit e shtaté net
Beri Mitrua nö det ;
Mbaroi udhën' e-gjatë
Dhe vate në fshat me nate.
Ne shtëpi u-aferua,
Ndënji pak e u mentua
I32
BABA-TOMORRI
Dhe me vete të tij thosh:
Në gjeça shtëpinë bosh?
Në mos e-gjeça té gjallë
Gruanë! - Me këto fjalë,
Shikon shtöpinë me dritë
Edhe vate në fengjitë
Të shojë kush öshte brënda,
T'i pörgjojë ja ka ënda.
Djali kuvëndon me mëmë:
- Pse gan i-thosh kur ke mua ?
Ç' kanë shkuarë t'i-lemë,
Dhe duajmë si të dua. -
- Tö dua, thosh mëm' e-mjerë,
Me shpresö tënde kam rruar,
Nga ti harrova qederë
Dhe
. gjith' ato që kam vuar,
Dhe sot rroj me shpresë tënde. -
Kur gjegji köto kuvënde
Mitrua ngriu në fengjitë;
Fat-ziu, ç' vuri nër mëndè!
BABA-TOMORRI
Dhe me vete të tij thosh:
Në gjeça shtëpinë bosh?
Në mos e-gjeça té gjallë
Gruanë! - Me këto fjalë,
Shikon shtöpinë me dritë
Edhe vate në fengjitë
Të shojë kush öshte brënda,
T'i pörgjojë ja ka ënda.
Djali kuvëndon me mëmë:
- Pse gan i-thosh kur ke mua ?
Ç' kanë shkuarë t'i-lemë,
Dhe duajmë si të dua. -
- Tö dua, thosh mëm' e-mjerë,
Me shpresö tënde kam rruar,
Nga ti harrova qederë
Dhe
. gjith' ato që kam vuar,
Dhe sot rroj me shpresë tënde. -
Kur gjegji köto kuvënde
Mitrua ngriu në fengjitë;
Fat-ziu, ç' vuri nër mëndè!
BABA-TOMORRI
I33
Vuri syn'e pa nö drite,
Pa një trim të ri me grua!
Mëndia ju trumbullua!
Mitrua kujton Misirö,
Sheh vetehene me brirë !
O Mitro mentoju mire,
Möma pörködhel te birë;
Nnkë tö ka turpëruar
Se me nder të math ka rruar!
Ç' mentonej more fat-zi!
Ryre mbrënda ne shtepi
Dhe merr djalënö ne gji.
O bobo! syte ç' me pane!
Tha Mitrua si i-marrë,
Pashe gruan me jaranë!
Po tani dot' u bêj varrë!
Dot' u-bie me kobure
T' i leshoj ne shesh shondure
Mua të mé vene brire !...
I33
Vuri syn'e pa nö drite,
Pa një trim të ri me grua!
Mëndia ju trumbullua!
Mitrua kujton Misirö,
Sheh vetehene me brirë !
O Mitro mentoju mire,
Möma pörködhel te birë;
Nnkë tö ka turpëruar
Se me nder të math ka rruar!
Ç' mentonej more fat-zi!
Ryre mbrënda ne shtepi
Dhe merr djalënö ne gji.
O bobo! syte ç' me pane!
Tha Mitrua si i-marrë,
Pashe gruan me jaranë!
Po tani dot' u bêj varrë!
Dot' u-bie me kobure
T' i leshoj ne shesh shondure
Mua të mé vene brire !...
I34
BABA-TOMORRI
Tha, dhe goditi të birrë!
Mem' e-zezö ulöriti,
Pushtoi djalën dhe briti !
Po Mitrua nukë priti :
Puçka krisi dhe një herö,
Ra përmbys dhe mëm' e-mjeré !
Gomari jatro.
Qe një here ne një ko
Nje gomar u bë jatro ;
Vjerr' i-ti s' punoi mbare
Kur bëri dhëndër gomare,
Vetiut' i beri varre
I-mjeri ço çe pandeu
Se gomari e genjeu.
Nga inati, nga gederi,
U-sëmur një dite vjerri.
Si e-dinte tö shtrënguar,
BABA-TOMORRI
Tha, dhe goditi të birrë!
Mem' e-zezö ulöriti,
Pushtoi djalën dhe briti !
Po Mitrua nukë priti :
Puçka krisi dhe një herö,
Ra përmbys dhe mëm' e-mjeré !
Gomari jatro.
Qe një here ne një ko
Nje gomar u bë jatro ;
Vjerr' i-ti s' punoi mbare
Kur bëri dhëndër gomare,
Vetiut' i beri varre
I-mjeri ço çe pandeu
Se gomari e genjeu.
Nga inati, nga gederi,
U-sëmur një dite vjerri.
Si e-dinte tö shtrënguar,
BABA TOMORRI
135
Té sheroj u pa poguar,
Vate gomari e thoté
Dhe bënte sikur fshij lote.
Tani tế te sho ç'ke msuar,
Tha vjerri duk' e rönkuar.
Mori ilaçin' e e-piu
Po ai gënkej bar miu
Zorrët e mulçit' i griu !
Më helmove, tha i-ziu,
Dhe me té tilla ilaçe
Nesörmet u gdhi kopaçe!...
Jet' e-ligë.
Tö mos kesh' e të mos dish,
Té jesh si një copë mish...
Té mos dish si të punosh
Po nga gruaja të rrosh,
Ti bënesh rob dit' e nate
Për ca pak bukë të thate;
135
Té sheroj u pa poguar,
Vate gomari e thoté
Dhe bënte sikur fshij lote.
Tani tế te sho ç'ke msuar,
Tha vjerri duk' e rönkuar.
Mori ilaçin' e e-piu
Po ai gënkej bar miu
Zorrët e mulçit' i griu !
Më helmove, tha i-ziu,
Dhe me té tilla ilaçe
Nesörmet u gdhi kopaçe!...
Jet' e-ligë.
Tö mos kesh' e të mos dish,
Té jesh si një copë mish...
Té mos dish si të punosh
Po nga gruaja të rrosh,
Ti bënesh rob dit' e nate
Për ca pak bukë të thate;
BA-TOMORRI
Ta durosh kur të të rrajë!
Dhe te geç kur të tö shajë!
Të mos të të mbaje ndere,
Po të të thotë nga here:
»Ush ! gomar në për shtëpi,
»Si të them u të bësh ti,
„Ndryshe të le pa tagji" !...
Nuk besoj gë të ketë
Më të fölliqurö jete,
Dhe një burrë q' ështé burrë
S' besoj ta durojë kurrë.
Ujku bekshi.
S'ka njeri të pa mardha:
Katrö motra, një vëlla
Dotë genë si ata,
Se Perëndia u-dha.
Po i-genjen një xhaxha
Ta durosh kur të të rrajë!
Dhe te geç kur të tö shajë!
Të mos të të mbaje ndere,
Po të të thotë nga here:
»Ush ! gomar në për shtëpi,
»Si të them u të bësh ti,
„Ndryshe të le pa tagji" !...
Nuk besoj gë të ketë
Më të fölliqurö jete,
Dhe një burrë q' ështé burrë
S' besoj ta durojë kurrë.
Ujku bekshi.
S'ka njeri të pa mardha:
Katrö motra, një vëlla
Dotë genë si ata,
Se Perëndia u-dha.
Po i-genjen një xhaxha
BABA-TOMORRI
137
Soisës e maskara.
Gjënë që kan' u a ha
Dhe i-mban për sadaka!
Punuan si çilimi :
Vunë ujkunë bekshi
Të ruajé dhën e dhi!
Pse s'dolli njé nga të pesé
Ta dbonte gen'e pa-besë.
S'e shonë qề s'ka té frytë,
Djalli u-ka zënë sytë !
Njé xhaxha me dy dhëndurrë.
O njeri i-ndytë
Djalli të zu sytë!
(Të artht'e të mbytë)
Nukë ke te frytë,
U bëre fanua:
Me mbesat' e-tua
137
Soisës e maskara.
Gjënë që kan' u a ha
Dhe i-mban për sadaka!
Punuan si çilimi :
Vunë ujkunë bekshi
Të ruajé dhën e dhi!
Pse s'dolli njé nga të pesé
Ta dbonte gen'e pa-besë.
S'e shonë qề s'ka té frytë,
Djalli u-ka zënë sytë !
Njé xhaxha me dy dhëndurrë.
O njeri i-ndytë
Djalli të zu sytë!
(Të artht'e të mbytë)
Nukë ke te frytë,
U bëre fanua:
Me mbesat' e-tua
ı38
BABA-TOMORRI
Rron si burr'e grua!...
Gjën'u a zotove
Dhe i-turpërove!
Dhe dy që martove
U-dhe njers të-mbetur
Dy doçre tö-gjetur!
Dy burra të-shitur.
Duk'e lipur rritur!
Që të dy gomare
Për te zënö nd' are
Që të dy çiplak,
S'kanë pikë gjak.
Të këtill' i-gjete
Ti kesh nëne vete
Ti kosh me bobote
Se s'jane té-zotë.
BABA-TOMORRI
Rron si burr'e grua!...
Gjën'u a zotove
Dhe i-turpërove!
Dhe dy që martove
U-dhe njers të-mbetur
Dy doçre tö-gjetur!
Dy burra të-shitur.
Duk'e lipur rritur!
Që të dy gomare
Për te zënö nd' are
Që të dy çiplak,
S'kanë pikë gjak.
Të këtill' i-gjete
Ti kesh nëne vete
Ti kosh me bobote
Se s'jane té-zotë.
Neron i ri.
U trete o mik u trete,
U bëre si druri thatë,
Se mban mbesaté me vete
Dhe flé me to dit' e natë!
As ne Turq' as ne Kaure
E-tille pune s'ka gjare,
Katrë motra me një burre
Dote benene me barrë!..
I-ke mbesa mor i-mjere!
Miré gjen' u a-zotove,
Po tu keshe lënë nderë...
S'ke turp se Neron e shkove!
Po ne lefte nonje djale,
Dhe pör turp ne këte jetë
N'e-lënte Zoti të-gjalle!
Mem'e-zezë çdo ta ketë ?
Pjell' a kushëri të-parë?..
Perëndi tö jemi fale,
Ti ge mundon gjynagare
U trete o mik u trete,
U bëre si druri thatë,
Se mban mbesaté me vete
Dhe flé me to dit' e natë!
As ne Turq' as ne Kaure
E-tille pune s'ka gjare,
Katrë motra me një burre
Dote benene me barrë!..
I-ke mbesa mor i-mjere!
Miré gjen' u a-zotove,
Po tu keshe lënë nderë...
S'ke turp se Neron e shkove!
Po ne lefte nonje djale,
Dhe pör turp ne këte jetë
N'e-lënte Zoti të-gjalle!
Mem'e-zezë çdo ta ketë ?
Pjell' a kushëri të-parë?..
Perëndi tö jemi fale,
Ti ge mundon gjynagare
140
BABA-TOMORRI
Hap dhen' e fute të-gjalle ;
Balta balten te mbuloje,
Te mos lere fis e faré,
Se dote na turperoje
Törë Korçën me Korçarë !
Mik me dy fytyrë.
Pse s' te kupëtova
Që jeshe i-lik,
Fjalët t' i-besova
Se tö dije mik.
Né shtëpi më vije,
S'kishe pik gjak,
Tek' u haj' e pije
Se jeshe çiplak.
BABA-TOMORRI
Hap dhen' e fute të-gjalle ;
Balta balten te mbuloje,
Te mos lere fis e faré,
Se dote na turperoje
Törë Korçën me Korçarë !
Mik me dy fytyrë.
Pse s' te kupëtova
Që jeshe i-lik,
Fjalët t' i-besova
Se tö dije mik.
Né shtëpi më vije,
S'kishe pik gjak,
Tek' u haj' e pije
Se jeshe çiplak.
BABA-TOMORRI
I4I
Ta kesh për lëvdatë
Që geshe me mua,
Po kthemë paratë
Që ke marrë hua.
Korbi dhe Dhelpra
(Shqipéruar)
Zoti korb nje ditë, me djathe në gojë
Ne një degë lisi vate të gëndroje.
Nene lis nje dhelpër korbin e-kish pare,
I-ra erë djathi dhe körkon tja marrö.
1 Fat-mirosh më gënke! thotë zonja dhelpër,
Bukurinë tënde nuk' e-ka zok tjetër!
Pënde te florita și ndërkur i-doje !
Të keshe dhe zönë dotë mbretëroje!-
Tä rröfejë zënë, zoti korb gerhiti,
Djathët ra nga gefti, dhelpëra e-priti...
I4I
Ta kesh për lëvdatë
Që geshe me mua,
Po kthemë paratë
Që ke marrë hua.
Korbi dhe Dhelpra
(Shqipéruar)
Zoti korb nje ditë, me djathe në gojë
Ne një degë lisi vate të gëndroje.
Nene lis nje dhelpër korbin e-kish pare,
I-ra erë djathi dhe körkon tja marrö.
1 Fat-mirosh më gënke! thotë zonja dhelpër,
Bukurinë tënde nuk' e-ka zok tjetër!
Pënde te florita și ndërkur i-doje !
Të keshe dhe zönë dotë mbretëroje!-
Tä rröfejë zënë, zoti korb gerhiti,
Djathët ra nga gefti, dhelpëra e-priti...
142
BABA-TOMORRI
Si dhelora, Turqia gesh me Shiprine:
Kur na ka nevoje na mburr trimërinë;
O burra! na thotë, trima Shipötarë!
Nö lufte te vini te vriti me pare:
Dhelpra dhe një kokë Greku
Dhelpr' e-mallëkuar
Dolli për tö gjuar,
Tek zöbrit nga bregu
Pa një kokë Greku.
- Jashte, për tö dukur,
Qënka kok' e-bukur,
Po s' paska tru miku!
Tha dhelpra, dhe iku.-
BABA-TOMORRI
Si dhelora, Turqia gesh me Shiprine:
Kur na ka nevoje na mburr trimërinë;
O burra! na thotë, trima Shipötarë!
Nö lufte te vini te vriti me pare:
Dhelpra dhe një kokë Greku
Dhelpr' e-mallëkuar
Dolli për tö gjuar,
Tek zöbrit nga bregu
Pa një kokë Greku.
- Jashte, për tö dukur,
Qënka kok' e-bukur,
Po s' paska tru miku!
Tha dhelpra, dhe iku.-
Gruaja me barrë.
Nje grua me barre
Ne shesh po rënkonte,
Thërrit duk' e-qarö
Se s'munt te shpötonte.
E-mjera se ç'hoqi!
S' gjöntej dot rehat!
Ngreu, thosh i-shoqi,
Te shtriesh në shtrat;
Te lutem ndögjome,
Shko te pjellę ne strome.
- Ç' kuvëndon or burrë?
Dote ndögjoj ty !
Barku ç'fryet kurre
Atje tek u-fry ?
Nje grua me barre
Ne shesh po rënkonte,
Thërrit duk' e-qarö
Se s'munt te shpötonte.
E-mjera se ç'hoqi!
S' gjöntej dot rehat!
Ngreu, thosh i-shoqi,
Te shtriesh në shtrat;
Te lutem ndögjome,
Shko te pjellę ne strome.
- Ç' kuvëndon or burrë?
Dote ndögjoj ty !
Barku ç'fryet kurre
Atje tek u-fry ?
Lopa, dhia, delia dhe as lani.
(Shqipěruar)
Mos bëjë kurrë njeri
Me të mëdhej shoqöri.
Lopa, delia dhe dhia
U-bënë shoq me asllane,
U-ndanë nga bakětia
Dhe për gja një dité vanë.
Kur rynë ndë një pörrua
Asllani thotë: gëndroni !
Dhe ndënji pak u-mendua ;
O shokë, thirri, ndögjoni:
Ç' më duetë gjau mua?
Lopa, delia dhe dhia
Janö mjaft, të tjera s'dua ! -
Dhe i-çau që të tria.
(Shqipěruar)
Mos bëjë kurrë njeri
Me të mëdhej shoqöri.
Lopa, delia dhe dhia
U-bënë shoq me asllane,
U-ndanë nga bakětia
Dhe për gja një dité vanë.
Kur rynë ndë një pörrua
Asllani thotë: gëndroni !
Dhe ndënji pak u-mendua ;
O shokë, thirri, ndögjoni:
Ç' më duetë gjau mua?
Lopa, delia dhe dhia
Janö mjaft, të tjera s'dua ! -
Dhe i-çau që të tria.
Qeni dhe hieja
(Shqipëruar)
Nje gen me ca mish ne goje
Ne për lume dote shkoje.
Ujët eshte si pasqyra :
Qenitë ju duk fytyra,
Ju duk dhe mishtë me shume!
Kyti t' a zërë ne lume.
Fat-ziu mbeti pa mish
Se humbi dh' até ge kish
Se e la e-mori vala.
Ndëgjoni c' thote perralla :
Njeriu që vë tama
Humbet dhe gjënë që ka.
Ujku dhe Qengji
(Shqipëruar)
Nje gengi pinte uje, brenda ne pörrua,
Nje ujk e-kish parë dhe ju afërua.
Pse trumbullon ujöt? thirri gjakötori,
Se kur e pa, göngji nga frika pörmori.
- Ujët vete poshtë, ti pi për mi mua,
Thotö gengi'i-mjerë, qysh u-trumbullua? -
(Shqipëruar)
Nje gen me ca mish ne goje
Ne për lume dote shkoje.
Ujët eshte si pasqyra :
Qenitë ju duk fytyra,
Ju duk dhe mishtë me shume!
Kyti t' a zërë ne lume.
Fat-ziu mbeti pa mish
Se humbi dh' até ge kish
Se e la e-mori vala.
Ndëgjoni c' thote perralla :
Njeriu që vë tama
Humbet dhe gjënë që ka.
Ujku dhe Qengji
(Shqipëruar)
Nje gengi pinte uje, brenda ne pörrua,
Nje ujk e-kish parë dhe ju afërua.
Pse trumbullon ujöt? thirri gjakötori,
Se kur e pa, göngji nga frika pörmori.
- Ujët vete poshtë, ti pi për mi mua,
Thotö gengi'i-mjerë, qysh u-trumbullua? -
]4б
BABA-TOMORRI
- Janë gjashtë muaj, pse me keshe share? -
- Unö s'keshë lere, ku te keshë pare? -
- Për zonë, tha ujku. ati yt me shau!-
Dhe u-hoth e-zuri dhe me dhëmb' e-çau
Me gjak, me tö reme, mbreteron dhe Turku
Pa faj na ha kokën, se punon si ujku!..
Eva dhe Shejtani
Gjith' e dine ç' kemi gënë
Dhe pastaj qysh kemi röne :
Që te prishet njerezia
Té ndahet nga Perëndia,
Shejtani dolli nga dheu
Dhe Evën vate genjeu,
Edhe Eva mö pastaj,
Genjeu burrën e saj...
Dhe e kandisi, fat-zinë,
Te harroje Peröndine.
Q' até dit' a q' até naté
Burrat bëjne ç' thone grate...
Edhe gratö, (gofte lark),
Kane shejtane ne bark.
BABA-TOMORRI
- Janë gjashtë muaj, pse me keshe share? -
- Unö s'keshë lere, ku te keshë pare? -
- Për zonë, tha ujku. ati yt me shau!-
Dhe u-hoth e-zuri dhe me dhëmb' e-çau
Me gjak, me tö reme, mbreteron dhe Turku
Pa faj na ha kokën, se punon si ujku!..
Eva dhe Shejtani
Gjith' e dine ç' kemi gënë
Dhe pastaj qysh kemi röne :
Që te prishet njerezia
Té ndahet nga Perëndia,
Shejtani dolli nga dheu
Dhe Evën vate genjeu,
Edhe Eva mö pastaj,
Genjeu burrën e saj...
Dhe e kandisi, fat-zinë,
Te harroje Peröndine.
Q' até dit' a q' até naté
Burrat bëjne ç' thone grate...
Edhe gratö, (gofte lark),
Kane shejtane ne bark.
Shtaté herë fajtor ?
Nga mendja juaj mos dili
Po ndégjoni c'thot' Ungjilli :
Ne një dité, burr' i-mjere
Ryn nde gjyna shtatö herö!
Po m' e-nderçimja nga grate
Sa gjyna bën ne një nate ?
Ungjilli s' desh t'i-tregoje
Se s' mundi t'i-numuroje.
Njeriu i-shtrënguar
Kush ösht' i-shtrenguar
Dridhet pör paranë :
Gjithe c' ka fituar
S' i-ha po e-hanë !
Nukë menton, lumi,
Se ka për të vdekur,
Dhe kur e-zö gjumi
Bie flë si ljepur .
Ruan gjën' e-tia
Tja hane te tjere,
Nga mendja juaj mos dili
Po ndégjoni c'thot' Ungjilli :
Ne një dité, burr' i-mjere
Ryn nde gjyna shtatö herö!
Po m' e-nderçimja nga grate
Sa gjyna bën ne një nate ?
Ungjilli s' desh t'i-tregoje
Se s' mundi t'i-numuroje.
Njeriu i-shtrënguar
Kush ösht' i-shtrenguar
Dridhet pör paranë :
Gjithe c' ka fituar
S' i-ha po e-hanë !
Nukë menton, lumi,
Se ka për të vdekur,
Dhe kur e-zö gjumi
Bie flë si ljepur .
Ruan gjën' e-tia
Tja hane te tjere,
148
BABA-TOMORRI
Dhe vdes nga uria
Mos mö keq i-mjere !
Greku dhe Shqipëtari
Greku :
- Pse, ju Shqipetare,
Kini djem te mbarë,
Te zgjuar, tö zote,
Të fort e të plotë?
Shuko djemte tanë :
Sikur nukë hane,
Te verdhe, te thate,
Të trembur si grate,
Të liq, të pa-bese,
Pa turp e pa shpresë...
Gjak ne zemër s'kane!
Tuajte pse jane
Trima te verteté ?
Shqipëtari: - Se i-böjme vete.
S' na ndine te tjere,
Si ju, mor të-mjere.
E Shtunë! e Dielé
(Shqipěruar)
• Mbanë pusite, nje here,
BABA-TOMORRI
Dhe vdes nga uria
Mos mö keq i-mjere !
Greku dhe Shqipëtari
Greku :
- Pse, ju Shqipetare,
Kini djem te mbarë,
Te zgjuar, tö zote,
Të fort e të plotë?
Shuko djemte tanë :
Sikur nukë hane,
Te verdhe, te thate,
Të trembur si grate,
Të liq, të pa-bese,
Pa turp e pa shpresë...
Gjak ne zemër s'kane!
Tuajte pse jane
Trima te verteté ?
Shqipëtari: - Se i-böjme vete.
S' na ndine te tjere,
Si ju, mor të-mjere.
E Shtunë! e Dielé
(Shqipěruar)
• Mbanë pusite, nje here,
BABA-TOMORRI
149
Ndënji nje Çifut i-mjerë ;
Nuk' e di si u-ndoth bosh,
U-këput e ra përposh !
Një Kaur andejë shkonte,
E-ndögjoi tek rönkonte,
Dhe vate pruri një shkallö;
Po Çifuti s' desh të dalë :
iSot öshtë, tha, c-Shëtunë
Dil' e krëmte për Çifunë®.
- Si të duash, i-tha miku,
Dhe mori shkallën e iku.
Çifuti, si ja desh enda,
Mbeti ate natë brënda,
Ndënji pa grën' e pa pirë.
Dhe nesörmet, ndaj të gdhirë,
Çifuti kërkoi shkallë
Q6 te mundije të dalë
Dhe té shojë drit' e diell,
Po sot është dit' e Diel,
‚E-krömte për të Krishterë,
„Sot s' punojëmë té tërë",
Tha duk' e geshur Kauri,
Dhe iku e shkallë s'pruri.
149
Ndënji nje Çifut i-mjerë ;
Nuk' e di si u-ndoth bosh,
U-këput e ra përposh !
Një Kaur andejë shkonte,
E-ndögjoi tek rönkonte,
Dhe vate pruri një shkallö;
Po Çifuti s' desh të dalë :
iSot öshtë, tha, c-Shëtunë
Dil' e krëmte për Çifunë®.
- Si të duash, i-tha miku,
Dhe mori shkallën e iku.
Çifuti, si ja desh enda,
Mbeti ate natë brënda,
Ndënji pa grën' e pa pirë.
Dhe nesörmet, ndaj të gdhirë,
Çifuti kërkoi shkallë
Q6 te mundije të dalë
Dhe té shojë drit' e diell,
Po sot është dit' e Diel,
‚E-krömte për të Krishterë,
„Sot s' punojëmë té tërë",
Tha duk' e geshur Kauri,
Dhe iku e shkallë s'pruri.
Burri me grua
(Shqipéruar)
Markua dotë vdese,
Nuk' i-mbeti shprese,
Dhe gruas i-thote
- Duk' e fshire loté :
- Doté vdes moj grua:
Jam keg i-sëmurë !
Po hajde mö thua:
Që kur mö ke burre,
Ma ke mbajtur nderë?
Nga mua, më mire
Ke dashur te tjere?
Me ke vene brire?
Folë, mos ki frike,
Trego të vörtetën,
Se dhe pör nje cike
Dot' a humbas jetën.
- Po n' u-shërofsh prapë ?
E-shoqja i-thote
Dhe mori një napë
Për te fshire lote.
(Shqipéruar)
Markua dotë vdese,
Nuk' i-mbeti shprese,
Dhe gruas i-thote
- Duk' e fshire loté :
- Doté vdes moj grua:
Jam keg i-sëmurë !
Po hajde mö thua:
Që kur mö ke burre,
Ma ke mbajtur nderë?
Nga mua, më mire
Ke dashur te tjere?
Me ke vene brire?
Folë, mos ki frike,
Trego të vörtetën,
Se dhe pör nje cike
Dot' a humbas jetën.
- Po n' u-shërofsh prapë ?
E-shoqja i-thote
Dhe mori një napë
Për te fshire lote.
DRERI
Kỗngë
(Shipéruar)
Kush vjen tö vemi për gja
Se tani koha u hap ?
Dhe çifte kush nuke ka
Të vijé tek' u t'i-ap
- Ik' o mik, ecë për gja,
Le jot shoge mö shtepi,
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret te largonesh ti.
2.
Ti vete te godiç derre,
A nje ljepur, a një dre;
Njé ajdut te run me dere,
Me jot shoge bie fle !...
- Ik' o mik ecë pör gia,
Le jot shoge më shtöpi,
Se ka hedhure sevda
Dhe pret te largonesh ti...
Dreri pörpiget mö nj' anë,
Lavoset bie ne shesh ;
Dhe jot shoge me jarane
Në shtëpi po lot e gesh!...
Kỗngë
(Shipéruar)
Kush vjen tö vemi për gja
Se tani koha u hap ?
Dhe çifte kush nuke ka
Të vijé tek' u t'i-ap
- Ik' o mik, ecë për gja,
Le jot shoge mö shtepi,
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret te largonesh ti.
2.
Ti vete te godiç derre,
A nje ljepur, a një dre;
Njé ajdut te run me dere,
Me jot shoge bie fle !...
- Ik' o mik ecë pör gia,
Le jot shoge më shtöpi,
Se ka hedhure sevda
Dhe pret te largonesh ti...
Dreri pörpiget mö nj' anë,
Lavoset bie ne shesh ;
Dhe jot shoge me jarane
Në shtëpi po lot e gesh!...
T52
BABA-TOMORRI
- Ik' o mik ecë për gja,
Le jot shoge më shtëpi,
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret te largonesh ti...
4.
Ti rjep drenë ge ke vrare
Dhe langoi gjakn' i-pi;
Jot shoge bënet me barrë
Me mikne që ka në gji.
- Ik' o mik, ecë për gja
Le jot shoge më shtëpi,
Se ka hedhure sevda
Dhe pret të largonesh ti...
Ti merr drën' e-vë në hell,
Vjen ne shtëpi me dëshirë ;
Ahere jarani del
Edhe run drëri me brirë!..
- Ik'o mik ecë për gja
Le jot shoge më shtëpi
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret të largonesh ti...
BABA-TOMORRI
- Ik' o mik ecë për gja,
Le jot shoge më shtëpi,
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret te largonesh ti...
4.
Ti rjep drenë ge ke vrare
Dhe langoi gjakn' i-pi;
Jot shoge bënet me barrë
Me mikne që ka në gji.
- Ik' o mik, ecë për gja
Le jot shoge më shtëpi,
Se ka hedhure sevda
Dhe pret të largonesh ti...
Ti merr drën' e-vë në hell,
Vjen ne shtëpi me dëshirë ;
Ahere jarani del
Edhe run drëri me brirë!..
- Ik'o mik ecë për gja
Le jot shoge më shtëpi
Se ka hedhurë sevda
Dhe pret të largonesh ti...
O bobo ! (këngë)
O bobo ! e u bubu!
Mikia nër mënt e vu;
Në shtëpi të saj mö shpu,
Se nënen s' e kish kötu ;
Po shejtani na i-pru
Dhe na gjeti gju-për-gju!!
- Bijë ç' është ky kötu ?
- Moj nëne mos thirıë kshtu ;
I varfër e i vjen uu,
Dhe körkon kulaç tö gru.-
Thotë plaka i ap u
Dhe vate mori një dru!..
Ik' ajo e ikë u..
M' uzu këmba më një hu,
Vrava té shkretinë gju
Edhe rashë si kërcu !
Plaka po vinte töhu,
Erdhi nga veshi më zu
Dhe më dha kulaç tö gru!..
O bobo ! e u bubu!
Mikia nër mënt e vu;
Në shtëpi të saj mö shpu,
Se nënen s' e kish kötu ;
Po shejtani na i-pru
Dhe na gjeti gju-për-gju!!
- Bijë ç' është ky kötu ?
- Moj nëne mos thirıë kshtu ;
I varfër e i vjen uu,
Dhe körkon kulaç tö gru.-
Thotë plaka i ap u
Dhe vate mori një dru!..
Ik' ajo e ikë u..
M' uzu këmba më një hu,
Vrava té shkretinë gju
Edhe rashë si kërcu !
Plaka po vinte töhu,
Erdhi nga veshi më zu
Dhe më dha kulaç tö gru!..
VARFÈRIA
Këngề. (Shqipëruar)
Më thonë ca njers të marrë:
Pse nukë kurcej paranë ?
Pse nukë sillem i-mbarë ?
Pse nukë vë gjë më nj' anë ?
- Ata që thonë këto,
Janë me tru të sömure;
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurrë.
Më thone te punoj shumë
Edhe té flë pa tama ;
Po ditën e-shkoj ne gjumö
Se nukë kam se ç'te ha !
- Ata qề thonë këto,
Janë me tru të sömure,
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurrë.
Më thonë, duk' e gërtuar,
Andon, hiq dorë nga gratë !
Po as një s'm' ësht' aféruar
Se shone xhepne te thotë...
Këngề. (Shqipëruar)
Më thonë ca njers të marrë:
Pse nukë kurcej paranë ?
Pse nukë sillem i-mbarë ?
Pse nukë vë gjë më nj' anë ?
- Ata që thonë këto,
Janë me tru të sömure;
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurrë.
Më thone te punoj shumë
Edhe té flë pa tama ;
Po ditën e-shkoj ne gjumö
Se nukë kam se ç'te ha !
- Ata qề thonë këto,
Janë me tru të sömure,
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurrë.
Më thonë, duk' e gërtuar,
Andon, hiq dorë nga gratë !
Po as një s'm' ësht' aféruar
Se shone xhepne te thotë...
BABA-TOMORRI
I55
- Ata që thonë keto,
Jane me tru të semure,
Se ai qö s'ka sa do,
Nuk'i tepëron gjë kurrö.
Më thone që s'sillem mirë,
Nukë mblidhem ne shtëpi.
Ne bie fle ndaj te gdhire
Jam begar s'me pret njeri...
- Ata gë thonë këto,
Janö me tru te semurë,
Se ai gë s' ka sa do
Nuk'i tepëron gjë kurrë..
Me thone të mos pi vere,
Me raki te mos gënjenem.
Po si te harroj gederë
Kur të mos pi sa të dejem?
- Ata që thone këto,
Jane me tru të semure,
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurre..
I55
- Ata që thonë keto,
Jane me tru të semure,
Se ai qö s'ka sa do,
Nuk'i tepëron gjë kurrö.
Më thone që s'sillem mirë,
Nukë mblidhem ne shtëpi.
Ne bie fle ndaj te gdhire
Jam begar s'me pret njeri...
- Ata gë thonë këto,
Janö me tru te semurë,
Se ai gë s' ka sa do
Nuk'i tepëron gjë kurrë..
Me thone të mos pi vere,
Me raki te mos gënjenem.
Po si te harroj gederë
Kur të mos pi sa të dejem?
- Ata që thone këto,
Jane me tru të semure,
Se ai që s'ka sa do,
Nuk' i tepëron gjë kurre..
BKSH
Katrëmbedhjete vjeç
dhëndërr !
Komedi e vjershëruarë
Me Katrë Pamje
dhëndërr !
Komedi e vjershëruarë
Me Katrë Pamje
Njerst' e Komedisë:
Zoti Vangjel :
Zonja Tanë :
Gjini ;
Marigo :
Zonja Kote :
Zonja Briri :
Nje millona.
Prifti.
Nuni.
Brodani.
Abazi
plak i-pasur.
grua e-ti.
djal' i-tyre.
nuse e-ti.
kushörir' e Tanös.
nje lehone.
Krushq
Gra, burra të tjerë, çupa, djem.
Zoti Vangjel :
Zonja Tanë :
Gjini ;
Marigo :
Zonja Kote :
Zonja Briri :
Nje millona.
Prifti.
Nuni.
Brodani.
Abazi
plak i-pasur.
grua e-ti.
djal' i-tyre.
nuse e-ti.
kushörir' e Tanös.
nje lehone.
Krushq
Gra, burra të tjerë, çupa, djem.
Katrëmbedhjete vjeç dhënderr !
PAMJE E PARÈ: Burr' e grua.
(Eshte nate. Mbrenda ndë nje ode per
té fletur zoti Vangjel e zonja Tanë bëhen
azër per te rënur poshte. Ne funt të odes
ndrit një llampë afër shtratit).
Tana.
Ndégjo, burrë...
Vangjeli.
Ç' ke moj grua?
Tana (rënkon). Jam sömurö.
Vangjeli.
Që kur ! ç' thua
Tana.
Ç'them ? ja them gö jam sëmure :
Koka mö digjet si furrë ;
S' e-keshe pösuar kurre.
Vangjell.
Po tani vallë ç' pesove ?
Me dukete se u-ftove :
Gjithë natën u-zbulove ;
S' di se sa herë me zgjove;
Dhe s' më le fare të flërë!...
Tana.
Gjith ditën 'keshe bëre ?
Ti për bar e për dru s'vete,
Dhe qaej se nukë flete?
Teré ditene ngas gete,
Dhe drek' e darkö bej vete!
PAMJE E PARÈ: Burr' e grua.
(Eshte nate. Mbrenda ndë nje ode per
té fletur zoti Vangjel e zonja Tanë bëhen
azër per te rënur poshte. Ne funt të odes
ndrit një llampë afër shtratit).
Tana.
Ndégjo, burrë...
Vangjeli.
Ç' ke moj grua?
Tana (rënkon). Jam sömurö.
Vangjeli.
Që kur ! ç' thua
Tana.
Ç'them ? ja them gö jam sëmure :
Koka mö digjet si furrë ;
S' e-keshe pösuar kurre.
Vangjell.
Po tani vallë ç' pesove ?
Me dukete se u-ftove :
Gjithë natën u-zbulove ;
S' di se sa herë me zgjove;
Dhe s' më le fare të flërë!...
Tana.
Gjith ditën 'keshe bëre ?
Ti për bar e për dru s'vete,
Dhe qaej se nukë flete?
Teré ditene ngas gete,
Dhe drek' e darkö bej vete!
I60
BABA-TOMORRI
Gjithë puna përmi mua !
Vangjeli.
Përse te kam marrë grua?
Grate per pune po jane.
Tana, gesëndis. Edhe burrate te hanë,
Dhe të rrinë nat' e dit!..
Vangjeli, me inat. Mos me bën të lë godit;
Se zakone s' e-harrova...
Sonte shume të durrova...
Nga hunda s' më heq dot kurrë..
Se nuke jam si ç' do burre!
Jam Shipötar i-vertete,
Dotë bëj si dua vete!
Ç' ke që s' pushon duk' gare?
Nga u c' të ligë ke parë ?
S' te kam lënë, si te tjere,
Vetëm, të shkret' e te mjerë...
Nuk' ika kurrë nga fshati.
Ea, s' të shkoi inati ?
Ngreu të biem të flemë,
Dhe këto fjale t' i-lëmë.
Tana.
Vangjeli.
Bjer' e fli, mua s' më fliet.
Nosër, porsa de të gdhiet
Dot' dërgoj djalën me vrapö
BABA-TOMORRI
Gjithë puna përmi mua !
Vangjeli.
Përse te kam marrë grua?
Grate per pune po jane.
Tana, gesëndis. Edhe burrate te hanë,
Dhe të rrinë nat' e dit!..
Vangjeli, me inat. Mos me bën të lë godit;
Se zakone s' e-harrova...
Sonte shume të durrova...
Nga hunda s' më heq dot kurrë..
Se nuke jam si ç' do burre!
Jam Shipötar i-vertete,
Dotë bëj si dua vete!
Ç' ke që s' pushon duk' gare?
Nga u c' të ligë ke parë ?
S' te kam lënë, si te tjere,
Vetëm, të shkret' e te mjerë...
Nuk' ika kurrë nga fshati.
Ea, s' të shkoi inati ?
Ngreu të biem të flemë,
Dhe këto fjale t' i-lëmë.
Tana.
Vangjeli.
Bjer' e fli, mua s' më fliet.
Nosër, porsa de të gdhiet
Dot' dërgoj djalën me vrapö
BABA-TOMORRI
IOT
Të bjerë jatronë prapë
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Cinë jatro ?
Adhamutnë.
S'e sho dot me sy Çifutnë,
As për mace s'i-vë besé...
Vangjeli.
Le moj grua t'a thërresë.
Kokën munt te t' a sherojë.
Tana.
Nuk'e-dua të më shojë!
Të bukhr jatro që gjete..:
Me prahir të ruaj getë.
Vangjeli.
Mos kuvëndo kshtu moj grua.
Tana me inat. Nuk'e-dua, nuk'e-dua!
Pse s'shëron gruan e-ti?
Se nga ajo ha e pi..
Ndaj e-mori me një sy
I-dalçinë që të dy.
Vangjeli.
C'jatro ti té bie unë?
Mitrua s'është këtunë;
Dhe Naum kokë shiniku
Këtejë natënë iku...
Në vënde të tjerë vanë,
Këtu vetëmë na lanë!
Ikn' e muarrë Misirë,
IOT
Të bjerë jatronë prapë
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Cinë jatro ?
Adhamutnë.
S'e sho dot me sy Çifutnë,
As për mace s'i-vë besé...
Vangjeli.
Le moj grua t'a thërresë.
Kokën munt te t' a sherojë.
Tana.
Nuk'e-dua të më shojë!
Të bukhr jatro që gjete..:
Me prahir të ruaj getë.
Vangjeli.
Mos kuvëndo kshtu moj grua.
Tana me inat. Nuk'e-dua, nuk'e-dua!
Pse s'shëron gruan e-ti?
Se nga ajo ha e pi..
Ndaj e-mori me një sy
I-dalçinë që të dy.
Vangjeli.
C'jatro ti té bie unë?
Mitrua s'është këtunë;
Dhe Naum kokë shiniku
Këtejë natënë iku...
Në vënde të tjerë vanë,
Këtu vetëmë na lanë!
Ikn' e muarrë Misirë,
162
BABA-TOMORRI
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
U hante koka për brirë !...
Prapa diellit té venë
Se ç' nderuan mëmödhene.
S'jam sömure per jatrua
Se s'me ka gjë koka mua;
Po të me ndegjosh nje fjalë...
Folé, ç' dote thuash vallé !
Dot' më lesh dhe sot pa gjumë ?
Kemi ara, vreshta shumë...
Tö gjitha ç' duen i kemi,
Si do vete Zoti jemi;
Si ne s' ka shumë të tjerë...
Sa ye e-ndyera vjerrö,
Pas takatit plegerise,
Bentej punët e shtépise,
Dhe kur kthenesh nga ara
Gjeje darkene perpara;
Po tani c' te bej me pare,
Ne vështë te jem a nd' arë ?
Te tö böj dhe drek' e darke,
Tani s'munt se jam më plakë.
Plakë? s'je plakö moj grua,
Po je ashtu si te dua...
BABA-TOMORRI
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
U hante koka për brirë !...
Prapa diellit té venë
Se ç' nderuan mëmödhene.
S'jam sömure per jatrua
Se s'me ka gjë koka mua;
Po të me ndegjosh nje fjalë...
Folé, ç' dote thuash vallé !
Dot' më lesh dhe sot pa gjumë ?
Kemi ara, vreshta shumë...
Tö gjitha ç' duen i kemi,
Si do vete Zoti jemi;
Si ne s' ka shumë të tjerë...
Sa ye e-ndyera vjerrö,
Pas takatit plegerise,
Bentej punët e shtépise,
Dhe kur kthenesh nga ara
Gjeje darkene perpara;
Po tani c' te bej me pare,
Ne vështë te jem a nd' arë ?
Te tö böj dhe drek' e darke,
Tani s'munt se jam më plakë.
Plakë? s'je plakö moj grua,
Po je ashtu si te dua...
BABA-TOMORRI
163
Tana, me të lutur. Te tö vijö keq për mua :
Puneté jané te rënda;
S' punoj dot jashtë dhe brënda...
Vangjeli.
Puno sa te duash vetë ;
Arat, epi me té tretë.
Tana.
Kjo pune s' benetë kurre,
Po djali na u-be burrë...
Ndaj te lutem t'a martojme,
Erdhi dita tö gözojmö;
Ne, pa nuse pse të rrimë ?
Kur të kem nusene ndimë
Puneté benene vete.
Nukë rojëmë me jetë !...
Pse s'më flet ?
Vangjeli.
Ç' tö them moj grua ?
Çuditem me ç' fjale thua !
Katre mbedhjete vjeç djalö
Do t'a martosh?
Tana.
Sa jam gjallö
Dua të gezoj si mëmë !...
Vangjeli.
Tana.
Ea té biem té flemë ..
Ti c' më thua, u c'të them !
Sikur kemi shunö djem!
163
Tana, me të lutur. Te tö vijö keq për mua :
Puneté jané te rënda;
S' punoj dot jashtë dhe brënda...
Vangjeli.
Puno sa te duash vetë ;
Arat, epi me té tretë.
Tana.
Kjo pune s' benetë kurre,
Po djali na u-be burrë...
Ndaj te lutem t'a martojme,
Erdhi dita tö gözojmö;
Ne, pa nuse pse të rrimë ?
Kur të kem nusene ndimë
Puneté benene vete.
Nukë rojëmë me jetë !...
Pse s'më flet ?
Vangjeli.
Ç' tö them moj grua ?
Çuditem me ç' fjale thua !
Katre mbedhjete vjeç djalö
Do t'a martosh?
Tana.
Sa jam gjallö
Dua të gezoj si mëmë !...
Vangjeli.
Tana.
Ea té biem té flemë ..
Ti c' më thua, u c'të them !
Sikur kemi shunö djem!
т64
RABA-TOMORRI
Me Gjinë mbeti kjo dere.
Vangjeli.
Qasu te te bej të tjere,
Të pjellç pa mbushure moti...
Tana, duke qarë Me fjalë je shum' i-zoti
Vangjeli. C'ke që qa prape taninë?
Tana, me lot. Ku të mos gaj un'e-mjera?
U të flas me Perëndine,
Ti më flet fjalë te tjera !
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Fa moj grua ner mënde.
Çuditem me koke tende.
Sado gave, ngreu bjerë..
S'je baba si dhe të tjerë!..
Thuajme, per Perëndine,
Pse s' do t'a martojme Gjinë?
Vangjeli.
Tana.
Ësht' i-vogele moj Tanë !
Ç' thua? pa shukoi shtanë:
Bota nuke shone vjete ;
Shie sa mori përpjetë:
Duketë nje zet vjeç djalë
Kur hipën e breth me kale.
Me mua kur u-martove,
Sa vjeç jeshe, mos harrove?
Tani, për djalënë tone,
RABA-TOMORRI
Me Gjinë mbeti kjo dere.
Vangjeli.
Qasu te te bej të tjere,
Të pjellç pa mbushure moti...
Tana, duke qarë Me fjalë je shum' i-zoti
Vangjeli. C'ke që qa prape taninë?
Tana, me lot. Ku të mos gaj un'e-mjera?
U të flas me Perëndine,
Ti më flet fjalë te tjera !
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Fa moj grua ner mënde.
Çuditem me koke tende.
Sado gave, ngreu bjerë..
S'je baba si dhe të tjerë!..
Thuajme, per Perëndine,
Pse s' do t'a martojme Gjinë?
Vangjeli.
Tana.
Ësht' i-vogele moj Tanë !
Ç' thua? pa shukoi shtanë:
Bota nuke shone vjete ;
Shie sa mori përpjetë:
Duketë nje zet vjeç djalë
Kur hipën e breth me kale.
Me mua kur u-martove,
Sa vjeç jeshe, mos harrove?
Tani, për djalënë tone,
Vangjeli.
Tana.
BABA-TOMORRI
ı65
Do të ndërrojmë zakonë?
Mos kërko ç' bënim njö herë,
Po shuko ç'bëjnë të tjerë:
Shuko bejne, rrenje dalë,
Nuk ka dhe ai djalë?
Kur i-thashë t' a martojö,
»Le të bëjë si te doje,
, S'më ha malli për t'im birë,
„U për vete të rroj mirë",
Më tha dhe më ktheu kratë.
I-muarrë mëntë gratë !...
Të bukur njeri që gjete !
Ai të kish mënt për vete!
Nukö shkretonte shtëpinë,
S' kish marrë porropotinë!
Mëndje prishur, zëmër-ligu,
La të shogenë dhe iku!...
E-zeza grua se ç'hoqi,
Një zet vjet e-la i-shoqi !
Dhe në plegëri q'e-pogi,
(Të mos arrij të kish ardhë)
Nuke pa ditë të bardhë;
Nat' e ditë duk' e garë
Tana.
BABA-TOMORRI
ı65
Do të ndërrojmë zakonë?
Mos kërko ç' bënim njö herë,
Po shuko ç'bëjnë të tjerë:
Shuko bejne, rrenje dalë,
Nuk ka dhe ai djalë?
Kur i-thashë t' a martojö,
»Le të bëjë si te doje,
, S'më ha malli për t'im birë,
„U për vete të rroj mirë",
Më tha dhe më ktheu kratë.
I-muarrë mëntë gratë !...
Të bukur njeri që gjete !
Ai të kish mënt për vete!
Nukö shkretonte shtëpinë,
S' kish marrë porropotinë!
Mëndje prishur, zëmër-ligu,
La të shogenë dhe iku!...
E-zeza grua se ç'hoqi,
Një zet vjet e-la i-shoqi !
Dhe në plegëri q'e-pogi,
(Të mos arrij të kish ardhë)
Nuke pa ditë të bardhë;
Nat' e ditë duk' e garë
166
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Nga turpete gë kish parë...
E-mba mënt c' grua ka gềnë ?
S' kishte shoge ne vent tönë :
E-ndershme, zömër-mire,
Punoj' e rriti té birre;
Ka qënë grua për mbrene;
Burri s'ja diti qimenë...
Dhe tani në plegöri
Dashuri më dashuri !
E gjeté nga Perendia
Se prishi shtëpinë e-tia.
Gruaja vdiq nga gederi!
Kötö körkonte dhe derri;
Tani mban disa të tjera,
I-vaftë shpyrti në ferra!...
Pse kuvendon kshtu moj Tanë ?
Njerst' e-mödhej kshtu e-kane :
Njerst' e-tyre i-mundojne,
Duan' ata q'i-levdojne ...
Ne bëjne kshtu te medhejte
Djalli t'i-marré për jeté !..
Beu djalën t' a martojë !
Me sy nukë do t' a shoje !
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Nga turpete gë kish parë...
E-mba mënt c' grua ka gềnë ?
S' kishte shoge ne vent tönë :
E-ndershme, zömër-mire,
Punoj' e rriti té birre;
Ka qënë grua për mbrene;
Burri s'ja diti qimenë...
Dhe tani në plegöri
Dashuri më dashuri !
E gjeté nga Perendia
Se prishi shtëpinë e-tia.
Gruaja vdiq nga gederi!
Kötö körkonte dhe derri;
Tani mban disa të tjera,
I-vaftë shpyrti në ferra!...
Pse kuvendon kshtu moj Tanë ?
Njerst' e-mödhej kshtu e-kane :
Njerst' e-tyre i-mundojne,
Duan' ata q'i-levdojne ...
Ne bëjne kshtu te medhejte
Djalli t'i-marré për jeté !..
Beu djalën t' a martojë !
Me sy nukë do t' a shoje !
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
BARA-TOMORRI
167
Se ne turpe do te rroje
Si ka rrojturë nga herë ! . .
Dhe guxon e mson të tjerë !
Ka lojturë nga fiqiri
Një dite më thosh i-biri:
‚Baban e mirë nderoe,
„Dhe baban' e-lik duroe".
Dote bënet djal' i-mbare
Se me mëmën ka gjarë;
Pa ne gjafte me babane
Minji gdhiete moj Tane!
Tani le bejne me njane
Dhe hajde te fleme prane,
Ea se më mori gjumi. (shtriet).
Dhe mua më mart lumi !
Pa dhe nesër kuvëndojme.
Djalène dot' a martojme ?
Pa te shome .
C' do te shoç ?
Nuk do te me ndegjoç !
Ndëgjo dhe mua një here.
Té ndögjoj po hajde bjere.
Të vi po te më apsh fjalën
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
BARA-TOMORRI
167
Se ne turpe do te rroje
Si ka rrojturë nga herë ! . .
Dhe guxon e mson të tjerë !
Ka lojturë nga fiqiri
Një dite më thosh i-biri:
‚Baban e mirë nderoe,
„Dhe baban' e-lik duroe".
Dote bënet djal' i-mbare
Se me mëmën ka gjarë;
Pa ne gjafte me babane
Minji gdhiete moj Tane!
Tani le bejne me njane
Dhe hajde te fleme prane,
Ea se më mori gjumi. (shtriet).
Dhe mua më mart lumi !
Pa dhe nesër kuvëndojme.
Djalène dot' a martojme ?
Pa te shome .
C' do te shoç ?
Nuk do te me ndegjoç !
Ndëgjo dhe mua një here.
Té ndögjoj po hajde bjere.
Të vi po te më apsh fjalën
168
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Që dot' a martojme djalën.
Puna s' benet me nje nate,
Do mentuar gjer e gjate.
Ç' do mëntuar, pa më thua?
Ç' vajze dot' i-apëm grua ?
Mos e-ki kötë geder :
Djalën tenë kush s'e-merr ?
Kush nuk' e-do Gjinon tim
Q'ështe nga trimat më trim ?
Trimërine s' ja nxë dheu!
Nuk' eshte si djalë beu...
Po ösht' i-mir' e i-mbare,
Kush t' a-rëmbeje me pare;
S'ështe no nje djal' i-mbetur;
Unë nusen ja kam gjetur.
Ja ke gjetur! Po ç'e-thonë?
Çupën' e gjitonit tone.
Cinë çupë, Marigone?
Çupën e zotitë Kore?
E-bukur'e punëtore.
Mos pyet se ç'grua öshtë...
Si për ara dhe per vöshte,
Pun' e saj s' gjëndet ne jete,
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Që dot' a martojme djalën.
Puna s' benet me nje nate,
Do mentuar gjer e gjate.
Ç' do mëntuar, pa më thua?
Ç' vajze dot' i-apëm grua ?
Mos e-ki kötë geder :
Djalën tenë kush s'e-merr ?
Kush nuk' e-do Gjinon tim
Q'ështe nga trimat më trim ?
Trimërine s' ja nxë dheu!
Nuk' eshte si djalë beu...
Po ösht' i-mir' e i-mbare,
Kush t' a-rëmbeje me pare;
S'ështe no nje djal' i-mbetur;
Unë nusen ja kam gjetur.
Ja ke gjetur! Po ç'e-thonë?
Çupën' e gjitonit tone.
Cinë çupë, Marigone?
Çupën e zotitë Kore?
E-bukur'e punëtore.
Mos pyet se ç'grua öshtë...
Si për ara dhe per vöshte,
Pun' e saj s' gjëndet ne jete,
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
BABA-TOMORRI
169
Punon vetëmë sa dhjeté!
Nukë them mirë? ti ç'thua ?
Ne do të me ndëgjosh mua
Gjini, Katone te marë
Te benem krushk me Korçare
Ara, vreshta, shume kanë.
Po kane veqil xhaxhane
Nuk' u-ep bukë të hanë !
Janë për te garë halle
Se të tjer u-hane malle:
Tek ata gö s'kane ment
Ergjendi nuke ze vent.
Xhaxhai pse s'i-marton?
Se vetë, thon' i-punon !...
Ç' thone bota për xhaxhane ?
Kjo pune s'benet, moj Tane,
As ne Turq as ne Kaure.
Tym pa zjarr nuk ka kurrë.
Ndaj s'i-do njeri në tshat, .
I-shukojnë si lugat. . .
Kane dhe Jorgjin kunat
I-nzjer vete ne „mözat",
I-taks andej'e kötejë,
Tana.
Vangjeli.
Tana.
BABA-TOMORRI
169
Punon vetëmë sa dhjeté!
Nukë them mirë? ti ç'thua ?
Ne do të me ndëgjosh mua
Gjini, Katone te marë
Te benem krushk me Korçare
Ara, vreshta, shume kanë.
Po kane veqil xhaxhane
Nuk' u-ep bukë të hanë !
Janë për te garë halle
Se të tjer u-hane malle:
Tek ata gö s'kane ment
Ergjendi nuke ze vent.
Xhaxhai pse s'i-marton?
Se vetë, thon' i-punon !...
Ç' thone bota për xhaxhane ?
Kjo pune s'benet, moj Tane,
As ne Turq as ne Kaure.
Tym pa zjarr nuk ka kurrë.
Ndaj s'i-do njeri në tshat, .
I-shukojnë si lugat. . .
Kane dhe Jorgjin kunat
I-nzjer vete ne „mözat",
I-taks andej'e kötejë,
170
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangje li.
Tana.
Vangjeli.
Cinë munt ge të genjeje :
Gënjeu nja gjasht' a shtate !
Të mjerët! humpnë parate
Se harruane xhaxhane
Q' e-kish vluar me çobanë.
Mos ndëgjo bota se ç'thone.
Ti pse s'e-do Marigone ?
Ajo nuse bën për mua.
Po ësht' e-madhe, moj grua.
Një zet vjeçe !.
Kaq' e-dua :
Nukë marr nuse për sise,
Po për punët' e shtëpisë,
Të dije te ngase gete
Se nukë munt t'i ngas vete,
Té na bjerë dru nga mali...
Mirë ti, po c'thote djali,
Gjini me tê do të rrojë?
Do-e-mos që doté doje!
Pse kuvëndon kshtu mor burrë?
Pyeten fëmia kurrë?
T' a martojm' ashtu me rruash.
Moj grua, bën si të duash,
BABA-TOMORRI
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangje li.
Tana.
Vangjeli.
Cinë munt ge të genjeje :
Gënjeu nja gjasht' a shtate !
Të mjerët! humpnë parate
Se harruane xhaxhane
Q' e-kish vluar me çobanë.
Mos ndëgjo bota se ç'thone.
Ti pse s'e-do Marigone ?
Ajo nuse bën për mua.
Po ësht' e-madhe, moj grua.
Një zet vjeçe !.
Kaq' e-dua :
Nukë marr nuse për sise,
Po për punët' e shtëpisë,
Të dije te ngase gete
Se nukë munt t'i ngas vete,
Té na bjerë dru nga mali...
Mirë ti, po c'thote djali,
Gjini me tê do të rrojë?
Do-e-mos që doté doje!
Pse kuvëndon kshtu mor burrë?
Pyeten fëmia kurrë?
T' a martojm' ashtu me rruash.
Moj grua, bën si të duash,
BABA-TOMOR RI
171
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Dhe mö gafö t'i-kesh vetë...
Em këtu em n' atë jetë.
Nesör dot' vete te bluaj,
Të shëtune tö gatuaj,
1ë Diel te bëjme darsme,
Gjithe miqte t'i-görshasme. (ga)
Tani pse ga?
Qa nga gazi:
Mö shpëtove nga marazi.
Tani doté benem vjerre !
Shuaj dritën, dhe shko bjere.
(Të dy bien te flenë në shtrat. Perdea mbyllet)
171
Tana.
Vangjeli.
Tana.
Vangjeli.
Dhe mö gafö t'i-kesh vetë...
Em këtu em n' atë jetë.
Nesör dot' vete te bluaj,
Të shëtune tö gatuaj,
1ë Diel te bëjme darsme,
Gjithe miqte t'i-görshasme. (ga)
Tani pse ga?
Qa nga gazi:
Mö shpëtove nga marazi.
Tani doté benem vjerre !
Shuaj dritën, dhe shko bjere.
(Të dy bien te flenë në shtrat. Perdea mbyllet)
PAMJE E-DYTE
Ne Mulli
(Brënda ne një mulli dy gra presën fe bluajnë :
Zonja Tanë dhe zonja Kote. Gur' i mullirit po
Kthenet. Dukenë thasëte me drithë prane koshit.
Zonja Kote kërkon te bluaje më parë po Tana
s' e-lé).
Tana.
Kote.
Tana,
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Ç' bën ashtu moj Kote?
S' eshté puna jote.
Moj mos je e-marre ?
Kam ardhe me pare.
S'mund te rri kötunë,
Kam të tjera pune.
Po hiqu nga une ...
Ç' thote kjo murtajë!
Ujku te te haje.
Tutje, moj mandaté !
Kam ardhe me nate.
Thuaj si të duash
Se u doté bluaj.
Nukë dote bluash,
Ne Mulli
(Brënda ne një mulli dy gra presën fe bluajnë :
Zonja Tanë dhe zonja Kote. Gur' i mullirit po
Kthenet. Dukenë thasëte me drithë prane koshit.
Zonja Kote kërkon te bluaje më parë po Tana
s' e-lé).
Tana.
Kote.
Tana,
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Ç' bën ashtu moj Kote?
S' eshté puna jote.
Moj mos je e-marre ?
Kam ardhe me pare.
S'mund te rri kötunë,
Kam të tjera pune.
Po hiqu nga une ...
Ç' thote kjo murtajë!
Ujku te te haje.
Tutje, moj mandaté !
Kam ardhe me nate.
Thuaj si të duash
Se u doté bluaj.
Nukë dote bluash,
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
BABA-TOMORRI
173
Se u këtu ç'ruaj?
Ruaj millonane
Se kur te ka pranë...
Ftu! moj goje ndyre,
Moj turi lötyrë !
Ç' e-kam millonanë ?
Kam burrëne pranë...
Ti ku e-ke nderě,
Që përflet të tjerë ?
Po gjithë të dinë :
Harrove bekshinë .
Sa here te zune?
Me bekshinë, une !
S' turpëronej pake
Se je grua plakë !
Plakë? pa hap sytë,
Kush eshtë m' e-ndytë?
Jeshe ti 'për burre ?
Ndaj iku i-mjere
Dhe s' te vjen me kurrë
Se i-prishe nderë!...
Moj kurve, moj shtrige!
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
BABA-TOMORRI
173
Se u këtu ç'ruaj?
Ruaj millonane
Se kur te ka pranë...
Ftu! moj goje ndyre,
Moj turi lötyrë !
Ç' e-kam millonanë ?
Kam burrëne pranë...
Ti ku e-ke nderě,
Që përflet të tjerë ?
Po gjithë të dinë :
Harrove bekshinë .
Sa here te zune?
Me bekshinë, une !
S' turpëronej pake
Se je grua plakë !
Plakë? pa hap sytë,
Kush eshtë m' e-ndytë?
Jeshe ti 'për burre ?
Ndaj iku i-mjere
Dhe s' te vjen me kurrë
Se i-prishe nderë!...
Moj kurve, moj shtrige!
174
Kote.
Millonai.
Tana.
Kote.
BABA-TOMORRI
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Millonai.
Moj grua e-lige !
Moj sterre, moj nate !
Moj goje lopate !
Moj byth' e kusisë !
Tmer i njerözise!
Na! porr' ato paç
Kur kërkon te shaç!
Tutje moj zagare !
Tutje moj murdare !
Ikë moj bisht dredhur!
O moj brashnj' e-hedhur !
O moj vjedharake !
O moj shulanake.
Ç' kini ge thërrini,
Pak turp nukë kini?
Ini kushërira !
Silli si te pira!
Pse thërret moj Kote?
S'ështé puna jote.
Zonja Tane c' pate ?
S' kam ardhë me natë?
Po se pse ke ardhe?
Kote.
Millonai.
Tana.
Kote.
BABA-TOMORRI
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Tana.
Kote.
Millonai.
Moj grua e-lige !
Moj sterre, moj nate !
Moj goje lopate !
Moj byth' e kusisë !
Tmer i njerözise!
Na! porr' ato paç
Kur kërkon te shaç!
Tutje moj zagare !
Tutje moj murdare !
Ikë moj bisht dredhur!
O moj brashnj' e-hedhur !
O moj vjedharake !
O moj shulanake.
Ç' kini ge thërrini,
Pak turp nukë kini?
Ini kushërira !
Silli si te pira!
Pse thërret moj Kote?
S'ështé puna jote.
Zonja Tane c' pate ?
S' kam ardhë me natë?
Po se pse ke ardhe?
BABA TOMORRI
175
Tana.
Të bluash me radhë!
Millonai.
Thote mirë.
Kote, shtyn millonanë.
Ç' thua ?
Millonai. Pse shtyn, c'ke me mua?
Tana, të millonaj. Ç'e-shukon, ç'i-thuaj?
Kam ardhë te bluaj,
Se martoj evlanë !
Millonai.
Tana.
Millonai.
Ç' faj të kam moj Tanë?
Le thesnë, moj natë!
Kthenet guri thatë !
E-gjeç me Perndinë !
Më prishtë mullinë!... (bën të dalë)
Tana.
Millonai.
Tana.
Kote.
Millonai.
Ku vete;
Ç' më thuaj?
Kur të vi të bluaj?
Kurrë, kurrë, kurrë ! (dhe ikën)
Kur të skalis gurrë.
Ikë në ke punë
Pa t' a bluaj unë.
Tana,
Sa të ndreqetë mulliri,
Dot' vete te zonja Briri
175
Tana.
Të bluash me radhë!
Millonai.
Thote mirë.
Kote, shtyn millonanë.
Ç' thua ?
Millonai. Pse shtyn, c'ke me mua?
Tana, të millonaj. Ç'e-shukon, ç'i-thuaj?
Kam ardhë te bluaj,
Se martoj evlanë !
Millonai.
Tana.
Millonai.
Ç' faj të kam moj Tanë?
Le thesnë, moj natë!
Kthenet guri thatë !
E-gjeç me Perndinë !
Më prishtë mullinë!... (bën të dalë)
Tana.
Millonai.
Tana.
Kote.
Millonai.
Ku vete;
Ç' më thuaj?
Kur të vi të bluaj?
Kurrë, kurrë, kurrë ! (dhe ikën)
Kur të skalis gurrë.
Ikë në ke punë
Pa t' a bluaj unë.
Tana,
Sa të ndreqetë mulliri,
Dot' vete te zonja Briri
ı76
BABA TOMORRI
Ka dy dit gë polli, msova
Dhe akoma s'e-urova;
Të vete sot t' a-uroj
Edhe me darsme t' a ftoj.
Shuko mos më lesh pa miell!
Te viç me darsme te Diel.
PAMJE E-TRETÉ
Urime
(Ndë një odë për të fletur, zonja Briri gatuan
gjell për te ngrënë, kur ryn zonja Tana për te
uruar. Kur e she, zonja Briri që është lehonë dhe
ka frikë se mos marrë sysh, shtriet në stromë
pranëfoshnjës që ka pjellë e q'e-ka vënë në djep.)
Tana.
Mire qö shöpëtove !
Po ç' dit' u-lërove ?
BABA TOMORRI
Ka dy dit gë polli, msova
Dhe akoma s'e-urova;
Të vete sot t' a-uroj
Edhe me darsme t' a ftoj.
Shuko mos më lesh pa miell!
Te viç me darsme te Diel.
PAMJE E-TRETÉ
Urime
(Ndë një odë për të fletur, zonja Briri gatuan
gjell për te ngrënë, kur ryn zonja Tana për te
uruar. Kur e she, zonja Briri që është lehonë dhe
ka frikë se mos marrë sysh, shtriet në stromë
pranëfoshnjës që ka pjellë e q'e-ka vënë në djep.)
Tana.
Mire qö shöpëtove !
Po ç' dit' u-lërove ?
BABA TOMORRI
177
Zonja Briri. Duk' e gdhir e Marrë.
Tana.
Qofte këmbe mbarë...
Dy dit gë ke pjellë
Dhe ngriej bën gjellö!
Kshtu jeshë dhe une:
Polla te Shëtune,
Té Diel u-ngrita
Dolla e vadita;
Dhe djalën e-parë
E-kam bërë nd' arë!
Né piqi e-vura,
Në shtöpi e-shpura,
Dhe né sis' e-kisha,
Kur erdhö nga kisha,
Burri u manit
Vjerra u çudit.
U-ngreç u-ndërrova,
Zura e gatova,
Drek' e darkë shtrova.
Sot të tjera thone:
Kush eshte lehone
Jashte té mos dale;
177
Zonja Briri. Duk' e gdhir e Marrë.
Tana.
Qofte këmbe mbarë...
Dy dit gë ke pjellë
Dhe ngriej bën gjellö!
Kshtu jeshë dhe une:
Polla te Shëtune,
Té Diel u-ngrita
Dolla e vadita;
Dhe djalën e-parë
E-kam bërë nd' arë!
Né piqi e-vura,
Në shtöpi e-shpura,
Dhe né sis' e-kisha,
Kur erdhö nga kisha,
Burri u manit
Vjerra u çudit.
U-ngreç u-ndërrova,
Zura e gatova,
Drek' e darkë shtrova.
Sot të tjera thone:
Kush eshte lehone
Jashte té mos dale;
ı78
BABA TOMORRI
Këto janë fjalë!..
Hëngre nonjë çikë ?
Pive nonjë pikö ?
U-mundove shumë ?
Pse s'flet, mos ke gjumé?
Dote rri dhe pakø
Se s' kam berë darkë:
S'iki pa shukuar
Foshnjën' e bekuar...
Gtu, ftu, ftu! të rroftë,
Zoti t' a dhuroftë
Këmbë mbarë gofte !
Po si lul' e Mait!..
Nuk' i-gjan babait :
Gjyshit i-ka gjarë;
Ti s' e-keshe parë:
Qe një burr' i-bukur,
Nga shokët m'i-dukur.
Ndjese pastë ! Mua
Doj të më mir grua;
Mëma me babanë
Një tjetër i-dhanë.
BABA TOMORRI
Këto janë fjalë!..
Hëngre nonjë çikë ?
Pive nonjë pikö ?
U-mundove shumë ?
Pse s'flet, mos ke gjumé?
Dote rri dhe pakø
Se s' kam berë darkë:
S'iki pa shukuar
Foshnjën' e bekuar...
Gtu, ftu, ftu! të rroftë,
Zoti t' a dhuroftë
Këmbë mbarë gofte !
Po si lul' e Mait!..
Nuk' i-gjan babait :
Gjyshit i-ka gjarë;
Ti s' e-keshe parë:
Qe një burr' i-bukur,
Nga shokët m'i-dukur.
Ndjese pastë ! Mua
Doj të më mir grua;
Mëma me babanë
Një tjetër i-dhanë.
BABA-TOMORRI
179
(te foshnja) Ftu, ftu, ftu ! mos qa.
(te mëma) Pa shi vallë ç'ka?
Pa nxire nga djepi,
Në do sisë jepi.
(te foshnja) Ç' ke që ga moj zëmër?
(te mëma) Mashkull ësht' a fëmër ?
Zonja Briri. Vajzë.
Tana.
Të të rrojë,
Zoti t' a madhojë.
Ndaj tö sho mentuar
Dhe të hidhëruar !
Zonja Briri. Doje të qe djalë.
Tana.
Ç' janë këto fjalë ?
Ç'e kege të zuri?
Të të rrojë burri: -
Me shëndet të vijë,
Ju ini fëmijë...
Pse gesh? tek te them:
Dotë bësh dhe djem.
(pshtyn foshnjën) Ftu, ftu! Kush t'a shojö
T' a mpshyje ne goje
Eshté lodërtare,
Si motëmoçare !
179
(te foshnja) Ftu, ftu, ftu ! mos qa.
(te mëma) Pa shi vallë ç'ka?
Pa nxire nga djepi,
Në do sisë jepi.
(te foshnja) Ç' ke që ga moj zëmër?
(te mëma) Mashkull ësht' a fëmër ?
Zonja Briri. Vajzë.
Tana.
Të të rrojë,
Zoti t' a madhojë.
Ndaj tö sho mentuar
Dhe të hidhëruar !
Zonja Briri. Doje të qe djalë.
Tana.
Ç' janë këto fjalë ?
Ç'e kege të zuri?
Të të rrojë burri: -
Me shëndet të vijë,
Ju ini fëmijë...
Pse gesh? tek te them:
Dotë bësh dhe djem.
(pshtyn foshnjën) Ftu, ftu! Kush t'a shojö
T' a mpshyje ne goje
Eshté lodërtare,
Si motëmoçare !
180
• BABA-TOMORRI
Shume njers moj bije
Kane për femije
Sy te lik, mos gofte!
Zoti e-verboftë !
Une, pasha zone,
Mos ndëgjo se c' thonö,
Se kam sy të mbare:
Nje dite te mare
Poga Sanen nd' arë;
Punonte sa katrë !
Si thashe gje tjater.
Puna mbar' i-thashe
Dhe ika e-lashë;
Sana ge me barë
Po s' e-keshë parë!
Tër' diten punoi,
Natene dështoi!
Mua m'a ngarkoi!
Dil e thosh, murtaja,
Të shoqet e-saja
Dhe ne gjithe bote
Duk' e fshirë lotë :
Tana, zömër-liga.
• BABA-TOMORRI
Shume njers moj bije
Kane për femije
Sy te lik, mos gofte!
Zoti e-verboftë !
Une, pasha zone,
Mos ndëgjo se c' thonö,
Se kam sy të mbare:
Nje dite te mare
Poga Sanen nd' arë;
Punonte sa katrë !
Si thashe gje tjater.
Puna mbar' i-thashe
Dhe ika e-lashë;
Sana ge me barë
Po s' e-keshë parë!
Tër' diten punoi,
Natene dështoi!
Mua m'a ngarkoi!
Dil e thosh, murtaja,
Të shoqet e-saja
Dhe ne gjithe bote
Duk' e fshirë lotë :
Tana, zömër-liga.
BABA-TOMORRI
181
Më vu synë, shtriga,
Pandaja dështova !
Po pas ca dit msova,
O moj zonja Brire,
Që Sana kish shtire
Se burri qe pirë...
Dhe e-rrau miré !
Mbrëmane, ndaj nate,
Me një bisht lopate,
Se s' kish berë gjellë !
Po shi ç'ka jot pjellë!
te foshnja. Ç' ke moj vogëlanë ?
Ç'do moj bukurinë?
Ç' më kërkon, ç'më thua?
S' më di, s'më nje mua ?
Unë jam hall Tana.
Korba! ra kambana!
Zonja Briri, Mori „sperinoi" !
Tana.
Moj motra, s'më thoi?
Briri.
Shkoi dit' e-shkretö!
Tana.
S'bëj dot as dy petë.
Kush ndögjon Vangjelle
Kur nukë ka gjellë?
181
Më vu synë, shtriga,
Pandaja dështova !
Po pas ca dit msova,
O moj zonja Brire,
Që Sana kish shtire
Se burri qe pirë...
Dhe e-rrau miré !
Mbrëmane, ndaj nate,
Me një bisht lopate,
Se s' kish berë gjellë !
Po shi ç'ka jot pjellë!
te foshnja. Ç' ke moj vogëlanë ?
Ç'do moj bukurinë?
Ç' më kërkon, ç'më thua?
S' më di, s'më nje mua ?
Unë jam hall Tana.
Korba! ra kambana!
Zonja Briri, Mori „sperinoi" !
Tana.
Moj motra, s'më thoi?
Briri.
Shkoi dit' e-shkretö!
Tana.
S'bëj dot as dy petë.
Kush ndögjon Vangjelle
Kur nukë ka gjellë?
182
BABA-TOMORRI
Sot dote durojme,
Shkojme si te shkojmě,
Me buk' e me gjizë.
Tani nemni ize ;
Më mbajtit me fjalë !
Mos u-ndodhet dhallé ?
Zonja Briri. Sot tunda.
Tana.
Më rrofsh !
Te mos kthenem bosh.
Pa bakëti jemi,
Dhe dy dhi gë kemi,
Sivjet mbene shterpa,
Si Syska dhe bejka:
(ngriet)
Nat' e-mirë! ika.
(kthenet prapë) Vaj! më rönte pika...
Moj korba s'me thoi
Kush e-pagözoi ?
Zonja Briri. Zoti Koto, vetë.
Tana.
T'i roj' e t' a ketë!
I-lumt' ajo dore.
Vënte dhe kurorë...
Ç'emër i-ka venö?
Zonja Briri. E-quajti,
Нёпё.
BABA-TOMORRI
Sot dote durojme,
Shkojme si te shkojmě,
Me buk' e me gjizë.
Tani nemni ize ;
Më mbajtit me fjalë !
Mos u-ndodhet dhallé ?
Zonja Briri. Sot tunda.
Tana.
Më rrofsh !
Te mos kthenem bosh.
Pa bakëti jemi,
Dhe dy dhi gë kemi,
Sivjet mbene shterpa,
Si Syska dhe bejka:
(ngriet)
Nat' e-mirë! ika.
(kthenet prapë) Vaj! më rönte pika...
Moj korba s'me thoi
Kush e-pagözoi ?
Zonja Briri. Zoti Koto, vetë.
Tana.
T'i roj' e t' a ketë!
I-lumt' ajo dore.
Vënte dhe kurorë...
Ç'emër i-ka venö?
Zonja Briri. E-quajti,
Нёпё.
BABA TOMORRI
183
Tana.
Moj sterra! moj nata!
U arthtë mandata!..
Zemërn m' a-lënduat
Nuk u-turpëruat!
Zonja Briri. C' pate ?
zonja Tanë.
Ç' faj me kini?
Bëni sikur s' dini?
Vajza q'mö ka lene
Nukë quej Hönë?
(duk'e garë) Një zet vjet mbuluar!
Me ka përvëluar ...
Kur gjegj kötë emër
Zhuritem në zëmër!
E-zeza ç'ndögjova!
Dhe arç'e urova!
Mos e-trashögofshi
Si un'e pësofshi!...
Zonja Briri. Me t'u-thafte gjua!
Tana.
Qënkej palo grua!
Qënki njers tö ndytë! (dhe del)
Zonja Briri. Mos tö pafsha sytë!...
183
Tana.
Moj sterra! moj nata!
U arthtë mandata!..
Zemërn m' a-lënduat
Nuk u-turpëruat!
Zonja Briri. C' pate ?
zonja Tanë.
Ç' faj me kini?
Bëni sikur s' dini?
Vajza q'mö ka lene
Nukë quej Hönë?
(duk'e garë) Një zet vjet mbuluar!
Me ka përvëluar ...
Kur gjegj kötë emër
Zhuritem në zëmër!
E-zeza ç'ndögjova!
Dhe arç'e urova!
Mos e-trashögofshi
Si un'e pësofshi!...
Zonja Briri. Me t'u-thafte gjua!
Tana.
Qënkej palo grua!
Qënki njers tö ndytë! (dhe del)
Zonja Briri. Mos tö pafsha sytë!...
PAMJE E-KATËRTE
Dit e darsmës -
Ndë odë te krushget sufra shtruar plot
me mish të pjekur në hell. Burra, gra, çupa,
djem, këndojnë a hidhene valle. Çoku kërcet
no-një pushkë. Burrat e-shtrojëne me dolli,
dhëndërri rri me këmbë, dhe dy a tre trima
girasin krushqit pas urdhërit „dolli-bashit".
Këto te gjitha benene me darke.
Grate vetëm
A të pëlqen nusia,
More djal'o Julia?
Esht e-mir' e shoge s'ka,
M'e-mire nga gjithë na.
Nusja si zogë deti,
Si kur öshte bijë mbreti.
Gra e burra bashkë :
Ç' mire ja bëm krushkëse
Qi muarm te bijëne,
A të më té mirene :
Maro ngjeraqinëne.
Dit e darsmës -
Ndë odë te krushget sufra shtruar plot
me mish të pjekur në hell. Burra, gra, çupa,
djem, këndojnë a hidhene valle. Çoku kërcet
no-një pushkë. Burrat e-shtrojëne me dolli,
dhëndërri rri me këmbë, dhe dy a tre trima
girasin krushqit pas urdhërit „dolli-bashit".
Këto te gjitha benene me darke.
Grate vetëm
A të pëlqen nusia,
More djal'o Julia?
Esht e-mir' e shoge s'ka,
M'e-mire nga gjithë na.
Nusja si zogë deti,
Si kur öshte bijë mbreti.
Gra e burra bashkë :
Ç' mire ja bëm krushkëse
Qi muarm te bijëne,
A të më té mirene :
Maro ngjeraqinëne.
BABA-TOMORRI
185
(Burrat vetëm, në valle)
Moj unaza rreth me ar,
Për grua dote të mar;
Gjithe te kane nakar.
- Nakar le të kishnine
Sa té mos pëlcisnine
Moj unaza rreth flori,
Gjithe te kane zili
Se dote te marr nde gji.
- Zili le tö kishnine
Sa te mos pölcisnine.
II.
(Burrat rriné përdhe të piné me dolli)
Nuni.
Djale, bjerö
Shtjerë vere,
,Shtjere, shtjere
Ne té tjere ..
Pini vere
Mor të mjere,
Se gederë
Dot' ua nxjere.
Gjithë burrat. Kush e-pi kötë dolli?
185
(Burrat vetëm, në valle)
Moj unaza rreth me ar,
Për grua dote të mar;
Gjithe te kane nakar.
- Nakar le të kishnine
Sa té mos pëlcisnine
Moj unaza rreth flori,
Gjithe te kane zili
Se dote te marr nde gji.
- Zili le tö kishnine
Sa te mos pölcisnine.
II.
(Burrat rriné përdhe të piné me dolli)
Nuni.
Djale, bjerö
Shtjerë vere,
,Shtjere, shtjere
Ne té tjere ..
Pini vere
Mor të mjere,
Se gederë
Dot' ua nxjere.
Gjithë burrat. Kush e-pi kötë dolli?
186
BABA-TOMORRI
Zoti nun me trimëri,
I-gëzofshim më shtëpi.
Nuni, te prifti. O Prift, të kam gjetur,
Tö gjëj me kupe me verë
Të embëlë si shilqere.
Prifti.
Nuni.
Tek' unë mir' se te vish.
Ketë t'a dish e t' a pish
Për shëndet te dhënderrit
Që rri më këmb' e dremit.
Gjithë tok. Shëndet te mirë të ketë,
Të trashëgonet për jetë!
(Kërcet një pushkë)
Prifti, te nuni. Zoti, nun, mir' se më erdhe
Po verën pse na i-derdhe?
Nuni, te Prifti. Mir' se të gjeta, uratë,
Tö kesh jetëne te gjate.
Kupën e-piva me funt...
Dhe me tutje mo e-tunt,
Prifti.
Nuni.
Prifti.
S' c-pi dot, jam prift njeri
Të di, uratë, të di...
Kur e-bën emërë vetë,
Pikë në kupë mos mbetë!
Ti qö vure sot kurorë,
BABA-TOMORRI
Zoti nun me trimëri,
I-gëzofshim më shtëpi.
Nuni, te prifti. O Prift, të kam gjetur,
Tö gjëj me kupe me verë
Të embëlë si shilqere.
Prifti.
Nuni.
Tek' unë mir' se te vish.
Ketë t'a dish e t' a pish
Për shëndet te dhënderrit
Që rri më këmb' e dremit.
Gjithë tok. Shëndet te mirë të ketë,
Të trashëgonet për jetë!
(Kërcet një pushkë)
Prifti, te nuni. Zoti, nun, mir' se më erdhe
Po verën pse na i-derdhe?
Nuni, te Prifti. Mir' se të gjeta, uratë,
Tö kesh jetëne te gjate.
Kupën e-piva me funt...
Dhe me tutje mo e-tunt,
Prifti.
Nuni.
Prifti.
S' c-pi dot, jam prift njeri
Të di, uratë, të di...
Kur e-bën emërë vetë,
Pikë në kupë mos mbetë!
Ti qö vure sot kurorë,
BABA-TOMORRI
187
Pagëzofsh edhe me dorë.
Gjithë tok. Nuni gö vuri kurorë
Pagezofte dhe me dore.
Prifti.
Urdhër, o nun, se jam plak,
Të lutem, bëme konak
Nuni.
Prifti.
Konak ? gjëj Vangjel' e-shkrete.
Köte kerkoje dhe vetö !
Vangjel e-mira te gjeté.
Vangjeli.
Prifti.
Me një kupë ço té jetë?
E di mirë kush martonet?
Djali té te trashëgonet: ,
Dot' a pi pas urdhërit
Për shendet te dhendërrit!
Githe tok. Dhënderri te trashëgonet,
Të gëzonet' e të shtonet !
Vangjeli.
Prifti.
Vangjeli.
S'e-pive té ter' uratë!
Për mbys e-ktheva, s'e-patë?
O prift mirë se urdhrove,
Rrofsh e gofsh që më nderove :
Dhe dolli-bashi na rrofte,
Dhëndërri ju trashëgofte.
Gözofsh dhe më dere tënde.
Nuni.
Vangjeli.
Dhe voti té dhenté mënde...
Une verën s'e-kam pire
187
Pagëzofsh edhe me dorë.
Gjithë tok. Nuni gö vuri kurorë
Pagezofte dhe me dore.
Prifti.
Urdhër, o nun, se jam plak,
Të lutem, bëme konak
Nuni.
Prifti.
Konak ? gjëj Vangjel' e-shkrete.
Köte kerkoje dhe vetö !
Vangjel e-mira te gjeté.
Vangjeli.
Prifti.
Me një kupë ço té jetë?
E di mirë kush martonet?
Djali té te trashëgonet: ,
Dot' a pi pas urdhërit
Për shendet te dhendërrit!
Githe tok. Dhënderri te trashëgonet,
Të gëzonet' e të shtonet !
Vangjeli.
Prifti.
Vangjeli.
S'e-pive té ter' uratë!
Për mbys e-ktheva, s'e-patë?
O prift mirë se urdhrove,
Rrofsh e gofsh që më nderove :
Dhe dolli-bashi na rrofte,
Dhëndërri ju trashëgofte.
Gözofsh dhe më dere tënde.
Nuni.
Vangjeli.
Dhe voti té dhenté mënde...
Une verën s'e-kam pire
188
BABA-TOMORRI
Nuni.
Vangjeli.
Nuni.
Vangjeli.
Brodani.
Vangjeli.
Gjithë tok.
Brodani.
Nuni.
Brodani.
Nuni.
Brodani.
Që te mos kuvendoj mire...
Po dilmi paskam. mënt pak,
Të lutem bömë konak.
Ç'konak körkon te më thuash?
Dërgome ku do te duash.
Zotne Brodanë të gjesh
Dhe si te duash te besh.
O zoti Brodan të gjeta.
Mir' s'erdhe, t'u ngjate jeta.
Kötë kupëzö, t' a dish,
Për dhënderrin, plot t' a pish
Dhënderri shume te rroje,
Jete te mire te shkoje.
Zotrote qö gjete mua,
Me shtepi t' a paça hua;
Dhe dolli-bashi me nder
U bëfte dhe vetë vjer,
Dhe rrofte sa shkëmb' i malit
Gëzofsh me darsme te djalit
Ku dot' më dërgosh të pshetem."
Se dotë pi e mos dejtem.
Ecë pshetu te Abazi,
S'ka pir' e ju tha gurmazi,
Te gjeta, Abaz i-mjere.
BABA-TOMORRI
Nuni.
Vangjeli.
Nuni.
Vangjeli.
Brodani.
Vangjeli.
Gjithë tok.
Brodani.
Nuni.
Brodani.
Nuni.
Brodani.
Që te mos kuvendoj mire...
Po dilmi paskam. mënt pak,
Të lutem bömë konak.
Ç'konak körkon te më thuash?
Dërgome ku do te duash.
Zotne Brodanë të gjesh
Dhe si te duash te besh.
O zoti Brodan të gjeta.
Mir' s'erdhe, t'u ngjate jeta.
Kötë kupëzö, t' a dish,
Për dhënderrin, plot t' a pish
Dhënderri shume te rroje,
Jete te mire te shkoje.
Zotrote qö gjete mua,
Me shtepi t' a paça hua;
Dhe dolli-bashi me nder
U bëfte dhe vetë vjer,
Dhe rrofte sa shkëmb' i malit
Gëzofsh me darsme te djalit
Ku dot' më dërgosh të pshetem."
Se dotë pi e mos dejtem.
Ecë pshetu te Abazi,
S'ka pir' e ju tha gurmazi,
Te gjeta, Abaz i-mjere.
BABA TOMORRI
189
Abazi.
Brodani.
Kshtu te me gjesh kurdohere.
Këte kupë do t' a kthej
Pör shöndet te kötij bej!
(rrèfen dhöndërrin).
Gjithe tok. Me nuse tö trashögohet
Nga e liga të mërgohet!
Abazi te nuni. Dollibash, te gofsha falë
Zoti te falte nje diale !
Nuni.
Abazi.
Nuni.
Rrofsh e gofsh.
Kush më ka gjetur?
S'e ndëgjove? Keshe fletur?
Të ka gjetur Brodan Durri.
Abazi.
• Më ke gjetur, thotë nuni
Të gjett' e mira për jete
Té rrosh sa të duash vete.
Gjithe.
Abazi.
S' mba mënd? U-deje pa pirë!
Dhe ne mos kuvëndoj mire
Un'i mjeri jam coban;
Sos jam fatziu ne stan
Dhe sos jini dhen'e dhi
Të di per cine te pi.
Nuni.
Ky esht shëndet i parë
Për dhëndërrin mor'i marrë!
189
Abazi.
Brodani.
Kshtu te me gjesh kurdohere.
Këte kupë do t' a kthej
Pör shöndet te kötij bej!
(rrèfen dhöndërrin).
Gjithe tok. Me nuse tö trashögohet
Nga e liga të mërgohet!
Abazi te nuni. Dollibash, te gofsha falë
Zoti te falte nje diale !
Nuni.
Abazi.
Nuni.
Rrofsh e gofsh.
Kush më ka gjetur?
S'e ndëgjove? Keshe fletur?
Të ka gjetur Brodan Durri.
Abazi.
• Më ke gjetur, thotë nuni
Të gjett' e mira për jete
Té rrosh sa të duash vete.
Gjithe.
Abazi.
S' mba mënd? U-deje pa pirë!
Dhe ne mos kuvëndoj mire
Un'i mjeri jam coban;
Sos jam fatziu ne stan
Dhe sos jini dhen'e dhi
Të di per cine te pi.
Nuni.
Ky esht shëndet i parë
Për dhëndërrin mor'i marrë!
190
BABA TOMORRI
Abazi.
Sa malet, o nun, të rrosh !
Tani ku do të më dërgosh ?
Se dua të pi një verë
Nuni, numuron. Një, dy, tri, s'ka më tö tjerë.
Abazi.
Numuroi dhenté mirë.
Nuni.
Le të kollet kush s'ka pirë...
Me mua, zoti Abas.
Abazi.
Tö gjeça kurdo me gas,
Këtë kupë do t'a pi
Për shëndet te hëndrit ri.
Gjithë tok. shëndet te mire te ketö
Dhe te gezojö për jetë
I zot'i shtëpisë rrofte
Dhe djali ju-trashëgoftë.
(Soset dollia, dhe prifti ngrihet e zë va-
Ilen me burra, duke kënduar).
Do tö them një këngë vetë
Këngë prifti të vërtetë:
Rroftö veshti dhe dheria
Rroftë vera dhe rakia
BABA TOMORRI
Abazi.
Sa malet, o nun, të rrosh !
Tani ku do të më dërgosh ?
Se dua të pi një verë
Nuni, numuron. Një, dy, tri, s'ka më tö tjerë.
Abazi.
Numuroi dhenté mirë.
Nuni.
Le të kollet kush s'ka pirë...
Me mua, zoti Abas.
Abazi.
Tö gjeça kurdo me gas,
Këtë kupë do t'a pi
Për shëndet te hëndrit ri.
Gjithë tok. shëndet te mire te ketö
Dhe te gezojö për jetë
I zot'i shtëpisë rrofte
Dhe djali ju-trashëgoftë.
(Soset dollia, dhe prifti ngrihet e zë va-
Ilen me burra, duke kënduar).
Do tö them një këngë vetë
Këngë prifti të vërtetë:
Rroftö veshti dhe dheria
Rroftë vera dhe rakia
BABA-TOMORRI
191
Q'i ka bërö Perëndia;
Se dhe Zoti Krisht një herö
Mori uj'e beri vere.
Moj verö burrim i gjakut
Gaz'i djalit e i plakut!
O raki, moj bukuroshe
Që na hedh goshe më goshe?...
Se ç'bën vera dhe rakia!
Pin' e dejen trimëria
Sa vjen rrotull shtëpia...
Det' i madh e det i gjerö,
Pse s'te beri Zoti veré
Se do t'a pinim pa blerö.
IV
(Esht naté; krushqit zën'e ikin duk'e u-
ruar mëmën e dhëndërrit, zonjën Tanë, q'ësht
shum' e gézuarë).
Nuni.
Te te trashögohen
Brodani.
Si blete te shtohen
Abazi.
Me jeté t'u rrojné ;
Prifti.
Dhe t'u plegörojne.
Zonja Tanë. U paça; te rroni
gjithe te gözoni.
(Një nga një ikin te tërë, dhe mbeten ve-
tëm n'ode Tana me djalé e me nuse).
191
Q'i ka bërö Perëndia;
Se dhe Zoti Krisht një herö
Mori uj'e beri vere.
Moj verö burrim i gjakut
Gaz'i djalit e i plakut!
O raki, moj bukuroshe
Që na hedh goshe më goshe?...
Se ç'bën vera dhe rakia!
Pin' e dejen trimëria
Sa vjen rrotull shtëpia...
Det' i madh e det i gjerö,
Pse s'te beri Zoti veré
Se do t'a pinim pa blerö.
IV
(Esht naté; krushqit zën'e ikin duk'e u-
ruar mëmën e dhëndërrit, zonjën Tanë, q'ësht
shum' e gézuarë).
Nuni.
Te te trashögohen
Brodani.
Si blete te shtohen
Abazi.
Me jeté t'u rrojné ;
Prifti.
Dhe t'u plegörojne.
Zonja Tanë. U paça; te rroni
gjithe te gözoni.
(Një nga një ikin te tërë, dhe mbeten ve-
tëm n'ode Tana me djalé e me nuse).
192
BABA-TOMORRI
(Tana tek i biri).
- Rri me nusen djalë
Dhe foli dy fjalë
Të mos ketë frikë.
(Dëndërri i thotë s'ëmës)
- Ngreu, mëm'e ikë. (Tama ikën).
(Dhëndërri me nuse mbeten vetëm).
Dhëndërri
Lozëm ndonjë lodër?
Të dua si motër.
Nuseja
Ç'motër më ke mua
O lum'e përrua!...
Ti më more grua.
Dhënderri
Pse u-zëërove
Dhe u-idhërove ?
Kur s'lot ndonjë lodër
S'të dua si motër,
Të dua si mëmë!
Po hajde te flëmë
Se më mori gjumi.
Nuseja
A KOMA/Fli, té marrté lumi !
FUND.
*
TIRANE
BABA-TOMORRI
(Tana tek i biri).
- Rri me nusen djalë
Dhe foli dy fjalë
Të mos ketë frikë.
(Dëndërri i thotë s'ëmës)
- Ngreu, mëm'e ikë. (Tama ikën).
(Dhëndërri me nuse mbeten vetëm).
Dhëndërri
Lozëm ndonjë lodër?
Të dua si motër.
Nuseja
Ç'motër më ke mua
O lum'e përrua!...
Ti më more grua.
Dhënderri
Pse u-zëërove
Dhe u-idhërove ?
Kur s'lot ndonjë lodër
S'të dua si motër,
Të dua si mëmë!
Po hajde te flëmë
Se më mori gjumi.
Nuseja
A KOMA/Fli, té marrté lumi !
FUND.
*
TIRANE
RADHUA I VJERSHAVET
Pjes' e I.
Dy fjale
Baba-Tomorri
Mềmedheu
Shgipetar
Ku kemi lerë
Trim' i Shqipöris
Döshir' e Skönderbeut
Sulltani
Prishj' e Likursit
Luft' e vitit 1896
Vaj
Robéria
Besa-besö
C' jemi
Punérat e Perëndis
Naim-be Frasheri
Atdheu dhe Dashuria
Varféria dhe liria
Fshati i im
Dheu
Aleksandr' i madh
Fage :
3
14
19
20
Pjes' e lI.
Dashuria
Vaje
Zelejka
Kopösht' i dashuris
Plaku
Nyja tri
Kasapi
63-70
71-76
77-87
87-89
89-91
92-94
95
Pjes' e I.
Dy fjale
Baba-Tomorri
Mềmedheu
Shgipetar
Ku kemi lerë
Trim' i Shqipöris
Döshir' e Skönderbeut
Sulltani
Prishj' e Likursit
Luft' e vitit 1896
Vaj
Robéria
Besa-besö
C' jemi
Punérat e Perëndis
Naim-be Frasheri
Atdheu dhe Dashuria
Varféria dhe liria
Fshati i im
Dheu
Aleksandr' i madh
Fage :
3
14
19
20
Pjes' e lI.
Dashuria
Vaje
Zelejka
Kopösht' i dashuris
Plaku
Nyja tri
Kasapi
63-70
71-76
77-87
87-89
89-91
92-94
95
II
Fyell' i bariut
Dëshirë I-XVII
Pjes' e III.
Misiri
I Krishteri dhe çifuti
Kurbeti
Gomari jatro
Jet' e ligë
Ujku bekshi
Njé xhaxha me dy dhöndurrë
Neron' i ri
Mik me dy fytyra
Korbi dhe dhelpëra (shipöruar)
Dhelpöra dhe njö kokö greku
Gruaja me barre
Lopa, dhia, delja dhe asllani (shq.)
Qeni dhe hieja (shq.)
Ujku dhe qengji (Shq.)
Eva dhe Shejtani
Shtate herö fajtor
Njeriu i shtörnguar
Greku dhe Shipetari
E She ne-E Dielö (Shq.)
Burri me grua (shq.)
Dreri
O bobo
Varföria (shq.)
Kater mbe-dhjete vjeç dhönder
(Komedi) .
VH2
Indo
Fage:
96-97
98-117
121-124
124-126
127-134
134-135
135-136
136-137
137-138
189-140
140-141
141-142
142
143
144
145
145-146
146
117
147-148
148
148-149
150
151-152
153
154
157-192
Fyell' i bariut
Dëshirë I-XVII
Pjes' e III.
Misiri
I Krishteri dhe çifuti
Kurbeti
Gomari jatro
Jet' e ligë
Ujku bekshi
Njé xhaxha me dy dhöndurrë
Neron' i ri
Mik me dy fytyra
Korbi dhe dhelpëra (shipöruar)
Dhelpöra dhe njö kokö greku
Gruaja me barre
Lopa, dhia, delja dhe asllani (shq.)
Qeni dhe hieja (shq.)
Ujku dhe qengji (Shq.)
Eva dhe Shejtani
Shtate herö fajtor
Njeriu i shtörnguar
Greku dhe Shipetari
E She ne-E Dielö (Shq.)
Burri me grua (shq.)
Dreri
O bobo
Varföria (shq.)
Kater mbe-dhjete vjeç dhönder
(Komedi) .
VH2
Indo
Fage:
96-97
98-117
121-124
124-126
127-134
134-135
135-136
136-137
137-138
189-140
140-141
141-142
142
143
144
145
145-146
146
117
147-148
148
148-149
150
151-152
153
154
157-192
BKSH
BKSH
BKSH